Shloka 15

अविमुक्तक्षेत्रमाहात्म्य — काशी-वाराणसी में मोक्ष, लिङ्ग-तीर्थ-मानचित्र, और उपासना-विधि

Devanagari script

क्वचिच्च केकारुतनादितं शुभं क्वचिच्च कारण्डवनादनादितम् क्वचिच्च मत्तालिकुलाकुलीकृतं मदाकुलाभिर् भ्रमराङ्गनादिभिः

Transliteration

kvacicca kekārutanāditaṃ śubhaṃ kvacicca kāraṇḍavanādanāditam kvacicca mattālikulākulīkṛtaṃ madākulābhir bhramarāṅganādibhiḥ

Translation

ചിലിടങ്ങളിൽ മയൂരങ്ങളുടെ ശുഭമായ കേകാരവം മുഴങ്ങി; ചിലിടങ്ങളിൽ കാരണ്ഡവ പക്ഷികളുടെ നാദം ഗുഞ്ജരിച്ചു. മറ്റിടങ്ങളിൽ മദമത്ത തേൻചീറ്റകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ കൊണ്ട് അത് കനത്തിരുന്നു; മകരന്ദമത്തയായ ഭ്രമരാംഗനകൾ അതിനെ ഇളക്കുന്നതുപോലെ—ഇങ്ങനെ ആ വനം പാശബന്ധിത പശുക്കളുടെ ബന്ധം അഴിക്കുന്ന പതി പ്രഭു ശിവനു യോജിച്ച പാവനാനന്ദത്തിൽ ദീപ്തമായിരുന്നു।

Word by Word

• kvacit: somewhere

• ca: and

• kekāruta: the cry of peacocks

• nāditam: resounding

• śubham: auspicious

• kvacit: somewhere

• kāraṇḍava: a kind of waterfowl/duck

• nāda: call/sound

• nāditam: made resonant

• kvacit: somewhere

• matta: intoxicated

• āli-kula: swarm of bees

• ākulī-kṛtam: made crowded/filled

• mada-ākulābhiḥ: by those agitated with intoxication (nectar-madness)

• bhramara-aṅganā-ādibhiḥ: by bee-maidens and the like

Speaker

Suta Goswami (narrating to the sages of Naimisharanya)

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the importance of this verse in the context of Linga worship?

It models how the worship-space around the Linga should be perceived and prepared: as an auspicious, living field of śiva-sannidhi (Shiva’s presence), marked by purity, sweet sound, and sacred delight that supports bhakti and dhyāna.

How does this verse describe the nature of Shiva (Shiva-tattva)?

Shiva-tattva is implied as the Pati whose presence spontaneously generates śubha (auspiciousness) and ānanda (bliss) in nature; the harmonious sounds and abundance symbolize the Lord’s grace that quiets pāśa (bondage) and uplifts the paśu (individual soul).

What ritualistic or Yogic practice is highlighted here?

It points to dhyāna and āvaraṇa-śuddhi (sanctifying the surroundings): creating a calm, auspicious environment for Linga-pūjā and Pāśupata-style contemplation where sensory impressions are refined into devotion rather than distraction.