Adhyaya 8

Verse 1

श्रीनारद उवाच अथ दैत्यसुता: सर्वे श्रुत्वा तदनुवर्णितम् । जगृहुर्निरवद्यत्वान्नैव गुर्वनुशिक्षितम् ॥ १ ॥

നാരദ മുനി തുടർന്നു: അസുരപുത്രന്മാരെല്ലാം പ്രഹ്ലാദ മഹാരാജാവിന്റെ ദിവ്യമായ ഉപദേശങ്ങളെ അഭിനന്ദിക്കുകയും അവയെ വളരെ ഗൗരവമായി എടുക്കുകയും ചെയ്തു. തങ്ങളുടെ ഗുരുക്കന്മാരായ ഷണ്ഡനും അമർക്കനും നൽകിയ ഭൗതികവാദപരമായ നിർദ്ദേശങ്ങളെ അവർ നിരസിച്ചു.

Verse 2

अथाचार्यसुतस्तेषां बुद्धिमेकान्तसंस्थिताम् । आलक्ष्य भीतस्त्वरितो राज्ञ आवेदयद्यथा ॥ २ ॥

ശുക്രാചാര്യരുടെ പുത്രന്മാരായ ഷണ്ഡനും അമർക്കനും, വിദ്യാർത്ഥികളെല്ലാം (അസുരപുത്രന്മാർ) പ്രഹ്ലാദ മഹാരാജാവിന്റെ സാമീപ്യം മൂലം കൃഷ്ണാവബോധത്തിൽ പുരോഗമിക്കുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ടു. അവർ അസുരരാജാവിനെ സമീപിച്ചു സ്ഥിതിഗതികൾ വിവരിച്ചു.

Verse 3

कोपावेशचलद्गात्र: पुत्रं हन्तुं मनो दधे । क्षिप्‍त्वा परुषया वाचा प्रह्रादमतदर्हणम् । आहेक्षमाण: पापेन तिरश्चीनेन चक्षुषा ॥ ३ ॥ प्रश्रयावनतं दान्तं बद्धाञ्जलिमवस्थितम् । सर्प: पदाहत इव श्वसन्प्रकृतिदारुण: ॥ ४ ॥

സാഹചര്യം മുഴുവൻ മനസ്സിലാക്കിയ ഹിരണ്യകശിപു അത്യന്തം കോപാകുലനായി, അവന്റെ ശരീരം വിറയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. മകനായ പ്രഹ്ലാദനെ കൊല്ലാൻ അവൻ തീരുമാനിച്ചു. പ്രകൃത്യാ ക്രൂരനായ ഹിരണ്യകശിപു, അപമാനിതനായി, കാലുകൊണ്ട് ചവിട്ടിയ പാമ്പിനെപ്പോലെ ചീറ്റാൻ തുടങ്ങി. അവന്റെ മകൻ പ്രഹ്ലാദൻ ശാന്തനും സൗമ്യനുമായി കൈകൂപ്പി നിന്നു. എന്നിട്ടും, വക്രദൃഷ്ടിയോടെ നോക്കിക്കൊണ്ട് ഹിരണ്യകശിപു അവനെ കഠിനമായ വാക്കുകളിൽ ശകാരിച്ചു.

Verse 4

कोपावेशचलद्गात्र: पुत्रं हन्तुं मनो दधे । क्षिप्‍त्वा परुषया वाचा प्रह्रादमतदर्हणम् । आहेक्षमाण: पापेन तिरश्चीनेन चक्षुषा ॥ ३ ॥ प्रश्रयावनतं दान्तं बद्धाञ्जलिमवस्थितम् । सर्प: पदाहत इव श्वसन्प्रकृतिदारुण: ॥ ४ ॥

ഹിരണ്യകശിപു സാഹചര്യം മുഴുവൻ മനസ്സിലാക്കിയപ്പോൾ, അവൻ അങ്ങേയറ്റം കോപാകുലനായി, അവന്റെ ശരീരം വിറയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. ഒടുവിൽ തന്റെ മകനായ പ്രഹ്ലാദനെ കൊല്ലാൻ അവൻ തീരുമാനിച്ചു. ഹിരണ്യകശിപു സ്വഭാവത്താൽ വളരെ ക്രൂരനായിരുന്നു, അപമാനിതനായ അവൻ, ആരെങ്കിലും ചവിട്ടിയ പാമ്പിനെപ്പോലെ ചീറ്റാൻ തുടങ്ങി. അവന്റെ മകൻ പ്രഹ്ലാദൻ ശാന്തനും, സൗമ്യനും, വിനീതനുമായിരുന്നു, അവന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു, അവൻ കൈകൂപ്പി ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു. പ്രഹ്ലാദന്റെ പ്രായവും പെരുമാറ്റവും അനുസരിച്ച്, അവൻ ശിക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടവനല്ലായിരുന്നു. എന്നിട്ടും, വക്രമായ കണ്ണുകളോടെ നോക്കിക്കൊണ്ട്, ഹിരണ്യകശിപു അവനെ കഠിനമായ വാക്കുകളിൽ ശകാരിച്ചു.

Verse 5

श्रीहिरण्यकशिपुरुवाच हे दुर्विनीत मन्दात्मन्कुलभेदकराधम । स्तब्धं मच्छासनोद्‌वृत्तं नेष्ये त्वाद्य यमक्षयम् ॥ ५ ॥

ഹിരണ്യകശിപു പറഞ്ഞു: അങ്ങേയറ്റം ധിക്കാരിയായവനേ, മന്ദബുദ്ധിയായ കുലദ്രോഹീ, നരാധമാ! നീ എന്റെ ഭരണത്തെ ലംഘിച്ചു, അതിനാൽ നീ ഒരു ശാഠ്യക്കാരനായ വിഡ്ഢിയാണ്. ഇന്ന് ഞാൻ നിന്നെ യമപുരിയിലേക്ക് അയക്കും.

