Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Īśvara-gītā: The Supreme Lord as Brahman, the Source of Creation, and the Inner Self

सर्वज्ञता तृप्तिरनादिबोधः स्वतन्त्रता नित्यमलुप्तशक्तिः / अनन्तशक्तिश्च विभोर्विदित्वा षडाहुरङ्गानि महेश्वरस्य

sarvajñatā tṛptiranādibodhaḥ svatantratā nityamaluptaśaktiḥ / anantaśaktiśca vibhorviditvā ṣaḍāhuraṅgāni maheśvarasya

വിഭുവായ പ്രഭുവിൽ സർവ്വജ്ഞത, പരിപൂർണ്ണ തൃപ്തി, അനാദി ബോധം, സ്വാതന്ത്ര്യം, നിത്യ അക്ഷയശക്തി, അനന്തശക്തി—ഇവ ആറിനെയാണ് മഹേശ്വരന്റെ അങ്ങങ്ങൾ (ലക്ഷണങ്ങൾ) എന്നു പറയുന്നു.

सर्वज्ञताomniscience
सर्वज्ञता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva + jñatā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (सर्वं जानातीति/सर्वज्ञस्य भावः)
तृप्तिःcontentment
तृप्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottṛpti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अनादिबोधःbeginningless knowledge/awareness
अनादिबोधः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootanādi + bodha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (अनादिः बोधः)
स्वतन्त्रताindependence
स्वतन्त्रता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsvatantra + tā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तद्धितान्त भाववाचक (तā)
नित्यम्always
नित्यम्:
Kala/Prakara (काल/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootnitya (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणवत् नपुंसक-द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative)
अलुप्तशक्तिःundiminished power
अलुप्तशक्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roota- + lupta + śakti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (अलुप्ता शक्तिः = not diminished power)
अनन्तशक्तिःinfinite power
अनन्तशक्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootananta + śakti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (अनन्ता शक्तिः)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
विभोःof the all-pervading Lord
विभोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootvibhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
विदित्वाhaving known
विदित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootvid (धातु) + ktvā (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभावकृदन्त (gerund)
षट्six
षट्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣaṭ (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्या-विशेषण; (अत्र) द्वितीया बहुवचनार्थे ‘six’ (अङ्गानि इति विशेषण)
आहुःthey say
आहुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootah (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/परफेक्ट), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
अङ्गानिlimbs, aspects
अङ्गानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootaṅga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन
महेश्वरस्यof Maheshvara
महेश्वरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmahā + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; कर्मधारय-समास

Lord Kurma (Vishnu) instructing on Ishvara-tattva (Ishvara Gita context)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

M
Maheshvara
V
Vibhu (Ishvara)

FAQs

It characterizes the Supreme Lord as self-complete and beginninglessly conscious—omniscient, ever-satisfied, and intrinsically powerful—indicating a Self that is not conditioned by lack, change, or external dependence.

The verse supplies the meditation-object (Ishvara-lakshana) for Pashupata-oriented contemplation: the yogin stabilizes devotion and insight by contemplating Ishvara as independent, eternally potent, and infinitely capable—supporting single-pointed dhyana and surrender (īśvara-pranidhāna).

Spoken in the Ishvara Gita setting by Lord Kurma yet naming Maheshvara, it reflects the Kurma Purana’s synthesis: the one Vibhu (Supreme Ishvara) is praised through Shaiva terminology without denying Vaishnava identity, emphasizing unity of the Supreme beyond sectarian division.