Shloka 11
Dakṣa’s Daughters, Cosmic Lineages, and the Population of the Three Worlds
सङ्कल्पायास्तु सङ्कल्प: काम: सङ्कल्पज: स्मृत: । वसवोऽष्टौ वसो: पुत्रास्तेषां नामानि मे शृणु ॥ १० ॥ द्रोण: प्राणो ध्रुवोऽर्कोऽग्निर्दोषो वास्तुर्विभावसु: । द्रोणस्याभिमते: पत्न्या हर्षशोकभयादय: ॥ ११ ॥
saṅkalpāyās tu saṅkalpaḥ kāmaḥ saṅkalpajaḥ smṛtaḥ vasavo ’ṣṭau vasoḥ putrās teṣāṁ nāmāni me śṛṇu
സങ്കൽപയുടെ പുത്രൻ ‘സങ്കൽപ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായി; അവനിൽ നിന്നാണ് ‘കാമം’ ജനിച്ചതെന്ന് പറയുന്നു. വസുവിന്റെ എട്ട് പുത്രന്മാർ ‘അഷ്ടവസുക്കൾ’—ദ്രോണ, പ്രാണ, ധ്രുവ, അർക്ക, അഗ്നി, ദോഷ, വാസ്തു, വിഭാവസു. ദ്രോണന്റെ ഭാര്യ അഭിമതിയിൽ നിന്ന് ഹർഷം, ശോകം, ഭയം മുതലായ പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
FAQs
This verse states that Kāma (desire) is remembered as arising from Saṅkalpa—personified resolve/intention—indicating desire follows mental conception.
In this section he is mapping the cosmic family lines (devatā lineages) to show how universal administration and various beings arise through Dakṣa’s progeny.
Guarding one’s intentions and repeated mental resolves helps regulate desires; purifying saṅkalpa through bhakti reshapes what the heart longs for.