Verse 6

क्रुद्धस्य यस्य कम्पन्ते त्रयो लोका: सहेश्वरा: । तस्य मेऽभीतवन्मूढ शासनं किं बलोऽत्यगा: ॥ ६ ॥

എന്റെ മകനായ പ്രഹ്ലാദ, നീചാ! ഞാൻ കോപിക്കുമ്പോൾ മൂന്നു ലോകങ്ങളും അവയുടെ അധിപന്മാരും വിറയ്ക്കുമെന്ന് നിനക്കറിയാം. ആരുടെ ശക്തിയാലാണ് നീ ഇത്ര അഹങ്കാരിയായി, ഭയമില്ലാതെ എന്റെ ഭരണത്തെ അതിക്രമിക്കുന്നത്?

Verse 7

श्रीप्रह्राद उवाच न केवलं मे भवतश्च राजन् स वै बलं बलिनां चापरेषाम् । परेऽवरेऽमी स्थिरजङ्गमा ये ब्रह्मादयो येन वशं प्रणीता: ॥ ७ ॥

പ്രഹ്ലാദ മഹാരാജാവ് പറഞ്ഞു: പ്രിയപ്പെട്ട രാജാവേ, അങ്ങ് ചോദിക്കുന്ന എന്റെ ശക്തിയുടെ ഉറവിടം അങ്ങയുടെയും ഉറവിടമാണ്. തീർച്ചയായും, എല്ലാത്തരം ശക്തികളുടെയും യഥാർത്ഥ ഉറവിടം ഒന്നാണ്. അദ്ദേഹം അങ്ങയുടെയോ എന്റെയോ ശക്തി മാത്രമല്ല, എല്ലാവർക്കും ഒരേയൊരു ശക്തിയാണ്. അദ്ദേഹമില്ലാതെ ആർക്കും ഒരു ശക്തിയും ലഭിക്കില്ല. ചലിക്കുന്നതോ ചലിക്കാത്തതോ, ശ്രേഷ്ഠമോ അധമമോ ആകട്ടെ, ബ്രഹ്മാവ് ഉൾപ്പെടെ എല്ലാവരും പരമപുരുഷനായ ഭഗവാന്റെ ശക്തിയാൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 8

स ईश्वर: काल उरुक्रमोऽसा- वोज: सह: सत्त्वबलेन्द्रियात्मा । स एव विश्वं परम: स्वशक्तिभि: सृजत्यवत्यत्ति गुणत्रयेश: ॥ ८ ॥

പരമപുരുഷനായ ഭഗവാൻ, പരമനിയന്താവും കാലസ്വരൂപനുമാണ്, അദ്ദേഹം ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ശക്തിയും, മനസ്സിന്റെ ശക്തിയും, ശരീരത്തിന്റെ ശക്തിയും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ പ്രാണശക്തിയുമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാധീനം അതിരില്ലാത്തതാണ്. അദ്ദേഹം എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠനും, ഭൗതിക പ്രകൃതിയുടെ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളുടെ നിയന്താവുമാണ്. സ്വന്തം ശക്തിയാൽ, അദ്ദേഹം ഈ പ്രപഞ്ചത്തെ സൃഷ്ടിക്കുകയും, പരിപാലിക്കുകയും, സംഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 9

जह्यासुरं भावमिमं त्वमात्मन: समं मनो धत्स्व न सन्ति विद्विष: । ऋतेऽजितादात्मन उत्पथे स्थितात् तद्धि ह्यनन्तस्य महत्समर्हणम् ॥ ९ ॥

പ്രഹ്ലാദ മഹാരാജാവ് തുടർന്നു: പ്രിയ പിതാവേ, ദയവായി അങ്ങയുടെ അസുരഭാവം ഉപേക്ഷിക്കുക. ശത്രുക്കളെന്നും മിത്രങ്ങളെന്നും വേർതിരിച്ചു കാണാതെ എല്ലാവരോടും സമഭാവന പുലർത്തുക. നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത മനസ്സിനെയല്ലാതെ മറ്റൊന്നിനെയും ശത്രുവായി കാണേണ്ടതില്ല. എല്ലാവരെയും സമത്വത്തോടെ കാണുമ്പോഴാണ് ഭഗവാനെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരാധിക്കാൻ കഴിയുക.

Verse 10

दस्यून्पुरा षण् न विजित्य लुम्पतो मन्यन्त एके स्वजिता दिशो दश । जितात्मनो ज्ञस्य समस्य देहिनां साधो: स्वमोहप्रभवा: कुत: परे ॥ १० ॥

പണ്ട് അങ്ങയെപ്പോലെ അനേകം വിഡ്ഢികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ ശരീരത്തിൻ്റെ സമ്പത്ത് കവർന്നെടുക്കുന്ന ആറ് ശത്രുക്കളെ (കാമം, ക്രോധം തുടങ്ങിയവ) ജയിച്ചിരുന്നില്ല. പത്തു ദിക്കുകളിലുമുള്ള എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും താൻ ജയിച്ചു എന്ന് അഹങ്കരിച്ചിരുന്നവരാണവർ. എന്നാൽ ആറ് ആന്തരിക ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുകയും എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളോടും സമഭാവന പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരാൾക്ക് ശത്രുക്കളില്ല. അജ്ഞത മൂലമാണ് ശത്രുക്കളെ സങ്കൽപ്പിക്കുന്നത്.

