Shloka 15
Daiva–Puruṣakāra Saṃvāda
Kṛpa’s Counsel on Destiny and Human Effort
शवक्नोति जीवितुं दक्षो नालस: सुखमेधते । दृश्यन्ते जीवलोकेडस्मिन् दक्षा: प्रायो हितैषिण:
śaknoti jīvituṁ dakṣo nālasaḥ sukham edhate | dṛśyante jīvaloke ’smin dakṣāḥ prāyo hitaiṣiṇaḥ ||
കൃപാചാര്യർ പറഞ്ഞു—പരിശ്രമത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ദക്ഷൻ സുഖത്തോടെ ജീവിതം നയിക്കാം; എന്നാൽ അലസൻ ഒരിക്കലും സന്തോഷവാനാകില്ല. ഈ ജീവലോകത്തിൽ സാധാരണയായി ദക്ഷരായി തത്സ്പരതയോടെ കർമ്മം ചെയ്യുന്നവരാണ് സ്വന്തം ഹിതം നേടുന്നത് എന്ന് കാണപ്പെടുന്നു.
कृप उवाच
Educational Q&A
Happiness and welfare are linked to competence and sustained effort; laziness undermines well-being. The verse promotes purposeful action (puruṣārtha) and self-discipline as practical dharma.
In the Sauptika Parva’s tense aftermath of the war, Kṛpa offers counsel framed as worldly observation: those who act with skill and diligence tend to secure their interests, whereas the idle fail to thrive.