Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification

सापविद्धा तनुस्तेन ज्योत्स्ना सद्यस्त्वजायत / तस्माद्भवन्ति संहृष्टा ज्योत्स्नाया उद्भवे प्रजाः

sāpaviddhā tanustena jyotsnā sadyastvajāyata / tasmādbhavanti saṃhṛṣṭā jyotsnāyā udbhave prajāḥ

അവൻ ഉപേക്ഷിച്ച ആ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് ഉടൻ തന്നെ ‘ജ്യോത്സ്ന’ ജനിച്ചു. അതുകൊണ്ട് ജ്യോത്സ്നയുടെ ഉദയത്തിൽ പ്രജകൾ ആനന്ദിക്കുന്നു.

that (she/it)
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1), Ekavacana
apaviddhācast off/removed
apaviddhā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootapaviddha (कृदन्त; apa-√vidh (धातु))
FormStrīliṅga, Prathamā (1), Ekavacana; bhūta-kṛdanta (PPP), viśeṣaṇa
tanuḥbody/form
tanuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottanu (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1), Ekavacana
tenaby him
tena:
Karaṇa (करण) / Kartṛ-karaṇa (कर्तृ-करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (3), Ekavacana; karaṇa/agent-instrument
jyotsnāmoonlight
jyotsnā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjyotsnā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1), Ekavacana
sadyaḥimmediately
sadyaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadyaḥ (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (time)
tuindeed
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya; nipāta
ajāyatawas born/arose
ajāyata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
FormLaṅ-lakāra (लङ्), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; ātmanepada
tasmātfrom that/therefore
tasmāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga/Napuṃsaka, Pañcamī (5), Ekavacana; apādāna
bhavantibecome/are
bhavanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
FormLaṭ-lakāra (लट्, present), Prathama-puruṣa (3rd), Bahuvacana; parasmaipada
saṃhṛṣṭāḥdelighted
saṃhṛṣṭāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṃhṛṣṭa (कृदन्त; saṃ-√hṛṣ (धातु))
FormPuṃliṅga, Prathamā (1), Bahuvacana; PPP used adjectivally
jyotsnāyāḥof moonlight
jyotsnāyāḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootjyotsnā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Ṣaṣṭhī (6), Ekavacana; genitive
udbhaveat the arising
udbhave:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootudbhava (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī (7/सप्तमी), Ekavacana; adhikaraṇa (locus/occasion)
prajāḥcreatures
prajāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1), Bahuvacana