
Dānavavaṃśa-pradhāna-nāmāvalī (Catalogue of Prominent Sons of Danu)
ഈ അധ്യായത്തിൽ സൂതശൈലിയിലുള്ള വംശാവലി രൂപത്തിൽ ദനുവിന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച ദാനവ/അസുരന്മാരുടെ പ്രധാന നാമാവലി പ്രാധാന്യത്തോടെ നിരത്തുന്നു. വിപ്രചിത്തി മുതലായവരുടെ വരങ്ങൾ, തപോബലം, പരാക്രമം, ക്രൂരത, മായാ-യുക്തി എന്നിവ സൂചിപ്പിച്ച് തുടർന്ന് സാന്ദ്രമായ പേരുകളുടെ ശ്രേണിയായി അനേകം അസുരനാമങ്ങൾ പറയുന്നു. അവസാനം അവരുടെ പുത്ര-പൗത്രസന്തതി അനന്തമാണെന്ന് അറിയിക്കുകയും, വംശചിഹ്നങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ദൈത്യരും ദാനവരും തമ്മിലുള്ള ഭേദം വ്യക്തമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ഇതിലൂടെ പിന്നീടുള്ള പുരാണീയ യുദ്ധങ്ങൾ, മന്വന്തരങ്ങൾ, വംശബന്ധങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള സൂചനകൾ സുലഭമാകുന്നു।
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सूत उवाच अभवन्दनुपुत्रास्तु वंशे ख्याता महासुराः / विप्रचित्तिप्रधा नास्ते ऽचिन्तनीयपराक्रमाः
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിലെ വായുപ്രോക്ത മധ്യമഭാഗത്തിന്റെ മൂന്നാം ഉപോദ്ധാതപാദത്തിൽ സൂതൻ പറഞ്ഞു— ദനുവിന്റെ പുത്രന്മാരുടെ വംശത്തിൽ പ്രസിദ്ധ മഹാസുരന്മാർ ജനിച്ചു; അവരിൽ വിപ്രചിത്തി പ്രധാനൻ, അവർ അചിന്ത്യപരാക്രമശാലികൾ.
Verse 2
सर्वे लब्धवराश्चैव ते तप्ततपसस्तथा / सत्यसंधाः पराक्रान्ताः क्रूरा मायाविनश्च ते
അവർ എല്ലാവരും വരം ലഭിച്ചവർ, തപസ്സാൽ ദഹിച്ച തപസ്വികൾ; സത്യസങ്കൽപ്പമുള്ളവർ, പരാക്രമികൾ, ക്രൂരരും മായാവികളും ആയിരുന്നു.
Verse 3
महाबलास्ते जवना ब्रह्मिष्ठा ये च साग्नयः / कीर्त्यमानान्मया सर्वान्प्राधान्येन निबोधत
ആ യവനർ മഹാബലവാന്മാർ, ബ്രഹ്മനിഷ്ഠരും അഗ്നിയോടുകൂടിയവരും; ഞാൻ കീർത്തിക്കുന്ന എല്ലാവരെയും പ്രധാനമായി കേൾക്കുക.
Verse 4
द्विमूर्द्धा शंबरश्चैव तथा शङ्कुरथो विभुः / शङ्कुकर्णो विपादश्च गविष्ठो दुन्दुभिस्तथा
ദ്വിമൂർദ്ധാ, ശംബരൻ, അതുപോലെ വിഭു ശങ്കുരഥൻ; ശങ്കുകർണ്ണൻ, വിപാദൻ, ഗവിഷ്ഠൻ, ദുന്ദുഭി എന്നിവരും.
Verse 5
अयोमुखस्तु मघवान्कपिलो वामनो मयः / मरीचिरसिपाश्चैव महा मायो ऽशिरा भृशी
അയോമുഖൻ, മഘവാൻ, കപിലൻ, വാമനൻ, മയൻ; കൂടാതെ മരീചി, രസിപ, മഹാമായ, അശിരാ, ഭൃശീ എന്നിവരും.
