Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

धृतराष्ट्र–दुर्योधन संवादः

Vāraṇāvata-vivāsana-nīti: Dhṛtarāṣṭra and Duryodhana’s Policy Dialogue

गौतमो<5पि ततो<भ्येत्य धनुर्वेदपरो5भवत्‌ | कृपया यन्मया बालाविमौ संवर्धिताविति,गौतम (शरद्वान) भी उस आश्रमसे अन्यत्र जाकर धरनुर्वेदके अभ्यासमें तत्पर रहने लगे। राजा शन्तनुने यह सोचकर कि मैंने इन बालकोंको कृपापूर्वक पाला-पोसा है, उन दोनोंके वे ही नाम रख दिये--कृप और कृपी। राजाके द्वारा पालित हुई अपनी दोनों संतानोंका हाल गौतमने तपोबलसे जान लिया

Vaiśampāyana uvāca | Gautamo 'pi tato 'bhyetya dhanurveda-paro 'bhavat | kṛpayā yan mayā bālāv imau saṃvardhitāv iti |

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— തുടർന്ന് ഗൗതമൻ (ശരദ്വാൻ) അവിടെ നിന്ന് മറ്റിടത്തേക്ക് പോയി ധനുർവേദാഭ്യാസത്തിൽ മുഴുകി. രാജാവ് ശന്തനു “കരുണാവശാൽ ഞാൻ ഈ രണ്ടു കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്തി” എന്നു വിചാരിച്ച് അവർക്കു കൃപനും കൃപിയും എന്ന പേരുകൾ നൽകി. രാജാവാൽ വളർത്തപ്പെട്ട തന്റെ രണ്ടു മക്കളുടെ അവസ്ഥ ഗൗതമൻ തപോബലത്തോടെ അറിഞ്ഞു.

गौतमःGautama
गौतमः:
Karta
TypeNoun
Rootगौतम
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
ततःthen/from there
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
अभ्येत्यhaving gone/approached
अभ्येत्य:
TypeVerb
Rootअभि-इ
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
धनुर्वेदपरःdevoted to the science of archery
धनुर्वेदपरः:
Karta
TypeAdjective
Rootधनुर्वेद-पर
FormMasculine, Nominative, Singular
अभवत्became/was
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
कृपयाwith compassion
कृपया:
Karana
TypeNoun
Rootकृपा
FormFeminine, Instrumental, Singular
यत्that (which)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
मयाby me
मया:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular
बालौtwo boys/children
बालौ:
Karma
TypeNoun
Rootबाल
FormMasculine, Accusative, Dual
इमौthese two
इमौ:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Dual
संवर्धितौnurtured/raised
संवर्धितौ:
TypeVerb
Rootसम्-वृध्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Dual
इतिthus/quoting
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
G
Gautama (Śaradvat)
D
Dhanurveda
Ś
Śantanu
K
Kṛpa
K
Kṛpī