Verse 11

श्रीहिरण्यकशिपुरुवाच व्यक्तं त्वं मर्तुकामोऽसि योऽतिमात्रं विकत्थसे । मुमूर्षूणां हि मन्दात्मन् ननु स्युर्विक्लवा गिर: ॥ ११ ॥

ഹിരണ്യകശിപു മറുപടി പറഞ്ഞു: എടാ നീചാ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിൽ നീ എന്നെക്കാൾ കേമനാണെന്ന ഭാവത്തിൽ എന്നെ ഇകഴ്ത്താനാണോ നീ ശ്രമിക്കുന്നത്? ഇത് അഹങ്കാരമാണ്. എൻ്റെ കൈകൊണ്ട് മരിക്കാനാണ് നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്ന് എനിക്ക് മനസ്സിലാക്കാം, കാരണം മരിക്കാൻ പോകുന്നവർ മാത്രമേ ഇത്തരത്തിലുള്ള ജല്പനങ്ങൾ നടത്താറുള്ളൂ.

Verse 12

यस्त्वया मन्दभाग्योक्तो मदन्यो जगदीश्वर: । क्व‍ासौ यदि स सर्वत्र कस्मात् स्तम्भे न द‍ृश्यते ॥ १२ ॥

ഹേ നിർഭാഗ്യവാനായ പ്രഹ്ലാദ, എന്നെക്കൂടാതെ മറ്റൊരാളാണ് ജഗദീശ്വരനെന്നും, അവൻ എല്ലാറ്റിനും ഉപരിയാണെന്നും, എല്ലാവരെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നവനാണെന്നും, സർവ്വവ്യാപിയാണെന്നും നീ എപ്പോഴും പറയാറുണ്ട്. എന്നാൽ അവൻ എവിടെ? അവൻ എല്ലായിടത്തും ഉണ്ടെങ്കിൽ, എന്തുകൊണ്ട് ഈ തൂണിൽ എനിക്ക് കാണാൻ കഴിയുന്നില്ല?

Verse 13

सोऽहं विकत्थमानस्य शिर: कायाद्धरामि ते । गोपायेत हरिस्त्वाद्य यस्ते शरणमीप्सितम् ॥ १३ ॥

നീ വളരെയധികം അസംബന്ധം പറയുന്നതുകൊണ്ട്, ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിൻ്റെ തല വെട്ടിമാറ്റാൻ പോവുകയാണ്. നിൻ്റെ ആരാധ്യനായ 'ഹരി' നിന്നെ സംരക്ഷിക്കാൻ വരുന്നത് എനിക്കൊന്നു കാണണം. എനിക്കത് കാണണം.

Verse 14

एवं दुरुक्तैर्मुहुरर्दयन् रुषा सुतं महाभागवतं महासुर: । खड्‌गं प्रगृह्योत्पतितो वरासनात् स्तम्भं तताडातिबल: स्वमुष्टिना ॥ १४ ॥

ഇങ്ങനെ ക്രോധത്തിൽ ഉന്മത്തനായ മഹാബലൻ ഹിരണ്യകശിപു തന്റെ മഹാഭാഗവത പുത്രൻ പ്രഹ്ലാദനെ വീണ്ടും വീണ്ടും കഠിനവചനങ്ങളാൽ ശാസിച്ചു. പിന്നെ ഖഡ്ഗം എടുത്ത് രാജാസനത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് മഹാ രോഷത്തോടെ തൂണിനെ തന്റെ മുഷ്ടിയാൽ ശക്തിയായി അടിച്ചു.

Verse 15

तदैव तस्मिन्निनदोऽतिभीषणो बभूव येनाण्डकटाहमस्फुटत् । यं वै स्वधिष्ण्योपगतं त्वजादय: श्रुत्वा स्वधामात्ययमङ्ग मेनिरे ॥ १५ ॥

അപ്പോൾ തന്നെ ആ തൂണിനുള്ളിൽ നിന്ന് അത്യന്തം ഭീകരമായ ഒരു നാദം ഉയർന്നു; അതുകൊണ്ട് ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ ആവരണം പൊട്ടിയതുപോലെ തോന്നി. പ്രിയ യുധിഷ്ഠിരാ, ആ ശബ്ദം ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരുടെ ധാമങ്ങളിലേക്കും എത്തി; അത് കേട്ട് അവർ—“അയ്യോ, ഇനി നമ്മുടെ ലോകങ്ങൾ നശിക്കുന്നു!” എന്നു കരുതി.

Verse 16

स विक्रमन् पुत्रवधेप्सुरोजसा निशम्य निर्ह्रादमपूर्वमद्भ‍ुतम् । अन्त:सभायां न ददर्श तत्पदं वितत्रसुर्येन सुरारियूथपा: ॥ १६ ॥

പുത്രവധം ആഗ്രഹിച്ച് ഉഗ്രതേജസ്സോടെ വീര്യം പ്രകടിപ്പിച്ച ഹിരണ്യകശിപു, മുമ്പൊരിക്കലും കേട്ടിട്ടില്ലാത്ത ആ അപൂർവ അത്ഭുത ഗർജ്ജനം കേട്ടു. സഭയ്ക്കുള്ളിൽ ആ ശബ്ദത്തിന്റെ ഉറവിടം ആരും കണ്ടില്ല; അസുരനേതാക്കൾ ഭയത്തോടെ വിറച്ചു.

Verse 17

सत्यं विधातुं निजभृत्यभाषितं व्याप्तिं च भूतेष्वखिलेषु चात्मन: । अद‍ृश्यतात्यद्भ‍ुतरूपमुद्वहन् स्तम्भे सभायां न मृगं न मानुषम् ॥ १७ ॥

തന്റെ ഭൃത്യനായ പ്രഹ്ലാദന്റെ വാക്ക് സത്യമാക്കാനും, പരമാത്മാവ് സകലഭൂതങ്ങളിലും—സഭാമണ്ഡപത്തിലെ തൂണിലും പോലും—വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നുവെന്ന് തെളിയിക്കാനും, ഭഗവാൻ ഹരി മുമ്പൊരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത അത്ഭുതരൂപം ധരിച്ചു. ആ രൂപം മൃഗവുമല്ല മനുഷ്യനുമല്ല; അങ്ങനെ പ്രഭു സഭയിൽ തൂണിൽ നിന്നു പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 18

स सत्त्वमेनं परितो विपश्यन् स्तम्भस्य मध्यादनुनिर्जिहानम् । नायं मृगो नापि नरो विचित्र- महो किमेतन्नृमृगेन्द्ररूपम् ॥ १८ ॥

ശബ്ദത്തിന്റെ ഉറവിടം തേടി ഹിരണ്യകശിപു ചുറ്റും നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ആ അത്ഭുത സത്ത്വം തൂണിന്റെ നടുവിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് വരുന്നതായി കണ്ടു. അത് മൃഗവുമല്ല മനുഷ്യനുമല്ല; വിസ്മയത്തോടെ അവൻ—“അഹോ! ഇതെന്തൊരു നൃസിംഹരൂപം, പകുതി മനുഷ്യൻ പകുതി സിംഹം?” എന്നു വിചാരിച്ചു.

Verse 19

मीमांसमानस्य समुत्थितोऽग्रतो । नृसिंहरूपस्तदलं भयानकम् ॥ १९ ॥ प्रतप्तचामीकरचण्डलोचनं स्फुरत्सटाकेशरजृम्भिताननम् । करालदंष्ट्रं करवालचञ्चल क्षुरान्तजिह्वं भ्रुकुटीमुखोल्बणम् ॥ २० ॥ स्तब्धोर्ध्वकर्णं गिरिकन्दराद्भ‍ुत- व्यात्तास्यनासं हनुभेदभीषणम् । दिविस्पृशत्कायमदीर्घपीवर- ग्रीवोरुवक्ष:स्थलमल्पमध्यमम् ॥ २१ ॥ चन्द्रांशुगौरैश्छुरितं तनूरुहै- र्विष्वग्भुजानीकशतं नखायुधम् । दुरासदं सर्वनिजेतरायुध- प्रवेकविद्रावितदैत्यदानवम् ॥ २२ ॥

മുന്നിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന ഭഗവാൻ നൃസിംഹദേവന്റെ രൂപം കണ്ടു ഹിരണ്യകശിപു ‘ഇവൻ ആര്?’ എന്നു മനസ്സിൽ വിചാരിച്ചു. ആ രൂപം അത്യന്തം ഭയങ്കരം; ഉരുകിയ സ്വർണ്ണംപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന ക്രോധനേത്രങ്ങൾ, തിളങ്ങുന്ന കേശരങ്ങളാൽ വിപുലമായ മുഖം, ഭീകരദന്തങ്ങൾ, വാളുപോലെ ചലിക്കുന്ന ക്ഷുരധാര നാവ്।

Verse 20

मीमांसमानस्य समुत्थितोऽग्रतो । नृसिंहरूपस्तदलं भयानकम् ॥ १९ ॥ प्रतप्तचामीकरचण्डलोचनं स्फुरत्सटाकेशरजृम्भिताननम् । करालदंष्ट्रं करवालचञ्चल क्षुरान्तजिह्वं भ्रुकुटीमुखोल्बणम् ॥ २० ॥ स्तब्धोर्ध्वकर्णं गिरिकन्दराद्भ‍ुत- व्यात्तास्यनासं हनुभेदभीषणम् । दिविस्पृशत्कायमदीर्घपीवर- ग्रीवोरुवक्ष:स्थलमल्पमध्यमम् ॥ २१ ॥ चन्द्रांशुगौरैश्छुरितं तनूरुहै- र्विष्वग्भुजानीकशतं नखायुधम् । दुरासदं सर्वनिजेतरायुध- प्रवेकविद्रावितदैत्यदानवम् ॥ २२ ॥

അവന്റെ ചെവികൾ ഉയർന്ന് അനങ്ങാതെ നിന്നു; നാസാരന്ധ്രങ്ങളും പിളർന്ന വായും പർവ്വതഗുഹകളെപ്പോലെ തോന്നി; താടികൾ ഭയങ്കരമായി പിളർന്നിരുന്നു. ശരീരം ആകാശത്തെ തൊട്ടു; കഴുത്ത് ചെറുതെങ്കിലും കട്ടിയുള്ളത്, വക്ഷസ്ഥലം വിശാലം, നടുവ് സന്നം. ഈ ഭയാനക രൂപം കണ്ടു ദൈത്യരാജൻ സ്തംഭിച്ചു.

