Shloka 20
धृतराष्ट्र–दुर्योधन संवादः
Vāraṇāvata-vivāsana-nīti: Dhṛtarāṣṭra and Duryodhana’s Policy Dialogue
Devanagari script
तस्मात् तयोरनाम चक्रे तदेव स महीपति: । गोपितौ गौतमस्तत्र तपसा समविन्दत,गौतम (शरद्वान) भी उस आश्रमसे अन्यत्र जाकर धरनुर्वेदके अभ्यासमें तत्पर रहने लगे। राजा शन्तनुने यह सोचकर कि मैंने इन बालकोंको कृपापूर्वक पाला-पोसा है, उन दोनोंके वे ही नाम रख दिये--कृप और कृपी। राजाके द्वारा पालित हुई अपनी दोनों संतानोंका हाल गौतमने तपोबलसे जान लिया
Transliteration
tasmāt tayor nāma cakre tadeva sa mahīpatiḥ | gopitau gautamas tatra tapasā samavindata |
Translation
അതുകൊണ്ട് ഭൂമിപതിയായ രാജാവ് ആ രണ്ടു കുട്ടികൾക്കും അതേ പേരുകൾ തന്നു—കൃപനും കൃപിയും. ഗൗതമൻ തപോബലത്താൽ അവിടെത്തന്നെ, മറച്ചു കാത്ത തന്റെ രണ്ടു സന്തതികളും രാജാശ്രയത്തിൽ വളർത്തപ്പെടുന്നു എന്നു അറിഞ്ഞു.
Word by Word
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, ablative, singular
तयोःof those two
तयोः:
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, genitive, dual
नामname
नाम:
Karma
TypeNoun
Rootनामन्
Formneuter, accusative, singular
चक्रेmade/assigned
चक्रे:
TypeVerb
Rootकृ
Formperfect (liṭ), 3rd, singular, ātmanepada
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formneuter, accusative, singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, singular
महीपतिःthe king (lord of the earth)
महीपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहीपति
Formmasculine, nominative, singular
गोपितौprotected/kept (the two)
गोपितौ:
TypeParticiple
Rootगुप्
Formmasculine, nominative, dual, past passive participle (kta)
गौतमःGautama
गौतमः:
Karta
TypeNoun
Rootगौतम
Formmasculine, nominative, singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
तपसाby austerity
तपसा:
Karana
TypeNoun
Rootतपस्
Formneuter, instrumental, singular
समविन्दत्found out/learned
समविन्दत्:
TypeVerb
Rootविद्
Formimperfect (laṅ), 3rd, singular, parasmaipada, सम्,अव
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaŚ
ŚāntanuG
GautamaK
KṛpaK
KṛpīVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes