Adhyaya 8
Uttara BhagaAdhyaya 818 Verses

Adhyaya 8

Īśvara-gītā: The Supreme Lord as Brahman, the Source of Creation, and the Inner Self

മുന്‍ (ഏഴാം) അധ്യായത്തിന്റെ ഉപസംഹാരത്തില്‍ ഈശ്വരന്‍ സംസാരതരണത്തിന് കൂടുതല്‍ ഗൂഢമായ ഉപദേശം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. താന്‍ അദ്വൈത ബ്രഹ്മം—ശാന്തം, നിത്യം, നിര്‍മലം—എന്ന് സ്വയം വ്യക്തമാക്കുകയും മായാശക്തിയിലൂടെ സൃഷ്ടിയുടെ പ്രകടനം വിശദീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു: മഹാബ്രഹ്മം എന്ന ‘യോനി’യില്‍ ബീജം സ്ഥാപിക്കുമ്പോള്‍ പ്രധാനം–പുരുഷന്‍, മഹത്, ഭൂതാദി, തന്മാത്രകള്‍, മഹാഭൂതങ്ങള്‍, ഇന്ദ്രിയങ്ങള്‍ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; അവസാനം തേജോമയ ബ്രഹ്മാണ്ഡം പ്രകാശിച്ച് ദിവ്യശക്തിയാല്‍ സമര്‍ഥനായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ജനനം സംഭവിക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിട്ടും മോഹം മൂലം ജീവികള്‍ പിതാവിനെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല. എല്ലാ ജീവികളിലും സമമായി നിലകൊള്ളുന്ന അക്ഷരപ്രഭുവിനെ കാണുന്ന ജ്ഞാനി ആത്മഹിംസ ഒഴിവാക്കി പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു. ഇവിടെ ഏഴ് സൂക്ഷ്മതത്ത്വങ്ങളും മഹാദേവന്റെ ‘ഷഡ്വിധ’ സംവിധാനവും പറഞ്ഞ് ബന്ധം പ്രധാനം തെറ്റായി വിനിയോഗിക്കുന്നതില്‍ നിന്നാണെന്ന് നിര്‍ണയിക്കുന്നു. പ്രകൃതിയുടെ സുപ്തശക്തിക്ക് അതീതമായി ഒരേയൊരു പരമ മഹേശ്വരന്‍, ആറു ലക്ഷണങ്ങളാല്‍ വര്‍ണിതന്‍, വാക്കില്‍ ഒരനും അനേകനും, ഹൃദയഗുഹയില്‍ സാക്ഷാത്കരിക്കേണ്ട പരമലക്ഷ്യം; തുടര്‍ച്ചയായി യോഗ/ജ്ഞാനസാധനയിലേക്കാണ് പ്രവാഹം.

All Adhyayas

Shlokas

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) सप्तमो ऽध्यायः ईश्वर उवाच अन्यद् गुह्यतमं ज्ञानं वक्ष्ये ब्राह्मणपुङ्गवाः / येनासौ तरते जन्तुर्घोरं संसारसागरम्

ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്സാഹസ്ത്രീ സംഹിതയുടെ ഉത്തരവിഭാഗത്തിൽ (ഈശ്വരഗീതകളിൽ) ഏഴാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ഇനി ഞാൻ മറ്റൊരു പരമഗുഹ്യമായ ജ്ഞാനം പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അതിനാൽ ജീവൻ ഈ ഭയങ്കര സംസാരസാഗരം കടന്നുപോകുന്നു.

Verse 2

अहं ब्रह्ममयः शान्तः शाश्वतो निर्मलो ऽव्ययः / एकाकी भगवानुक्तः केवलः परमेश्वरः

ഞാൻ ബ്രഹ്മമയൻ—ശാന്തൻ, ശാശ്വതൻ, നിർമ്മലൻ, അവ്യയൻ. ഞാൻ അദ്വിതീയൻ; ‘ഭഗവാൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായവൻ—ഞാൻ തന്നെയാണ് ഏക പരമേശ്വരൻ.

Verse 3

मम योनिर्महद् ब्रह्म तत्र गर्भं दधाम्यहम् / मूलं मायाभिधानं तु ततो जातमिदं जगत्

എന്റെ യോനി മഹദ് ബ്രഹ്മമാണ്; അതിൽ ഞാൻ ബീജം നിക്ഷേപിക്കുന്നു. ആ മൂലത്തെയാണ് ‘മായ’ എന്നു വിളിക്കുന്നത്; അതിൽ നിന്നാണ് ഈ സമസ്ത ജഗത്ത് ജനിക്കുന്നത്.