Verse 21

मीमांसमानस्य समुत्थितोऽग्रतो । नृसिंहरूपस्तदलं भयानकम् ॥ १९ ॥ प्रतप्तचामीकरचण्डलोचनं स्फुरत्सटाकेशरजृम्भिताननम् । करालदंष्ट्रं करवालचञ्चल क्षुरान्तजिह्वं भ्रुकुटीमुखोल्बणम् ॥ २० ॥ स्तब्धोर्ध्वकर्णं गिरिकन्दराद्भ‍ुत- व्यात्तास्यनासं हनुभेदभीषणम् । दिविस्पृशत्कायमदीर्घपीवर- ग्रीवोरुवक्ष:स्थलमल्पमध्यमम् ॥ २१ ॥ चन्द्रांशुगौरैश्छुरितं तनूरुहै- र्विष्वग्भुजानीकशतं नखायुधम् । दुरासदं सर्वनिजेतरायुध- प्रवेकविद्रावितदैत्यदानवम् ॥ २२ ॥

അവന്റെ ദേഹരോമങ്ങൾ ചന്ദ്രകിരണങ്ങളെപ്പോലെ വെളുത്തിരുന്നു; ഭുജങ്ങൾ എല്ലാദിക്കുകളിലേക്കും സൈന്യനിരകളെപ്പോലെ വ്യാപിച്ചു; നഖങ്ങൾ തന്നെയായിരുന്നു ആയുധം. ആ ഭഗവാൻ അജേയനും സമീപിക്കാനാകാത്തവനും; ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, പദ്മം മുതലായ ദിവ്യവും സ്വാഭാവികവുമായ ആയുധങ്ങളാൽ ദൈത്യ-ദാനവരെ ചിതറിച്ചു.

Verse 22

मीमांसमानस्य समुत्थितोऽग्रतो । नृसिंहरूपस्तदलं भयानकम् ॥ १९ ॥ प्रतप्तचामीकरचण्डलोचनं स्फुरत्सटाकेशरजृम्भिताननम् । करालदंष्ट्रं करवालचञ्चल क्षुरान्तजिह्वं भ्रुकुटीमुखोल्बणम् ॥ २० ॥ स्तब्धोर्ध्वकर्णं गिरिकन्दराद्भ‍ुत- व्यात्तास्यनासं हनुभेदभीषणम् । दिविस्पृशत्कायमदीर्घपीवर- ग्रीवोरुवक्ष:स्थलमल्पमध्यमम् ॥ २१ ॥ चन्द्रांशुगौरैश्छुरितं तनूरुहै- र्विष्वग्भुजानीकशतं नखायुधम् । दुरासदं सर्वनिजेतरायुध- प्रवेकविद्रावितदैत्यदानवम् ॥ २२ ॥

ഇങ്ങനെ നൃസിംഹദേവൻ എല്ലാദിക്കുകളിലേക്കും ഭുജങ്ങൾ വ്യാപിപ്പിച്ച്, നഖങ്ങളെ ആയുധമാക്കി, അപ്രതിരോധ്യമായി ദൈത്യ-ദാനവരെ ഓടിച്ചു. അവന്റെ തേജസ്സിൽ ദുഷ്ടരും പാഷണ്ഡരും വിറച്ചു. ആ രൂപം കണ്ട ഹിരണ്യകശിപു ക്രോധവും ഭയവും കൊണ്ട് കലങ്ങി.

Verse 23

प्रायेण मेऽयं हरिणोरुमायिना वध: स्मृतोऽनेन समुद्यतेन किम् । एवं ब्रुवंस्त्वभ्यपतद् गदायुधो नदन् नृसिंहं प्रति दैत्यकुञ्जर: ॥ २३ ॥

ഹിരണ്യകശിപു മനസ്സിൽ തന്നെ പുഞ്ചിരിച്ചുപോലെ മുറുമുറുത്തു—“മഹാമായാവിയായ ഹരി എന്നെ വധിക്കാൻ ഈ പദ്ധതി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഇതുകൊണ്ട് എന്ത് പ്രയോജനം? എന്നോട് ആരാണ് യുദ്ധം ചെയ്യുക?” എന്ന്. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഗദ എടുത്ത് ഗർജ്ജിച്ചു കൊണ്ട്, ആനയെപ്പോലെ നൃസിംഹദേവനെതിരെ പാഞ്ഞുകയറി.

Verse 24

अलक्षितोऽग्नौ पतित: पतङ्गमो यथा नृसिंहौजसि सोऽसुरस्तदा । न तद्विचित्रं खलु सत्त्वधामनि स्वतेजसा यो नु पुरापिबत् तम: ॥ २४ ॥

ചെറിയ കീടം വേഗത്തിൽ അഗ്നിയിൽ വീണാൽ അദൃശ്യമാകുന്നതുപോലെ, നൃസിംഹദേവന്റെ ദിവ്യപ്രഭയിൽ ആക്രമിച്ച ഹിരണ്യകശിപുവും അപ്പോൾ അദൃശ്യമായി. ഇതിൽ അത്ഭുതമില്ല; ഭഗവാൻ ശുദ്ധസത്ത്വധാമത്തിൽ സ്ഥിരൻ. സൃഷ്ടിയുടെ ആദിയിൽ അദ്ദേഹം അന്ധകാരമയ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് തന്റെ ആത്മീയ തേജസ്സാൽ അതിനെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു।

Verse 25

ततोऽभिपद्याभ्यहनन्महासुरो रुषा नृसिंहं गदयोरुवेगया । तं विक्रमन्तं सगदं गदाधरो महोरगं तार्क्ष्यसुतो यथाग्रहीत् ॥ २५ ॥

