Brahma Purana — Krishna Subdues Kaliya and Purifies the Yamuna, Shloka 3
Devanagari script
तस्यां चातिमहाभीमं विषाग्निकणदूषितम् ह्रदं कालीयनागस्य ददर्शातिविभीषणम् //
Translation
ഇവിടെ മൂന്നാം ശ്ലോകം; സംഖ്യാ-നിർദ്ദേശം മാത്രം നൽകിയിരിക്കുന്നു, അതിനാൽ പാഠസംപാദനത്തിന് ശേഷം ഭാവം വ്യാഖ്യാനിക്കണം।
Word by Word
tasyāmin her/in it (in the river)
tasyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; ‘तस्याम्’ = in her (in that river)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात (conjunction)
ati-mahā-bhīmamexceedingly dreadful
ati-mahā-bhīmam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootati (अव्यय) + mahā (प्रातिपदिक) + bhīma (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय/उपपद-समास: ‘अति’ (very) + ‘महाभीम’ (greatly terrible) used adjectivally
viṣa-agni-kaṇa-dūṣitamtainted by sparks/particles of poisonous fire
viṣa-agni-kaṇa-dūṣitam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootviṣa (प्रातिपदिक) + agni (प्रातिपदिक) + kaṇa (प्रातिपदिक) + dūṣita (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘दूषित’ (polluted) with तत्पुरुष-समास: ‘विषाग्निकणैः दूषितम्’ = polluted by particles of poisonous fire
hradama lake/pool
hradam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothrada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative), एकवचन
kālīya-nāgasyaof the serpent Kāliya
kālīya-nāgasya:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkālīya (प्रातिपदिक) + nāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन; तत्पुरुष: ‘कालीयः नागः’
dadarśasaw
dadarśa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
ati-vibhīṣaṇamextremely terrifying
ati-vibhīṣaṇam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootati (अव्यय) + vibhīṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘अति’ उपपदपूर्वक विशेषण
Speaker
Vyasa (narrator) speaking to the listener(s) of the Purana