Verse 6
विक्षोभश्च सुकेतुश्च केतुवीर्यशताह्वयौ / इन्द्रजिद्विविदश्चैव तथा भद्रश्च देवजित्
വിക്ഷോഭൻ, സുകേതു, കേതുവീര്യൻ, ശതാഹ്വയൻ; ഇന്ദ്രജിത്, വിവിദൻ; കൂടാതെ ഭദ്രൻ, ദേവജിത് എന്നിവരും.
Verse 7
एकचक्रो महा बाहुस्तारकश्च महाबलः / वैश्वानरः पुलोमा च प्रापणो ऽथ महाशिराः
ഏകചക്രൻ, മഹാബാഹു, താരകൻ (മഹാബലൻ), വൈശ്വാനരൻ, പുലോമ, പ്രാപണൻ, മഹാശിരൻ—ഇവർ (അസുരർ) ആയിരുന്നു.
Verse 8
स्वर्भानुर्वृषपर्वा च पुरुण्डश्च महासुरः / धृतराष्ट्रश्च सूर्यश्चचन्द्रमा इन्द्रतापनः
സ്വർഭാനു, വൃഷപർവ, പുരുണ്ഡ എന്ന മഹാസുരൻ, ധൃതരാഷ്ട്രൻ, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, ഇന്ദ്രതാപനൻ—ഇവർ (അസുരർ) ആയിരുന്നു.
Verse 9
सूक्ष्मश्चैव निचन्द्रश्च चूर्णनाभो महागिरिः / असिलोमा सुकेशश्च शठश्च मूलकोदरः
സൂക്ഷ്മൻ, നിചന്ദ്രൻ, ചൂർണനാഭൻ, മഹാഗിരി, അസിലോമ, സുകേശൻ, ശഠൻ, മൂലകോദരൻ—ഇവർ (അസുരർ) ആയിരുന്നു.
Verse 10
जम्भो गगनमूर्द्धा चकुंभमानो महोदकः / प्रमदो ऽद्मश्च कुपथो ह्यश्वग्रीवश्च वीर्यवान्
ജംഭൻ, ഗഗനമൂർദ്ധൻ, കുംഭമാനൻ, മഹോദകൻ, പ്രമദൻ, അദ്മൻ, കുപഥൻ, വീര്യവാൻ അശ്വഗ്രീവൻ—ഇവർ (അസുരർ) ആയിരുന്നു.
Verse 11
वैमृगः सविरूपाक्षः सुपथश्च हला हलौ / अक्षो हिरण्मयश्चैव शतग्रीवश्च शंबरः
വൈമൃഗൻ, സവിരൂപാക്ഷൻ, സുപഥൻ, ഹലാ, ഹലൻ, അക്ഷൻ, ഹിരൺമയൻ, ശതഗ്രീവൻ, ശംബരൻ—ഇവർ (അസുരർ) ആയിരുന്നു.
Verse 12
शरभः श्वलभश्चैव सूर्याचन्द्रमसावुभौ / असुराणां स्मृतावेतौ सुराणां च प्रभाविणौ
ശരഭനും ശ്വലഭനും—ഇരുവരും സൂര്യചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു; അസുരർക്കു സ്മരണീയരും ദേവർക്കു പ്രഭാവശാലികളും ആകുന്നു.
Verse 13
इति पुत्रा दनोर्वंशप्रधानाः परिकीर्त्तिताः / तेषामपरिसंख्येयं पुत्रपौत्रमनन्तकम्
ഇങ്ങനെ ദനുവിന്റെ വംശത്തിലെ പ്രധാന പുത്രന്മാർ കീർത്തിക്കപ്പെട്ടു; അവരുടെ പുത്ര-പൗത്രസംഖ്യ എണ്ണമറ്റതും അനന്തവുമാണ്.
Verse 14
इत्येत असुराः तक्रान्ता दैतेया दानवास्तथा / सुत्वानस्तु स्मृता दैत्या असुत्वानो दनोः सुताः
ഇങ്ങനെ ഈ അസുരർ—ദൈത്യരും ദാനവരും—എന്ന് പറയപ്പെട്ടു; ‘സുത്വാൻ’ ദൈത്യരായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു, ‘അസുത്വാൻ’ ദനുവിന്റെ പുത്രന്മാരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 15
इमे च वंशानुगता दनोः पुत्रान्वयाः स्मृताः / एकाक्षेश्वप्रभारिष्टः प्रलंबनरकावपि
ഇവരും ദനുവിന്റെ പുത്രന്മാരുടെ വംശാനുഗത സന്തതിയെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു—ഏകാക്ഷ, ഏഷ്വപ്രഭ, ആരിഷ്ട, കൂടാതെ പ്രലമ്പനും നരകനും.
Verse 16
इन्द्रबाधनकेशी च पुरुषः शेषवानुरुः / गरिष्ठश्च गवाक्षश्च तालकेतुश्च वीर्यवान्
ഇന്ദ്രബാധനൻ, കേശി, പുരുഷൻ, ശേഷവാൻ, ഉരു, ഗരിഷ്ഠൻ, ഗവാക്ഷൻ, കൂടാതെ വീര്യവാനായ താലകേതു—ഇവരും (ആ വംശത്തിൽ) സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 17
एते मनुष्या वध्यास्तु दनुपुत्रान्वयाः स्मृताः / दैत्यदानवसंयोगे जाता भीमपराक्रमाः
വധിക്കപ്പെടേണ്ടവരായ ഈ മനുഷ്യർ ദനുവിന്റെ പുത്രന്മാരുടെ വംശപരമ്പരയിൽപ്പെട്ടവരാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ദൈത്യന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും സംയോഗത്താൽ ജനിച്ച ഇവർ ഭയങ്കര പരാക്രമികളാണ്.
Verse 18
सिंहिकायामथोत्पन्ना विप्रचित्तेः सुता इमे / सैंहिकेयाः समाख्याताश्चतुर्दश महासुराः
വിപ്രചിത്തിക്ക് സിംഹികയിൽ ഈ പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. ഈ പതിനാല് മഹാ അസുരന്മാർ 'സൈംഹികേയർ' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തരാണ്.
Verse 19
शलश्च शलभश्चैव सव्यसिव्यस्तथैव च / इल्वलो नमुचिश्चैव वातापिस्तु सुपुञ्जिकः
ശലനും ശലഭനും, സവ്യനും സിവ്യനും, ഇല്വലനും നമുചിയും, വാതാപിയും സുപുഞ്ജികനും.
Verse 20
रहकल्पः कालनाभो भौमश्च कनकस्तथा / राहुर्ज्येष्ठस्तु तेषां वै सूर्यचन्द्रप्रमर्द्दनः
രഹകൽപ്പനും, കാലനാഭനും, ഭൗമനും, കനകനും. അവരിൽ രാഹുവാണ് ജ്യേഷ്ഠൻ, സൂര്യചന്ദ്രന്മാരെ മർദ്ദിക്കുന്നവനും അവനാണ്.
Verse 21
इत्योते सिंहिकापुत्रा देवैरपि दुरासदाः / दारुणाभिजनाः क्रूराः सर्वे ब्रह्महणश्च ते
ഇങ്ങനെ സിംഹികയുടെ ഈ പുത്രന്മാർ ദേവന്മാർക്ക് പോലും തോൽപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്തവരാണ്. അവർ ഭയങ്കരമായ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവരും, ക്രൂരന്മാരും, എല്ലാവരും ബ്രഹ്മഹത്യ ചെയ്തവരുമാണ്.
Verse 22
दश तानि सहस्राणिसैंहिकेया गणाः स्मृताः / निहता जामदग्न्येन भार्गवेण बलीयसा
സൈംഹികേയരുടെ ആ പത്തായിരം ഗണങ്ങൾ പ്രസിദ്ധമാണെന്ന് സ്മൃതം; ബലവാനായ ഭാർഗവ ജാമദഗ്ന്യൻ (പരശുരാമൻ) അവരെ നിഹതരാക്കി.
Verse 23
स्वर्भानोस्तु प्रभा कन्या पुलोम्नस्तु शची सुता / उपदानवी सदस्याथ शर्मिष्ठा वृषपर्वणः
സ്വർഭാനുവിന്റെ കന്യ പ്രഭാ; പുലോമന്റെ പുത്രി ശചീ; ഉപദാനവീ സഭാസദയായി, വൃഷപർവന്റെ പുത്രി ശർമിഷ്ഠാ.