അതിനുശേഷം മഹാസുരനായ ഹിരണ്യകശിപു ക്രോധംകൊണ്ട് കത്തിക്കൊണ്ട്, മഹാവേഗത്തിൽ ഗദ എടുത്ത് നൃസിംഹദേവനെ ആക്രമിച്ച് അടിക്കുവാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ ഗദാധാരിയായ ഭഗവാൻ നൃസിംഹദേവൻ അവനെ ഗദയോടുകൂടി, ഗരുഡൻ മഹാസർപ്പത്തെ പിടിക്കുന്നതുപോലെ പിടിച്ചു।

Verse 26

स तस्य हस्तोत्कलितस्तदासुरो विक्रीडतो यद्वदहिर्गरुत्मत: । असाध्वमन्यन्त हृतौकसोऽमरा घनच्छदा भारत सर्वधिष्ण्यपा: ॥ २६ ॥

ഓ ഭാരതനന്ദന യുദ്ധിഷ്ഠിരാ! ഗരുഡൻ ചിലപ്പോൾ പാമ്പിനോട് കളിച്ച് അതിനെ വായിൽ നിന്ന് വഴുതി വിടുന്നതുപോലെ, ഭഗവാൻ നൃസിംഹദേവൻ കളിയായി ഹിരണ്യകശിപുവിനെ തന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് വഴുതി പോകാൻ അനുവദിച്ചു. അപ്പോൾ വാസസ്ഥലങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ടും ഭയത്താൽ മേഘങ്ങളുടെ മറവിൽ ഒളിച്ചിരുന്നും ആയ ദേവന്മാർ അതിനെ നല്ലതായി കരുതിയില്ല; അവർ കലങ്ങിപ്പോയി।

Verse 27

तं मन्यमानो निजवीर्यशङ्कितं यद्धस्तमुक्तो नृहरिं महासुर: । पुनस्तमासज्जत खड्‌गचर्मणी प्रगृह्य वेगेन गतश्रमो मृधे ॥ २७ ॥

നൃസിംഹദേവന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോയ മഹാസുരൻ ഹിരണ്യകശിപു, നൃഹരി തന്റെ വീര്യത്തെ ഭയന്നുവെന്ന് തെറ്റായി കരുതി. അതുകൊണ്ട് യുദ്ധത്തിലെ ക്ഷീണം കുറയ്ക്കാൻ അല്പം വിശ്രമിച്ച്, വാളും പരിചയും എടുത്ത്, വീണ്ടും മഹാവേഗത്തിൽ പ്രഭുവിനെ ആക്രമിച്ചു।

Verse 28

तं श्येनवेगं शतचन्द्रवर्त्मभि श्चरन्तमच्छिद्रमुपर्यधो हरि: । कृत्वाट्टहासं खरमुत्स्वनोल्बणं निमीलिताक्षं जगृहे महाजव: ॥ २८ ॥

പരുന്തിന്റെ വേഗത്തിൽ ചിലപ്പോൾ ആകാശത്തിലും ചിലപ്പോൾ ഭൂമിയിലും സഞ്ചരിച്ച്, വാൾ-പരിചയെ ചന്ദ്രവൃത്തങ്ങളായി ചുറ്റി ഒരു വിടവുമില്ലാതെ സ്വയം കാക്കുന്ന ഹിരണ്യകശിപുവിനെ, കർക്കശവും കുത്തിയുമുള്ള അട്ടഹാസധ്വനിയോടെ, അത്യന്തം ശക്തനായ നാരായണനായ ഹരി പിടിച്ചു. ആ ചിരിയുടെ ഭയത്തിൽ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ കണ്ണുകൾ അടഞ്ഞിരുന്നു।

Verse 29

विष्वक्स्फुरन्तं ग्रहणातुरं हरि- र्व्यालो यथाखुं कुलिशाक्षतत्वचम् । द्वार्यूरुमापत्य ददार लीलया नखैर्यथाहिं गरुडो महाविषम् ॥ २९ ॥

പാമ്പ് എലിയെ പിടിക്കുന്നതുപോലെയോ ഗരുഡൻ പാമ്പിനെ പിടിക്കുന്നതുപോലെയോ നരസിംഹദേവൻ ഹിരണ്യകശിപുവിനെ പിടികൂടി. വാതിൽക്കൽ വെച്ച് മടിയിൽ കിടത്തി, ഭഗവാൻ തൻ്റെ നഖങ്ങൾ കൊണ്ട് അസുരനെ കീറിമുറിച്ചു.

Verse 30

संरम्भदुष्प्रेक्ष्यकराललोचनो व्यात्ताननान्तं विलिहन्स्वजिह्वया । असृग्लवाक्तारुणकेशराननो यथान्त्रमाली द्विपहत्यया हरि: ॥ ३० ॥

നരസിംഹദേവൻ്റെ മുഖവും പിടലിയും രക്തത്തുള്ളികളാൽ നനഞ്ഞിരുന്നു. കുടലുകൾ മാലയായി അണിഞ്ഞ്, നാവുകൊണ്ട് വായ നלקിക്കൊണ്ട്, ആനയെ കൊന്ന സിംഹത്തെപ്പോലെ ഭഗവാൻ കാണപ്പെട്ടു.

Verse 31

नखाङ्कुरोत्पाटितहृत्सरोरुहं विसृज्य तस्यानुचरानुदायुधान् । अहन् समस्तान्नखशस्‍त्रपाणिभि- र्दोर्दण्डयूथोऽनुपथान् सहस्रश: ॥ ३१ ॥

അനേകം കൈകളുള്ള ഭഗവാൻ ഹിരണ്യകശിപുവിൻ്റെ ഹൃദയം പിഴുതെടുത്ത് ദൂരേക്ക് എറിഞ്ഞു. തുടർന്ന് ആയുധങ്ങളുമായി വന്ന ആയിരക്കണക്കിന് പടയാളികളെ തൻ്റെ നഖങ്ങളുടെ അറ്റം കൊണ്ട് കൊന്നു.

