Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Bhārgava-Stuti and Kṛṣṇa’s Vara

Devotional Hymn and Boon to the Bhargava

यस्या गर्भसमुद्भवो ह्यतिविराड्यस्यांशभूतो विराट् यन्नाभ्यंबुरुहोद्भवेन विधिनैकान्तोपदिष्टेन वै सृष्टं सर्वमिदं चराचरमयं विश्वं च यद्रोमसु ब्रह्माण्डानि विभान्ति तस्य जननी शश्वत्प्रसन्नास्तु सा

yasyā garbhasamudbhavo hyativirāḍyasyāṃśabhūto virāṭ yannābhyaṃburuhodbhavena vidhinaikāntopadiṣṭena vai sṛṣṭaṃ sarvamidaṃ carācaramayaṃ viśvaṃ ca yadromasu brahmāṇḍāni vibhānti tasya jananī śaśvatprasannāstu sā

ആരുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് അതിവിരാട് ഉദ്ഭവിക്കുന്നു, വിരാട് അവരുടെ അംശമാണ്; അവരുടെ നാഭികമലത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച വിധാതാവ് ഏകാന്തോപദേശം ലഭിച്ച് ഈ സമസ്ത ചരാചരവിശ്വം സൃഷ്ടിച്ചു. അവരുടെ രോമരന്ധ്രങ്ങളിൽ ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾ ദീപ്തമാകുന്നു—ആ പരമന്റെ ജനനിയായ ആ ദേവി എപ്പോഴും പ്രസന്നയായിരിക്കട്ടെ।

yasyāḥof whom
yasyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Ṣaṣṭhī (Gen.), Ekavacana; relative pronoun
garbha-samudbhavaḥ(one) born from (her) womb
garbha-samudbhavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgarbha (प्रातिपदिक) + samudbhava (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Prathamā (Nom.), Ekavacana; samāsa: garbhāt samudbhavaḥ (arising from the womb)
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormNipāta; emphasis/causal particle
ati-virāṭthe exceedingly great Virāṭ
ati-virāṭ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootati (अव्यय) + virāṭ (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Prathamā (Nom.), Ekavacana; ‘very Virāṭ / superlatively vast’
yasyāḥof whom
yasyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Ṣaṣṭhī (Gen.), Ekavacana
aṃśa-bhūtaḥhaving become a portion (of her)
aṃśa-bhūtaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṃśa (प्रातिपदिक) + bhūta (प्रातिपदिक/kridanta)
FormPuṃliṅga (m.), Prathamā (Nom.), Ekavacana; samāsa: aṃśaḥ bhūtaḥ (having become a part)
virāṭVirāṭ
virāṭ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvirāṭ (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Prathamā (Nom.), Ekavacana
yatwhich
yat:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (n.), Ṣaṣṭhī/Prathamā? here as relative to nābhyam: Napuṃ., Prathamā (Nom.), Ekavacana; ‘which’
nābhyamfrom (his) navel
nābhyam:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootnābhi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Pañcamī (Abl.) Ekavacana in sense ‘from the navel’; Vedic/epic variant form
amburuha-udbhavenaby the lotus-born (Brahmā)
amburuha-udbhavena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootamburuha (प्रातिपदिक) + udbhava (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Tṛtīyā (Instr.), Ekavacana; samāsa: amburuhāt udbhavaḥ (lotus-born, i.e., Brahmā)
vidhināby Brahmā/the creator
vidhinā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvidhi (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Tṛtīyā (Instr.), Ekavacana; epithet of Brahmā (‘the Ordainer’)
ekānta-upadiṣṭenasecretly/privately instructed
ekānta-upadiṣṭena:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootekānta (प्रातिपदik) + upadiṣṭa (प्रातिपदik/kridanta)
FormPuṃliṅga (m.)/Nap. agreeing with vidhinā, Tṛtīyā (Instr.), Ekavacana; samāsa: ekāntena upadiṣṭaḥ (instructed in solitude/secretly)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormNipāta; emphasis
sṛṣṭamcreated
sṛṣṭam:
Kriyā (क्रिया/भाव)
TypeVerb
Root√sṛj (धातु)
FormKṛdanta (past passive participle), Napuṃsakaliṅga (n.), Prathamā (Nom.)/Dvitīyā (Acc.) Ekavacana; predicate ‘created’
sarvamall
sarvam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga (n.), Prathamā (Nom.), Ekavacana; viśeṣaṇa of idam/viśvam
idamthis
idam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga (n.), Prathamā (Nom.), Ekavacana; demonstrative pronoun
carācara-mayamconsisting of the moving and unmoving
carācara-mayam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcara (प्रातिपदिक) + acara (प्रातिपदिक) + maya (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga (n.), Prathamā (Nom.), Ekavacana; samāsa: carācaraṃ mayaṃ yasya (consisting of moving and unmoving beings)
viśvamuniverse
viśvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviśva (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga (n.), Prathamā (Nom.), Ekavacana
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction)
yatwhose
yat:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (n.), Ṣaṣṭhī (Gen.), Ekavacana; relative pronoun with romasu
romasuin (his) pores/hairs
romasu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootroman (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga (n.), Saptamī (Loc.), Bahuvacana; Vedic/epic locative plural ending -su
brahmāṇḍānicosmic eggs/universes
brahmāṇḍāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahma-aṇḍa (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga (n.), Prathamā (Nom.), Bahuvacana; samāsa: brahmaṇaḥ aṇḍāni (cosmic eggs/universes)
vibhāntishine/appear
vibhānti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√bhā (धातु)
FormLaṭ-lakāra (Present), Prathama-puruṣa (3rd), Bahuvacana; parasmaipada
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.)/Napuṃ., Ṣaṣṭhī (Gen.), Ekavacana; demonstrative pronoun
jananīmother
jananī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjananī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Prathamā (Nom.), Ekavacana
śaśvat-prasannāever gracious
śaśvat-prasannā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśaśvat (अव्यय/प्रातिपदिक) + prasanna (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Prathamā (Nom.), Ekavacana; ‘ever’ + ‘gracious/pleased’
astumay she be
astu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
FormLoṭ-lakāra (Imperative/benedictive), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada
she
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Prathamā (Nom.), Ekavacana