Shloka 20
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
मननाच्च मनुषयास्ते प्रजनात्प्रथिताः प्रजाः / सृष्ट्वा पुनः प्रजाः सो ऽथ स्वां तनुं स व्यपोहत
Transliteration
mananācca manuṣayāste prajanātprathitāḥ prajāḥ / sṛṣṭvā punaḥ prajāḥ so 'tha svāṃ tanuṃ sa vyapohata
Translation
മനനത്തിന്റെ കാരണത്താൽ അവർ ‘മനുഷ്യർ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു; പ്രജനനത്താൽ അവർ പ്രസിദ്ധ പ്രജകളായി. പിന്നെ പ്രജകളെ സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം അവൻ തന്റെ ദേഹം അകറ്റി വെച്ചു.
Word by Word
mananātfrom thinking/reflection
mananāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootmanana (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Pañcamī (5), Ekavacana; apādāna (source)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; samuccaya (conjunction)
manuṣyāḥhumans
manuṣyāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmanuṣya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1), Bahuvacana
tethose
te:
Karta (कर्ता) (apposition)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1), Bahuvacana; sarvanāma
prajanātfrom procreation
prajanāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootprajanā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Pañcamī (5), Ekavacana; apādāna
prathitāḥrenowned/known as
prathitāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprathita (कृदन्त; √prath (धातु))
FormPuṃliṅga, Prathamā (1), Bahuvacana; bhūta-kṛdanta (past passive participle), viśeṣaṇa
prajāḥcreatures
prajāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1), Bahuvacana
sṛṣṭvāhaving created
sṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootsṛj (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा), pūrva-kāla-kriyā (prior action)
punaḥagain
punaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (kriyā-viśeṣaṇa)
prajāḥcreatures
prajāḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2/द्वितीया), Bahuvacana; karma (object)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1), Ekavacana
athathen
atha:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormAvyaya; discourse particle (sequence)
svāmhis own
svām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsva (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2), Ekavacana; viśeṣaṇa
tanumbody/form
tanum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottanu (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2), Ekavacana; karma
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1), Ekavacana
vyapohatacast off/removed
vyapohata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootapa-√uh (धातु)
FormLaṅ-lakāra (लङ्), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada; upasarga: vi + apa