Verse 24
पुलोमा कालिका चैव वैश्वानरसुते उभे / प्रभायां नहुषः पुत्रो जयन्तस्तु शचीसुतः
പുലോമയും കാലികയും—ഇരുവരും വൈശ്വാനരന്റെ പുത്രിമാർ; പ്രഭയിൽ നിന്ന് നഹുഷന്റെ പുത്രൻ ജനിച്ചു, ശചിയിൽ നിന്ന് ജയന്തൻ ജനിച്ചു.
Verse 25
पुरुं जज्ञे ऽथ शर्मिष्ठा दुष्यन्तसुपदानवी / वैश्वानरसुते एते पुलोमा कालका तथा
അപ്പോൾ ശർമിഷ്ഠയിൽ നിന്ന് പുരു ജനിച്ചു; അവൾ ദുഷ്യന്തന്റെ ഉപദാനവീ (പത്നി) ആയിരുന്നു. ഇവർ വൈശ്വാനരന്റെ പുത്രിമാർ—പുലോമയും കാലകയും കൂടി.
Verse 26
बह्वपत्ये उभे कन्ये मारीचस्य परिग्रहः / तयोः पुत्रसहस्राणि षष्टिर्दानवपुङ्गवाः
ബഹുസന്താനവതികളായ ആ രണ്ടു കന്യകൾ മരീചിയുടെ ഭാര്യമാരായി; അവരിൽ നിന്ന് അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാർ—ദാനവശ്രേഷ്ഠർ—ജനിച്ചു.
Verse 27
चतुर्दश तथान्यानि हिरण्यपुरवासिनाम् / पौलोमाः कालकेयाश्च दानवाः सुमरा बलाः
ഹിരണ്യപുരവാസികളായ ദാനവരിൽ മറ്റൊരു പതിനാലു കൂട്ടങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു—പൗലോമർ, കാലകേയർ, ബലവാന്മാരായ സുമരർ.
Verse 28
अवध्या देवतानां ते निहताः सव्यमाचिना / मयस्य जाता रंभायां पुत्राः षट् च महाबलाः
അവർ ദേവന്മാർക്കു അവധ്യരായിരുന്നു; എങ്കിലും സവ്യമാചി അവരെ വധിച്ചു. രംഭയിൽ മയനു ആറു മഹാബലമുള്ള പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
Verse 29
मायावी दुन्दुभिश्चैव पुत्रश्च महिषस्तथा / कालिकश्चाजकर्णश्चकन्या मन्दोदरी तथा
മായാവി, ദുന്ദുഭി, പുത്രൻ മഹിഷ; പിന്നെ കാലിക, അജകർണ്ണ; കൂടാതെ കന്യക മന്ദോദരി.
Verse 30
दैत्यानां दानवानां च सर्ग एष प्रकीर्त्तितः / अनायुषायाः पुत्रास्ते स्मृताः पञ्च महाबलाः
ദൈത്യരുടെയും ദാനവരുടെയും ഈ സൃഷ്ടിവംശം പ്രസ്താവിച്ചു; അനായുഷയുടെ അഞ്ചു മഹാബലമുള്ള പുത്രന്മാർ എന്നും സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 31
अररुर्बलवृत्रौ च विज्वरश्च वृषस्तथा / अररोस्तनयः क्रूरो धुन्धुर्नाम महासुरः
അരരു, ബലവൃത്ര, വിജ്വര, വൃഷ; കൂടാതെ അരരിന്റെ ക്രൂരപുത്രൻ ‘ധുന്ധു’ എന്ന മഹാസുരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
Verse 32
निहतः कुवलाश्वेन उत्तङ्कवचनाद्बिले / बलपुत्रौ महावीर्यौं तेजसाप्रतिमावुभौ
ഉത്തങ്കന്റെ വചനപ്രകാരം ബിലത്തിനുള്ളിൽ കുവലാശ്വൻ ബലന്റെ രണ്ടു പുത്രന്മാരെ നിഹതരാക്കി; ഇരുവരും മഹാവീര്യവും തേജസ്സിൽ അപ്രതിമരുമായിരുന്നു.
