Shloka 27

अविमुक्तक्षेत्रमाहात्म्य — काशी-वाराणसी में मोक्ष, लिङ्ग-तीर्थ-मानचित्र, और उपासना-विधि

Devanagari script

फुल्लातिमुक्तकलतागृहनीतसिद्धसिद्धाङ्गनाकनकनूपुररावरम्यम् /* रम्यं प्रियङ्गुतरुमञ्जरिसक्तभृङ्गं भृङ्गावलीकवलिताम्रकदम्बपुष्पम्

Transliteration

phullātimuktakalatāgṛhanītasiddhasiddhāṅganākanakanūpurarāvaramyam /* ramyaṃ priyaṅgutarumañjarisaktabhṛṅgaṃ bhṛṅgāvalīkavalitāmrakadambapuṣpam

Translation

പുഷ്പിച്ച അതിമുക്ത ലതകളാൽ പിണഞ്ഞ കുഞ്ജങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന സിദ്ധാംഗനമാരുടെ സ്വർണ്ണ നൂപുരങ്ങളുടെ ഝങ്കാരത്തിൽ ആ ഉപവനം മനോഹരമായി. പ്രിയംഗു മഞ്ജരികളിൽ ചേർന്ന ഭ്രമരങ്ങളും മാവ്–കദംബ പുഷ്പങ്ങളെ ചുറ്റിയ ഭൃംഗാവലികളും അതിനെ കൂടുതൽ ശോഭിപ്പിച്ചു—പശുവിന്റെ ഉന്നതിക്കായി പതി ശിവപൂജയ്ക്ക് യോജ്യമായ പുണ്യവനം।

Word by Word

• फुल्ल (phulla): blooming

• अतिमुक्त-कलता (atimukta-kalatā): atimukta (jasmine) creeper

• गृह (gṛha): bower/arbored dwelling

• नीत (nīta): led/moving within

• सिद्ध (siddha): perfected being

• सिद्ध-अङ्गना (siddhāṅganā): Siddha maiden/celestial woman

• कनक (kanaka): gold

• नूपुर (nūpura): anklet

• राव (rāva): sound/jingle

• रम्यम् (ramyam): delightful/beautiful

• प्रियङ्गु-तरु (priyaṅgu-taru): priyaṅgu tree

• मञ्जरि (mañjarī): flower cluster

• सक्त (sakta): attached/clinging

• भृङ्ग (bhṛṅga): bee

• भृङ्ग-आवली (bhṛṅgāvalī): a row/swarm of bees

• कवलित (kavalita): enveloped/covered

• आम्र (āmra): mango

• कदम्ब (kadamba): kadamba tree

• पुष्प (puṣpa): flower

Speaker

Suta Goswami (narrating to the sages of Naimisharanya)

Characters & Entities

• Shiva
• Siddhas

FAQs

What is the importance of this verse in the context of Linga worship?

It frames the sacred atmosphere—pure, vibrant, and Siddha-frequented—as an outer support for inner concentration, making the place worthy for Liṅga-pūjā where the paśu turns toward Pati through devotion and ritual.

How does this verse describe the nature of Shiva (Shiva-tattva)?

By depicting a realm naturally ordered toward auspiciousness and spiritual delight, it implies Śiva-tattva as the Pati whose presence harmonizes beings and nature, drawing even Siddhas into a state of reverent joy conducive to liberation.

What ritualistic or Yogic practice is highlighted here?

The verse indirectly highlights place-sanctification and dhyāna-supports for Pāśupata-oriented practice—choosing a pure, sattvic setting that steadies the mind for pūjā, japa, and meditative absorption on the Liṅga.