Adhyaya 16

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने वैवाहिकोत्सवो नाम पञ्चदशो ऽध्यायः अथ सा जगतां माता ललिता परमेश्वरी / त्रैलोक्यकण्टकं भण्डं दैत्यं जेतुं विनिर्ययौ

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗത്തിൽ ഹയഗ്രീവ–അഗസ്ത്യ സംവാദത്തിലെ ലലിതോപാഖ്യാനത്തിൽ ‘വൈവാഹികോത്സവം’ എന്ന പതിനഞ്ചാം അധ്യായം. തുടർന്ന് ജഗന്മാതാവായ ലലിതാ പരമേശ്വരി ത്രൈലോക്യത്തിന് കണ്ഠകമായ ഭണ്ഡ ദൈത്യനെ ജയിക്കുവാൻ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 2

चकार मर्दलाकारानंभोराशींस्तु सप्त ते / प्रभूतमर्द्दलध्वानैः पूरयामासुरंबरम्

അവർ ആ ഏഴ് സമുദ്രങ്ങളെ മർദ്ദലാകൃതിയാക്കി; ധാരാളം മർദ്ദലധ്വനികളാൽ ആകാശം മുഴുവൻ നിറച്ചു.

Verse 3

मृदङ्गमुरजाश्चैव पटहो ऽतुकुलीङ्गणाः / सेलुकाझल्लरीराङ्घाहुहुकाहुण्डुकाघटाः

മൃദംഗം, മുരജം, പടഹം, അതുകുലീംഗണം, സെലുകാ, ഝല്ലരി, റാങ്ഘാ, ഹുഹുകാ, ഹുണ്ടുകാ, ഘടം—ഇവയൊക്കെയും മുഴങ്ങി.

Verse 4

आनकाः पणवाश्चैव गोमुखाश्चार्धचन्द्रिकाः / यवमध्या मुष्टिमध्या मर्द्दलाडिण्डिमा अपि

ആനകം, പണവം, ഗോമുഖം, അർദ്ധചന്ദ്രിക, യവമധ്യ, മുഷ്ടിമധ്യ, മർദ്ദലം, ഡിണ്ഡിമം—ഇവയും മുഴങ്ങി.

Verse 5

झर्झराश्च बरीताश्च इङ्ग्यालिङ्ग्यप्रभेदजाः / उद्धकाश्चैतुहुण्डाश्च निःसाणा बर्बराः परे

ഝർഝര, ബരീത, ഇംഗ്യാലിംഗ്യ ഭേദങ്ങളിൽ നിന്നുയർന്ന വാദ്യങ്ങൾ, ഉദ്ധക, ഐതുഹുണ്ട, നിഃസാണ, മറ്റ് ബർബര വാദ്യങ്ങൾ—ഇവയും മുഴങ്ങി.

Verse 6

हुङ्कारा काकतुण्डाश्च वाद्यभेदास्तथापरे / दध्वनुः शक्तिसेनाभिराहताः समरोद्यमे

ഹുങ്കാരങ്ങളും കാകതുണ്ഡരുടെ നാദവും മറ്റു നാനാവിധ വാദ്യഭേദങ്ങളും—സമരോദ്യമത്തിൽ ശക്തിസേനയുടെ ആഘാതത്തിൽ മുഴങ്ങിപ്പൊങ്ങി।

Verse 7

ललितापरमेशान्या अङ्कुशास्त्रान्समुद्गता / संपत्करी नाम देवी चचाल सह शक्तिभिः

ലലിതാ-പരമേശ്വരിയിൽ നിന്ന് അങ്കുശാസ്ത്രങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ചു; ‘സമ്പത്കരീ’ എന്ന ദേവി തന്റെ ശക്തികളോടൊപ്പം മുന്നോട്ട് നീങ്ങി।

Verse 8

अनेककोटिमातङ्गतुरङ्गरथपङ्क्तिभिः / सेविता तरुणादित्यपाटला संपदीश्वरी

അനേകം കോടി ആന-കുതിര-രഥ നിരകളാൽ സേവിതയായി, യുവസൂര്യനെപ്പോലെ പാടലവർണ്ണത്തിൽ സമ്പദീശ്വരീ ദീപ്തയായി।

Verse 9

मत्तमुद्दण्डसंग्रामरसिकं शैलसन्निभम् / रणकोलाहलं नाम सारुरोह मतङ्गजम्

മത്തവും ഉദ്ദണ്ഡവും യുദ്ധരസികവും പർവ്വതസന്നിഭവും ആയ ‘രണകോലാഹലം’ എന്ന ഗജത്തിന്മേൽ അവൾ കയറി ഇരുന്നു।

