Shloka 243
अध्याय ३: कृपस्य दुर्योधनं प्रति नीत्युपदेशः
Kṛpa’s Counsel to Duryodhana
योधयामास कौन्तेयो भुजवीर्यमुपाश्रित: । युद्धधर्मके पालनकी इच्छा रखनेवाले कुन्तीकुमार भीमसेनने स्वयं रथपर बैठकर भूमिपर खड़े हुए पैदल सैनिकोंके साथ युद्ध करना उचित नहीं समझा। वे अपने बाहुबलका भरोसा करके उन सबके साथ पैदल ही जूझने लगे
sañjaya uvāca | yodhayāmāsa kaunteyo bhujavīryam upāśritaḥ |
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—കൗന്തേയനായ ഭീമസേനൻ തന്റെ ഭുജബലത്തെ ആശ്രയിച്ച് യുദ്ധം തുടർന്നു. യുദ്ധധർമ്മം പാലിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹമുണ്ടായിരുന്നിട്ടും, രഥത്തിൽ ഇരുന്നുകൊണ്ട് ഭൂമിയിൽ നിൽക്കുന്ന പാദാതികളോട് പോരാടുന്നത് അനുചിതമെന്ന് കരുതി, തന്റെ ശരീരപരാക്രമത്തിൽ വിശ്വസിച്ച് അവൻ സ്വയം രഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി പാദാതിയായി അവരോട് ഏറ്റുമുട്ടി.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights yuddha-dharma (ethical warfare): even amid violence, a warrior should avoid unfair advantage. Bhīma’s choice to fight on foot against foot-soldiers reflects an effort to keep combat proportionate and honorable.
Sañjaya reports that Bhīma (Kaunteya), trusting his arm-strength, continues fighting. Seeing infantry on the ground, he does not consider it proper to remain on a chariot against them, and so he engages them on foot.