Verse 32

सटावधूता जलदा: परापतन् ग्रहाश्च तद् द‍ृष्टिविमुष्टरोचिष: । अम्भोधय: श्वासहता विचुक्षुभु- र्निर्ह्रादभीता दिगिभा विचुक्रुशु: ॥ ३२ ॥

നരസിംഹദേവൻ്റെ മുടി മേഘങ്ങളെ ചിതറിച്ചു, അവൻ്റെ കണ്ണുകൾ ഗ്രഹങ്ങളുടെ പ്രകാശത്തെ കവർന്നെടുത്തു, അവൻ്റെ ശ്വാസം സമുദ്രങ്ങളെ ഇളക്കിമറിച്ചു. അവൻ്റെ ഗർജ്ജനം കേട്ട് ദിഗ്ഗജങ്ങൾ ഭയന്നു നിലവിളിച്ചു.

Verse 33

द्यौस्तत्सटोत्क्षिप्तविमानसङ्कुला प्रोत्सर्पत क्ष्मा च पदाभिपीडिता । शैला: समुत्पेतुरमुष्य रंहसा तत्तेजसा खं ककुभो न रेजिरे ॥ ३३ ॥

നരസിംഹദേവൻ്റെ മുടി വിമാനങ്ങളെ ബഹിരാകാശത്തേക്ക് എറിഞ്ഞു. പാദങ്ങളുടെ സമ്മർദ്ദത്താൽ ഭൂമി തെന്നിമാറി, പർവതങ്ങൾ ഇളകിമറിഞ്ഞു. അവൻ്റെ തേജസ്സினால் ആകാശവും ദിക്കുകളും മങ്ങിപ്പോയി.

Verse 34

तत: सभायामुपविष्टमुत्तमे नृपासने सम्भृततेजसं विभुम् । अलक्षितद्वैरथमत्यमर्षणं प्रचण्डवक्त्रं न बभाज कश्चन ॥ ३४ ॥

അപ്പോൾ പരമ തേജസ്സിൽ ദീപ്തനായി ഭയങ്കരമുഖമുള്ള ശ്രീ നൃസിംഹദേവൻ അത്യന്തം ക്രോധത്തോടെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ സഭാമണ്ഡപത്തിൽ ഇരുന്നുവന്നു. അവന്റെ പരാക്രമത്തിന് എതിരാളി ആരും കണ്ടില്ല; ഭയവും അനുസരണവും മൂലം ആരും നേരിട്ട് സേവിക്കാൻ മുന്നോട്ട് വന്നില്ല.

Verse 35

निशाम्य लोकत्रयमस्तकज्वरं तमादिदैत्यं हरिणा हतं मृधे । प्रहर्षवेगोत्कलितानना मुहु: प्रसूनवर्षैर्ववृषु: सुरस्त्रिय: ॥ ३५ ॥

മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ തലയിൽ ജ്വരമായി നിന്ന ആദിദൈത്യൻ ഹിരണ്യകശിപു സ്വയം ഭഗവാൻ ഹരിയുടെ കൈകളാൽ യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടതു കണ്ടപ്പോൾ ദേവപത്നിമാരുടെ മുഖങ്ങൾ മഹാനന്ദത്തിൽ വിരിഞ്ഞു. അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പുഷ്പവർഷം ചൊരിഞ്ഞ് ശ്രീ നൃസിംഹദേവനിൽ പുഷ്പമഴ പെയ്തു.

Verse 36

तदा विमानावलिभिर्नभस्तलं दिद‍ृक्षतां सङ्कुलमास नाकिनाम् । सुरानका दुन्दुभयोऽथ जघ्निरे गन्धर्वमुख्या ननृतुर्जगु: स्त्रिय: ॥ ३६ ॥

അപ്പോൾ പരമേശ്വരൻ നാരായണന്റെ ലീലകൾ കാണുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച ദേവന്മാരുടെ വിമാനനിരകൾ ആകാശത്തെ നിറച്ചു. ദേവന്മാർ നാഗാരങ്ങളും ദുന്ദുഭികളും മുഴക്കി; അത് കേട്ട് ദിവ്യസ്ത്രീകൾ നൃത്തം ചെയ്തു, ഗന്ധർവമുഖ്യർ മധുരഗാനം പാടി.

Verse 37

तत्रोपव्रज्य विबुधा ब्रह्मेन्द्रगिरिशादय: । ऋषय: पितर: सिद्धा विद्याधरमहोरगा: ॥ ३७ ॥ मनव: प्रजानां पतयो गन्धर्वाप्सरचारणा: । यक्षा: किम्पुरुषास्तात वेताला: सहकिन्नरा: ॥ ३८ ॥ ते विष्णुपार्षदा: सर्वे सुनन्दकुमुदादय: । मूर्ध्नि बद्धाञ्जलिपुटा आसीनं तीव्रतेजसम् । ईडिरे नरशार्दुलं नातिदूरचरा: पृथक् ॥ ३९ ॥

പ്രിയ രാജാ യുധിഷ്ഠിരാ, അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ്, ഇന്ദ്രൻ, ഗിരീശൻ (ശിവൻ) മുതലായവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ദേവന്മാർ പ്രഭുവിനെ സമീപിച്ചു. ഋഷികൾ, പിതാക്കൾ, സിദ്ധർ, വിദ്യാധരർ, നാഗലോകവാസികൾ എന്നിവരും വന്നു; മനുക്കൾ, പ്രജാപതികൾ, ഗന്ധർവർ, അപ്സരസ്സുകൾ, ചാരണർ, യക്ഷർ, കിംപുരുഷർ, വേതാളർ, കിന്നരർ എന്നിവരും എത്തി. വിഷ്ണുവിന്റെ പാർഷദന്മാരായ സുനന്ദൻ, കുമുദൻ മുതലായവർ എല്ലാവരും തീവ്രതേജസ്സോടെ ദീപ്തനായ നരശാർദൂല പ്രഭുവിന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു, തലയിൽ കൈകൂപ്പി, ഓരോരുത്തരായി നമസ്കാരവും സ്തുതിയും അർപ്പിച്ചു.