Verse 4

प्रधानं पुरुषो ह्यत्मा महान् भूतादिरेव च / तन्मात्राणि महाभूतानीन्द्रियाणि च जज्ञिरे

പ്രധാനവും പുരുഷനും ആത്മാവും മഹാനും ഭൂതാദിയും പ്രസ്ഫുരിച്ചു; അതിൽ നിന്നു തന്മാത്രകളും മഹാഭൂതങ്ങളും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ജനിച്ചു।

Verse 5

ततो ऽण्डमभवद्धैमं सूर्यकोटिसमप्रभम् / तस्मिन् जज्ञे महाब्रह्मा मच्छक्त्या चोपबृंहितः

അപ്പോൾ കോടി സൂര്യന്മാരുടെ തേജസ്സുപോലെ ദീപ്തമായ സ്വർണമയ അണ്ഡം ഉദ്ഭവിച്ചു; അതിൽ മഹാബ്രഹ്മാ ജനിച്ചു, എന്റെ ദിവ്യശക്തിയാൽ പുഷ്ടനായി।

Verse 6

ये चान्ये बहवो जीवा मन्मयाः सर्व एव ते / न मां पश्यन्ति पितरं मायया मम मोहिताः

മറ്റു അനേകം ജീവികളും—എല്ലാവരും—എന്നിൽ വ്യാപിച്ചവരാണ്; എങ്കിലും എന്റെ മായയിൽ മോഹിതരായി അവർ എന്നെ, പിതാവായ എന്നെ, കാണുന്നില്ല।

Verse 7

याश्च योनिषु सर्वासु संभवन्ति हि मूर्तयः / तासां माया परा योनिर्मामेव पितरं विदुः

എല്ലാ യോനികളിലും ജന്മസ്രോതസ്സുകളിലും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ഏതു ദേഹരൂപങ്ങളായാലും—അവയുടെ പരമ യോനി എന്റെ മായയാണ്; അവർ എന്നെയേ പിതാവെന്നു അറിയുന്നു।

Verse 8

यो मामेवं विजानाति बीजिनं पितरं प्रभुम् / स धीरः सर्वलोकेषु न मोहमधिगच्छति

എന്നെ ഇങ്ങനെ ബീജധാരിയായ മൂലമായി, പിതാവായി, പ്രഭുവായി അറിയുന്നവൻ—ആ ധീരൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും മോഹത്തിൽ പതിക്കുകയില്ല।

Verse 9

ईशानः सर्वविद्यानां भूतानां परमेश्वरः / ओङ्कारमूर्तिर्भगवानहं ब्रह्मा प्रजापतिः

ഞാനാണ് ഈശാനൻ—സകല വിദ്യകളുടെയും അധിപതി, സകല ഭൂതങ്ങളുടെയും പരമേശ്വരൻ. ഓംകാരമൂർത്തിയായ ഭഗവാൻ ഞാനേ; ഞാനേ ബ്രഹ്മാ, പ്രജാപതി.

Verse 10

समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम् / विनश्यत्स्वविनश्यन्तं यः पश्यति स पश्यति

സകല ഭൂതങ്ങളിലും സമമായി നിലകൊള്ളുന്ന പരമേശ്വരനെ—നശിക്കുന്നതിന്റെ നടുവിലും അവിനാശിയെ—ആരു കാണുന്നുവോ അവൻ തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നത്.

Verse 11

समं पश्यन् हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम् / न हिनस्त्यात्मनात्मानं ततो याति पराङ्गतिम्

സകലത്തിലും സമമായി നിലകൊള്ളുന്ന ഈശ്വരനെ ആരാണ് കാണുന്നത്, അവൻ സ്വയംകൊണ്ട് ആത്മാവിനെ ഹാനിപ്പെടുത്തുകയില്ല; ആ സമ്യക് ദർശനത്തിൽ നിന്ന് അവൻ പരമ പരാഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 12

विदित्वा सप्त सूक्ष्माणि षडङ्गं च महेश्वरम् / प्रधानविनियोगज्ञः परं ब्रह्माधिगच्छति

ഏഴ് സൂക്ഷ്മ തത്ത്വങ്ങളെ അറിഞ്ഞും, ഷഡംഗസമ്പന്നനായ മഹേശ്വരനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞും, പ്രധാനം (പ്രകൃതി) വിനിയോഗം അറിയുന്നവൻ പരബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 13

सर्वज्ञता तृप्तिरनादिबोधः स्वतन्त्रता नित्यमलुप्तशक्तिः / अनन्तशक्तिश्च विभोर्विदित्वा षडाहुरङ्गानि महेश्वरस्य

വിഭുവായ പ്രഭുവിൽ സർവ്വജ്ഞത, പരിപൂർണ്ണ തൃപ്തി, അനാദി ബോധം, സ്വാതന്ത്ര്യം, നിത്യ അക്ഷയശക്തി, അനന്തശക്തി—ഇവ ആറിനെയാണ് മഹേശ്വരന്റെ അങ്ങങ്ങൾ (ലക്ഷണങ്ങൾ) എന്നു പറയുന്നു.