Verse 33
निकुंभश्चक्रवर्मा च स कर्णः पूर्वजन्मनि / विजरस्यापि पुत्रौ द्वौ कालकश्च खरश्च तौ
നികുംഭനും ചക്രവർമ്മനും—പൂർവ്വജന്മത്തിൽ അവൻ തന്നെയായിരുന്നു കർണ്ണൻ; വിജരനിക്കും രണ്ടു പുത്രന്മാർ—കാലകനും ഖരനും.
Verse 34
वृषस्य तु पुनः पुत्राश्चत्वारः क्रूरकर्मणः / श्राद्धादो यज्ञहा चैव ब्रह्महा पशुहा तथा
വൃഷനു വീണ്ടും നാലു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, ക്രൂരകർമ്മികൾ—ശ്രാദ്ധാദൻ, യജ്ഞഹൻ, ബ്രഹ്മഹൻ, പശുഹൻ.
Verse 35
क्रान्ता ह्यनायुषः पुत्रा वृत्र स्यापि निबोधत / जज्ञिरे ऽसुमहाघोरा वृत्रस्येन्द्रेण युध्यता
അനായുഷന്റെ പുത്രന്മാർ പരാക്രമശാലികൾ; വൃത്രനെക്കുറിച്ചും അറിയുക. ഇന്ദ്രനോടു യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ വൃത്രനിൽ നിന്ന് അതിഭീകര അസുരർ ജനിച്ചു.
Verse 36
बका नाम समाख्याता राक्षसाः सुमहाबलाः / शतं तानि सहस्राणि महेन्द्रानुचराः स्मृताः
‘ബകാ’ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ട ആ രാക്ഷസർ അതിമഹാബലവാന്മാർ; അവരുടെ എണ്ണം ശതസഹസ്രം, മഹേന്ദ്രന്റെ അനുചരരെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 37
सर्वे ब्रह्मविदः सौम्या धार्मिकाः सूक्ष्ममूर्त्तयः / प्रजास्वन्तर्गताः सर्वे निवसंति क्रुधावृताः
അവർ എല്ലാവരും ബ്രഹ്മവിദർ, സൗമ്യർ, ധർമ്മനിഷ്ഠർ, സൂക്ഷ്മമൂർത്തികൾ. അവർ പ്രജകളുടെ ഉള്ളിൽ അന്തർഗതരായി, ക്രോധാവൃതരായി വസിക്കുന്നു.
Verse 38
क्रोधा त्वप्रतिमान्पुत्रान् जज्ञे वै गायनोत्तमान् / सिद्धः पूर्णश्च वह्वीच पूर्णाशश्चैव वीर्यवान्
ക്രോധാ അപരിമിതമായ, ശ്രേഷ്ഠ ഗായകരായ പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു—സിദ്ധൻ, പൂർണ്ണൻ, വഹ്വീ, കൂടാതെ വീര്യവാനായ പൂർണ്ണാശൻ.
Verse 39
ब्रह्मचारी शतगुणः सुपर्णश्चैव मप्तमः / विश्वावसुश्च भानुश्च सुचन्द्रो दशमस्तथा / इत्येते देवगन्धर्वाः क्रोधायाः परिरीर्त्तिताः
ബ്രഹ്മചാരി, ശതഗുണൻ, ഏഴാമനായ സുപർണൻ; പിന്നെ വിശ്വാവസു, ഭാനു, പത്താമനായ സുചന്ദ്രൻ—ഇവരാണ് ക്രോധായുടെ ദേവഗന്ധർവന്മാർ എന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു.
It catalogs the Dānavavaṃśa—prominent sons and descendants in the line of Danu—presented as a prioritized name-list of major Asuras/Dānavas, with Vipracitti indicated as a leading figure in that register.
The chapter preserves a classificatory convention used in Purāṇic genealogy: Daityas are typically marked as descendants associated with Diti (or a Daitya-identifying descent label), while Dānavas are descendants of Danu; the text signals this as a lineage-based taxonomy rather than a purely behavioral one.
No—this adhyāya is primarily onomastic and genealogical, focusing on naming and lineage-scoping (including the claim of innumerable descendants), rather than bhuvana-kośa geography or astronomical distances.