Verse 10

तामन्वगा ययौ सेना महती धोरराविणी / लोलाभिः केतुमालाभिरुल्लिखन्ती धनाधनात्

അവളെ അനുഗമിച്ച് മഹത്തായ, ഘോരനാദിനിയായ സേന നീങ്ങി; ഇളകുന്ന കേതുമാലകളാൽ ആകാശത്തെ ചുരണ്ടുന്നതുപോലെ മുന്നേറി।

Verse 11

तस्याश्च संपन्नाथायाः पीनस्तनसुसंकटः / कण्टको घनसंनाहो रुरुचे वक्षसिस्थितः

ആ സമൃദ്ധയായ ദേവിയുടെ പീനസ്തനങ്ങളുടെ ഇടയിൽ ഘനകവചംപോലെ കാന്തിയുള്ള കണ്ഠകം വക്ഷസ്ഥലത്ത് നിലകൊണ്ട് ദീപ്തമായി.

Verse 12

कंपमाना खड्गलता व्यरुचत्तत्करे धृता / कुटिला कालनाथस्य भृकुटीव भयङ्करा

കമ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഖഡ്ഗലത അവളുടെ കൈയിൽ ധരിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ദീപ്തമായി; അത് കാലനാഥന്റെ വളഞ്ഞ ഭ്രൂകുടിപോലെ ഭയങ്കരമായിരുന്നു.

Verse 13

उत्पातवातसंपाताच्चलिता इव पर्वताः / तामन्वगा ययुः कोटिसंख्याकाः कुञ्जरोत्तमाः

അപശകുന കാറ്റിന്റെ പ്രഹരത്തിൽ കുലുങ്ങിയ പർവതങ്ങളെപ്പോലെ, കോടിക്കണക്കിന് ശ്രേഷ്ഠ ഗജങ്ങൾ അവളെ അനുഗമിച്ച് നീങ്ങി.

Verse 14

अथ श्रीललितादेव्या श्रीपाशायुधसंभवा / अतित्वरितविक्रान्तिरश्वारूढाचलत्पुरः

അപ്പോൾ ശ്രീലലിതാദേവിയുടെ ശ്രീപാശായുധത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച, അതിവേഗ വീര്യത്തോടെ കുതിരമേറിയ സേന മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.

Verse 15

तया सह हयप्रायं सैन्यं हेषातरङ्गितम् / व्यचरत्खुरकुद्दालविदारितमहीतलम्

അവളോടൊപ്പം കുതിരകൾ നിറഞ്ഞ സേന ഹേഷാരവത്തിന്റെ തരംഗങ്ങളാൽ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട് നീങ്ങി; കുതിരക്കുളമ്പുകളുടെ കുദ്ദാളിപ്രഹരത്തിൽ ഭൂതലം പിളർന്നു.

Verse 16

वनायुजाश्च कांबोजाः पारदाः सिंधुदेशजाः / टङ्कणाः पर्वतीयाश्च पारसीकास्तथा परे

വനത്തിൽ വളർന്നവർ, കാംബോജർ, പാരദർ, സിന്ധുദേശജർ; ടങ്കണർ, പർവ്വതവാസികൾ, മറ്റു പാരസീകരും (പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു)।

Verse 17

अजानेया घट्टधरा दरदाः काल वन्दिजाः / वाल्मीकयावनोद्भूता गान्धर्वाश्चाथ ये हयाः

അജാനേയ, ഘട്ടധര, ദരദ, കാലവന്ദിജ; കൂടാതെ വാൽമീകി-യവനത്തിൽ നിന്നുയർന്ന, ഗന്ധർവം എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന അശ്വങ്ങളും (ഉണ്ട്)।

Verse 18

प्राग्देशजाताः कैराता प्रान्तदेशोद्भवास्तथा / विनीताः साधुवोढारो वेगिनः स्थिरचेतसः

പ്രാഗ്ദേശത്തിൽ ജനിച്ച കൈരാതരും പ്രാന്തദേശോത്ഭവരും; അവർ വിനീതർ, സാദുക്കളെ വഹിക്കുന്നവർ, വേഗവാന്മാർ, സ്ഥിരചിത്തർ।

Verse 19

स्वामिचित्तविशेषज्ञा महायुद्धसहिष्णवः / लक्षणैर्बहुभिर्युक्ता जितक्रोधा जितश्रमाः

