Shloka 1
Vaivāhika-utsava (Martial Procession of Lalitā’s Śakti-Senā) / वैवाहिकोत्सवः
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने वैवाहिकोत्सवो नाम पञ्चदशो ऽध्यायः अथ सा जगतां माता ललिता परमेश्वरी / त्रैलोक्यकण्टकं भण्डं दैत्यं जेतुं विनिर्ययौ
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne vaivāhikotsavo nāma pañcadaśo 'dhyāyaḥ atha sā jagatāṃ mātā lalitā parameśvarī / trailokyakaṇṭakaṃ bhaṇḍaṃ daityaṃ jetuṃ viniryayau
Translation
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗത്തിൽ ഹയഗ്രീവ–അഗസ്ത്യ സംവാദത്തിലെ ലലിതോപാഖ്യാനത്തിൽ ‘വൈവാഹികോത്സവം’ എന്ന പതിനഞ്ചാം അധ്യായം. തുടർന്ന് ജഗന്മാതാവായ ലലിതാ പരമേശ്വരി ത്രൈലോക്യത്തിന് കണ്ഠകമായ ഭണ്ഡ ദൈത്യനെ ജയിക്കുവാൻ പുറപ്പെട്ടു.
Word by Word
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसमाप्तिसूचक)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), quotation/closure particle (इति-प्रयोगः)
śrī-brahmāṇḍa-mahā-purāṇein the Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa
śrī-brahmāṇḍa-mahā-purāṇe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक) + brahmāṇḍa (प्रातिपदिक) + mahā (प्रातिपदिक) + purāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); समासः—श्रीब्रह्माण्डमहापुराण (षष्ठी/कर्मधारय-समाससमुच्चयः; शीर्षपदः पुराण)
uttara-bhāgein the latter section
uttara-bhāge:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootuttara (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular; समासः—उत्तरभाग (कर्मधारय/तत्पुरुष)
hayagrīva-agastya-saṃvādein the dialogue of Hayagrīva and Agastya
hayagrīva-agastya-saṃvāde:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Roothayagrīva (प्रातिपदिक) + agastya (प्रातिपदिक) + saṃvāda (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular; समासः—हयग्रीवागस्त्यसंवाद (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘हयग्रीवस्य अगस्त्यस्य च संवादः’)
lalitā-upākhyānein the Lalitā episode
lalitā-upākhyāne:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootlalitā (प्रातिपदिक) + upākhyāna (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th), Singular; समासः—ललितोपाख्यान (षष्ठी-तत्पुरुषः)
vaivāhika-utsavaḥthe wedding festival
vaivāhika-utsavaḥ:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootvaivāhika (प्रातिपदिक) + utsava (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; समासः—वैवाहिकोत्सव (कर्मधारयः: ‘वैवाहिकः उत्सवः’)
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध/नामनिर्देशक)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), naming particle (नाम-प्रयोगः)
pañcadaśaḥfifteenth
pañcadaśaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpañcadaśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular; संख्यावाचकः; द्विगु-समासः (पञ्च + दश)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/अनुक्रमसूचक)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormAvyaya, discourse particle (अथ-प्रयोगः)
sāshe
sā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular; सर्वनाम (pronoun)
jagatāmof the worlds
jagatām:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
mātāmother
mātā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular
lalitāLalitā
lalitā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootlalitā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular; proper noun
parameśvarīthe Supreme Goddess
parameśvarī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootparameśvarī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular; title/name
trailokya-kaṇṭakamthorn (menace) to the three worlds
trailokya-kaṇṭakam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottri (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक) + kaṇṭaka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; समासः—त्रैलोक्यकण्टक (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘त्रैलोक्यस्य कण्टकः’)
bhaṇḍamBhaṇḍa (the demon)
bhaṇḍam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhaṇḍa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Singular; proper name (भण्डासुर)
daityamthe Daitya
daityam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdaitya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Singular
jetumto conquer
jetum:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootji (धातु)
FormTumun-infinitive (तुमुनन्त/infinitive), ‘to conquer’; धातुः—जि (जयति)
viniryayauwent forth
viniryayau:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootnir-√yā (या धातु)
FormPerfect (Liṭ/लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Dual (द्विवचन); उपसर्गः—वि + निर्; धातुः—या (गत्यर्थ)