Shloka 10
Vāraṇāvata-prasaṃsā and the Pāṇḍavas’ Departure (वरणावत-प्रशंसा तथा पाण्डव-प्रयाणम्)
ययोरेव सम॑ वित्तं ययोरेव सम॑ श्रुतम् । तयोरविवाह: सख्यं च न तु पुष्टविपुष्टयो:,जिनका धन समान है, जिनकी विद्या एक-सी है, उन्हींमें विवाह और मैत्रीका सम्बन्ध हो सकता है। हृष्ट-पुष्ट और दुर्बलमें (धनवान् और निर्धनमें) कभी मित्रता नहीं हो सकती
yayor eva samaṁ vittaṁ yayor eva samaṁ śrutam | tayor avivāhaḥ sakhyaṁ ca na tu puṣṭavipuṣṭayoḥ ||
ധനം സമവും ശ്രുതം (വിദ്യ) സമവുമായവർക്കിടയിലാണ് വിവാഹവും സൗഹൃദവും യഥാർത്ഥമായി നിലനിൽക്കുന്നത്. പുഷ്ടനും അപുഷ്ടനും—സമൃദ്ധനും ദരിദ്രനും—ഇവർക്കിടയിൽ സത്യസൗഹൃദം ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കില്ല.
हुपद उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a pragmatic social ethic: stable marriage and friendship require parity—especially in resources (vitta) and education/culture (śruta). Extreme imbalance tends to produce dependence, resentment, or insecurity, undermining genuine reciprocity.
Hupada is articulating a principle for forming alliances—particularly marital and friendly bonds—by emphasizing suitability and equality between parties, warning that relationships across stark disparities (prosperous vs. deprived) are difficult to sustain.