അവർ സ്വാമിയുടെ ചിത്തത്തിലെ പ്രത്യേകത അറിയുന്നവർ, മഹായുദ്ധം സഹിക്കുന്നവർ; അനേകം ലക്ഷണങ്ങളാൽ യുക്തർ, ക്രോധവും ക്ഷീണവും ജയിച്ചവർ।

Verse 20

पञ्चधारासु शक्षढ्या विनीताश्च प्लवान्विताः

അവർ പഞ്ചധാരകളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ, വിനീതർ, ചാടിപ്പായുന്ന ശക്തിയാൽ യുക്തർ।

Verse 21

फलशुक्तिश्रिया युक्ताः श्वेतशुक्तिसमन्विताः / देवपद्मं देवमणिं देवस्वस्तिकमेव च

അവർ ഫലശുക്തിയുടെ ശ്രീയാൽ യുക്തരായി, ശ്വേതശുക്തിയാൽ സമന്വിതരായി; ദേവപദ്മം, ദേവമണി, ദേവസ്വസ്തികവും (കൂടെ) ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 22

अथ स्वस्तिकशुक्तिश्च गडुरं पुष्पगण्डिकाम् / एतानि शुभलक्ष्माणि ज्यराज्यप्रदानि च / वहन्तो वातजवना वाजिनस्तां समन्वयुः

അതിനുശേഷം സ്വസ്തികശുക്തി, ഗഡുരം, പുഷ്പഗണ്ഡിക—ഇവ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും ജയരാജ്യപ്രദാനകരങ്ങളുമായ ചിഹ്നങ്ങൾ—വഹിച്ചുകൊണ്ട്, കാറ്റിന്റെ വേഗമുള്ള വാജികൾ അവളെ ചുറ്റിനിന്നു.

Verse 23

अपराजितनामानमतितेजस्विनं चलम् / अत्यन्तोत्तुङ्गवर्ष्माणं कविकाविलसन्मुखम्

‘അപരാജിത’ എന്ന നാമമുള്ള, അതിതേജസ്വിയും ചലനശീലനും; അത്യന്തം ഉയർന്ന ദേഹവടിവുള്ള, കവിയെപ്പോലെ ദീപ്തമായ മുഖമുള്ളവൻ.

Verse 24

पार्श्वद्वये ऽपि पतितस्फुरत्केसरमण्डलम् / स्थूलवालधिविक्षेपक्षिप्यमाणपयोधरम्

ഇരുപാർശ്വങ്ങളിലും താഴ്ന്നു തിളങ്ങുന്ന കേശരമണ്ഡലം; കട്ടിയുള്ള വാലിന്റെ വീശലാൽ അതിന്റെ വക്ഷസ്ഥലം കുലുങ്ങുന്നതുപോലെ തോന്നി.

Verse 25

जङ्घाकाण्डसमुन्नद्धमणिकिङ्किणिभासुरम् / वादयन्तमिवोच्चण्डैः खुरनिष्ठुरकुट्टनैः

ജംഘാഭാഗത്ത് കെട്ടിയ മണിചാർത്തിയ കിങ്കിണികളാൽ ദീപ്തമായിരുന്നു; ഉഗ്രവും കഠിനവുമായ കുതിരക്കുളമ്പുകളുടെ അടിയാൽ അവയെ മുഴക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി.

Verse 26

भूमण्डलमहावाद्यं विजयस्य समृद्धये / घोषमाणं प्रति मुहुः संदर्शितगतिक्रमम्

വിജയസമൃദ്ധിക്കായി ഭൂമണ്ഡലത്തിന്റെ മഹാവാദ്യം ഇടയ്‌ക്കിടെ മുഴങ്ങി, തന്റെ ഗതി-ക്രമം പ്രകടിപ്പിച്ചു।

Verse 27

आलोलचामरव्याजाद्वहन्तं पक्षती इव / भाण्डैर्मनोहरैर्युक्तं घर्घरीजालमण्डितम्

ആലോലമായ ചാമരങ്ങളുടെ വ്യാജത്തിൽ പക്ഷിപോലെ പറക്കുന്നതുപോലെ; മനോഹര ഉപകരണങ്ങളോടെ, ഘുങ്ഘുരു-ജാലംകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടത്।