Verse 14

तन्मात्राणि मन आत्मा च तानि सूक्ष्माण्याहुः सप्त तत्त्वात्मकानि / या सा हेतुः प्रकृतिः सा प्रधानं बन्धः प्रोक्तो विनियोगो ऽपि तेन

തന്മാത്രകൾ, മനസ്സ്, ആത്മാവ്—ഇവയെല്ലാം സൂക്ഷ്മങ്ങളായി, സ്വരൂപത്തിൽ ഏഴ് തത്ത്വങ്ങളായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു. കാരണരൂപമായ പ്രകൃതി ‘പ്രധാനം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അതിനാൽ സംഭവിക്കുന്ന അയോഗ്യ വിനിയോഗം (ദുരുപയോഗം) തന്നെയാണ് ബന്ധം എന്നു പറയുന്നു.

Verse 15

या सा शक्तिः प्रकृतौ लीनरूपा वेदेषूक्ता कारणं ब्रह्मयोनिः / तस्या एकः परमेष्ठी परस्ता- न्महेश्वरः पुरुषः सत्यरूपः

പ്രകൃതിയിൽ ലീനരൂപമായി നിലകൊള്ളുന്ന ആ ശക്തിയെ വേദങ്ങൾ കാരണവും ബ്രഹ്മയോനിയും എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ആ ശക്തിക്കും അതീതമായി ഒരേയൊരു പരമേഷ്ഠി ഉണ്ട്—മഹേശ്വരൻ, പരാത്പര പുരുഷൻ; സത്യസ്വരൂപൻ.

Verse 16

ब्रह्मा योगी परमात्मा महीयान् व्योमव्यापी वेदवेद्यः पुराणः / एको रुद्रो मृत्युरव्यक्तमेकं बीजं विश्वं देव एकः स एव

അവൻ തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മാ, പരമയോഗി, പരമാത്മാവ്—മഹാനായവൻ, ആകാശംപോലെ സർവ്വവ്യാപി, വേദങ്ങളാൽ അറിയപ്പെടുന്ന പുരാതനൻ. അവൻ ഒരേയൊരു രുദ്രൻ; അവൻ തന്നെ മരണവും; അവൻ ഒരേയൊരു അവ്യക്തവും; അവൻ തന്നെ ബീജവും വിശ്വവും. ആ ഏക ദേവൻ—അവൻ തന്നെയാണ് എല്ലാം.

Verse 17

तमेवैकं प्राहुरन्ये ऽप्यनेकं त्वेकात्मानं केचिदन्यत्तथाहुः / अणोरणीयान् महतो ऽसौ महीयान् महादेवः प्रोच्यते वेदविद्भिः

ചിലർ അവനെ മാത്രമേ ഏകൻ എന്നു പറയുന്നു; മറ്റുചിലർ അവനെ അനേകരൂപമായി പറയുന്നു. ചിലർ അവനെ സർവ്വത്തിന്റെയും ഏകാത്മാവ് എന്നു പറയുന്നു; മറ്റുചിലർ അവനെ ഭിന്നനെന്നും പറയുന്നു. അണുവിലും അണു, മഹത്തിലും മഹാൻ—വേദവിദർ അവനെ ‘മഹാദേവൻ’ എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.

Verse 18

एवं हि यो वेद गुहाशयं परं प्रभुं पुराणं पुरुषं विश्वरूपम् / हिरण्मयं बुद्धिमतां परां गतिं स बुद्धिमान् बुद्धिमतीत्य तिष्ठति

ഇങ്ങനെ ഹൃദയഗുഹയിൽ വസിക്കുന്ന പരമപ്രഭു—പുരാതനൻ, വിശ്വരൂപപുരുഷൻ—നെ യഥാർത്ഥമായി അറിയുന്നവൻ, സ്വർണ്ണമയമായി ദീപ്തനായും ബുദ്ധിമാന്മാരുടെ പരമഗതിയായും ഉള്ള അവനെ; അവൻ സത്യമായ ബുദ്ധിമാനായി മാറി, പരിപൂർണ്ണ ബോധം പ്രാപിച്ച് അതിൽ തന്നെ സ്ഥാപിതനായി നിലകൊള്ളുന്നു.

← Adhyaya 7Adhyaya 9

Frequently Asked Questions

It presents manifestation through Māyā: from Pradhāna and Puruṣa arise Mahat and bhūtādi, then tanmātras, mahābhūtas, and indriyas, followed by the golden cosmic Egg within which Brahmā is born—an emanation schema used to orient the seeker toward liberation rather than mere cosmography.

The Lord is declared the imperishable Brahman equally abiding in all beings; delusion arises from Māyā, but the wise who recognize the Supreme as the indwelling Self and the seed-bearing Father do not fall into error and attain transcendence.

The chapter enumerates six essential qualities: omniscience, perfect contentment, beginningless knowledge, absolute independence, unfailing power, and infinite potency—presented as defining attributes for understanding Maheśvara as the Supreme.

Bondage is framed as a distorted engagement of primordial Nature (Pradhāna/Prakṛti), whereby consciousness becomes entangled with its evolutes (mind, senses, elements); correct knowledge and yogic discernment reverse this misapplication and lead to realization of the Supreme Brahman.