Verse 28

एषां घोषस्य कपटाद्धुङ्कुर्वतीमि वासुरान् / अश्वारूढा महादेवी समारूढा हयं ययौ

അവരുടെ ഘോഷത്തിന്റെ വ്യാജത്തിൽ വാസുരന്മാരെ നേരെ ഹീങ്കരിക്കുന്നതുപോലെ; അശ്വാരൂഢയായ മഹാദേവി കുതിരമേറി പുറപ്പെട്ടു।

Verse 29

चतुर्भिर्वाहुभिः पाशमङ्कुशं वेत्रमेव च / हयवल्गां च दधती बहुविक्रमशोभिनी

നാലു ഭുജങ്ങളിൽ പാശം, അങ്കുശം, വേദ്രം, കുതിരയുടെ കയറും ധരിച്ച്, അനേകം വീര്യപ്രകടനങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചു।

Verse 30

तरुणादित्यसङ्काशा ज्वलत्काञ्चीतरङ्गिणी / सञ्चचाल हयारूढा नर्तयन्तीव वाजिनम्

യൗവനസൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തയായി, ജ്വലിക്കുന്ന കാഞ്ചിയുടെ തരംഗങ്ങളാൽ മിനുങ്ങി; കുതിരമേറി നീങ്ങി, വാജിനത്തെ നൃത്തിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 31

अथ श्रीदण्डनाथाया निर्याणपटहध्वनिः / उद्दण्डसिन्धुनिस्वानश्चकार बधिरं जगत्

അപ്പോൾ ശ്രീദണ്ഡനാഥന്റെ പുറപ്പാട്-പടഹധ്വനി ഉന്മത്ത സമുദ്രഗർജ്ജനപോലെ ഉയർന്ന്, ലോകത്തെ ബധിരമാക്കുന്നതുപോലെ ആയി।

Verse 32

वज्रबाणैः कठोरैश्चभिन्दन्त्यः ककुभो दश / अन्युद्धतभुजाश्मानः शक्तयः काश्चिदुच्छ्रिताः

കഠിനമായ വജ്രബാണങ്ങളാൽ അവർ പത്ത് ദിക്കുകളെയും ഭേദിച്ചു; കൂടാതെ ചില ഉയർത്തിയ ശക്തികൾ ഉന്മത്ത ഭുജങ്ങളുടെ പാറക്കഷണങ്ങൾപോലെ ഉയർന്നു നിന്നു।

Verse 33

काश्चिच्छ्रीदण्डनाथायाः सेनानासीरसङ्गताः / खड्गं फलकमादाय पुप्लुवुश्चण्डसक्तयः

ശ്രീദണ്ഡനാഥന്റെ സൈന്യത്തിൽ ചില ഭീകരശക്തിധാരികൾ വാളും പരിചയും എടുത്ത് ചാടിച്ചാടിച്ച് മുന്നേറി.

Verse 34

अत्यन्तसैन्यसम्बाधं वेत्रसंताडनैः शतैः / निवारयन्त्यो वेत्रिण्यो व्युच्छलन्ति स्मशक्तयः

അത്യന്തം കുത്തിനിറഞ്ഞ സൈന്യക്കൂട്ടത്തെ വേത്രധാരിണികൾ നൂറുകണക്കിന് വേത്രപ്രഹാരങ്ങളാൽ തടഞ്ഞുനിർത്തി; ശക്തികൾ ചാടിച്ചാടിച്ച് മുന്നേറി.

Verse 35

अथ तुङ्गध्वजश्रेणीर्महिषाङ्का मृगाङ्किकाम् / सिहाङ्काश्चैव बिभ्राणाः शक्तयो व्यचलन्पुरा

പിന്നീട് ഉയർന്ന ധ്വജശ്രേണികൾ നീങ്ങി—എവിടെയോ മഹിഷചിഹ്നം, എവിടെയോ മൃഗചിഹ്നം, മറ്റെവിടെയോ സിംഹചിഹ്നം ധരിച്ച ശക്തികൾ നഗരത്തിൽ മുന്നേറി.

Verse 36

ततः श्रीदण्डनाथायाः श्वेतच्छत्रं सहस्रशः / स्फुरत्कराः प्रचलिताः शक्तयः काश्चिदाददुः

അപ്പോൾ ശ്രീ ദണ്ഡനാഥയ്ക്കായി ആയിരങ്ങളായ ശ്വേതച്ഛത്രങ്ങൾ ഉയർന്നു; മിന്നുന്ന കൈകളോടെ ചലിക്കുന്ന ചില ശക്തികൾ അവയെ ധരിച്ചു.