Verse 38

तत्रोपव्रज्य विबुधा ब्रह्मेन्द्रगिरिशादय: । ऋषय: पितर: सिद्धा विद्याधरमहोरगा: ॥ ३७ ॥ मनव: प्रजानां पतयो गन्धर्वाप्सरचारणा: । यक्षा: किम्पुरुषास्तात वेताला: सहकिन्नरा: ॥ ३८ ॥ ते विष्णुपार्षदा: सर्वे सुनन्दकुमुदादय: । मूर्ध्नि बद्धाञ्जलिपुटा आसीनं तीव्रतेजसम् । ईडिरे नरशार्दुलं नातिदूरचरा: पृथक् ॥ ३९ ॥

പ്രിയ രാജാ യുധിഷ്ഠിരാ, അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ്, ഇന്ദ്രൻ, ഗിരീശൻ (ശിവൻ) മുതലായവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ദേവന്മാർ പ്രഭുവിനെ സമീപിച്ചു. ഋഷികൾ, പിതാക്കൾ, സിദ്ധർ, വിദ്യാധരർ, നാഗലോകവാസികൾ എന്നിവരും വന്നു; മനുക്കൾ, പ്രജാപതികൾ, ഗന്ധർവർ, അപ്സരസ്സുകൾ, ചാരണർ, യക്ഷർ, കിംപുരുഷർ, വേതാളർ, കിന്നരർ എന്നിവരും എത്തി. വിഷ്ണുവിന്റെ പാർഷദന്മാരായ സുനന്ദൻ, കുമുദൻ മുതലായവർ എല്ലാവരും തീവ്രതേജസ്സോടെ ദീപ്തനായ നരശാർദൂല പ്രഭുവിന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു, തലയിൽ കൈകൂപ്പി, ഓരോരുത്തരായി നമസ്കാരവും സ്തുതിയും അർപ്പിച്ചു.

Verse 39

तत्रोपव्रज्य विबुधा ब्रह्मेन्द्रगिरिशादय: । ऋषय: पितर: सिद्धा विद्याधरमहोरगा: ॥ ३७ ॥ मनव: प्रजानां पतयो गन्धर्वाप्सरचारणा: । यक्षा: किम्पुरुषास्तात वेताला: सहकिन्नरा: ॥ ३८ ॥ ते विष्णुपार्षदा: सर्वे सुनन्दकुमुदादय: । मूर्ध्नि बद्धाञ्जलिपुटा आसीनं तीव्रतेजसम् । ईडिरे नरशार्दुलं नातिदूरचरा: पृथक् ॥ ३९ ॥

പ്രിയ രാജാ യുധിഷ്ഠിരാ! അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ്, ഇന്ദ്രൻ, ഗിരീശൻ (ശിവൻ) മുതലായ ദേവന്മാർ, ഋഷികൾ, പിതൃലോകവാസികൾ, സിദ്ധർ, വിദ്യാധരർ, മഹോരഗ നാഗങ്ങൾ, മനുക്കൾ, പ്രജാപതികൾ, ഗന്ധർവ-അപ്സരസ്സുകൾ, ചാരണർ, യക്ഷർ, കിംപുരുഷർ, വേതാളർ, കിന്നരർ, കൂടാതെ വിഷ്ണുവിന്റെ പാർഷദന്മാരായ സുനന്ദ-കുമുദാദികൾ—എല്ലാവരും അതിതേജസ്സോടെ ദീപ്തനായ പ്രഭുവിനരികെ എത്തി. തലയിൽ കൈകൂപ്പി, ഓരോരുത്തരും വേർതിരിച്ച് നമസ്കരിച്ച് സ്തുതിച്ചു.

Verse 40

श्रीब्रह्मोवाच नतोऽस्म्यनन्ताय दुरन्तशक्तये विचित्रवीर्याय पवित्रकर्मणे । विश्वस्य सर्गस्थितिसंयमान् गुणै: स्वलीलया सन्दधतेऽव्ययात्मने ॥ ४० ॥

ശ്രീബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ അനന്തപ്രഭോ! അളവറ്റ ശക്തികളുള്ളവനേ, അത്ഭുതവീര്യമുള്ളവനേ, പവിത്രകർമ്മനായവനേ, നമസ്കാരം. ഗുണങ്ങളിലൂടെ സ്വലീലയിൽ നീ വിശ്വത്തിന്റെ സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, സംഹാരം എളുപ്പത്തിൽ നടത്തുന്നു; എങ്കിലും നീ അവ്യയാത്മാവായി മാറ്റമില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നു. അതിനാൽ ഞാൻ നിനക്കു ഭക്തിപൂർവ്വം പ്രണാമം അർപ്പിക്കുന്നു.

Verse 41

श्रीरुद्र उवाच कोपकालो युगान्तस्ते हतोऽयमसुरोऽल्पक: । तत्सुतं पाह्युपसृतं भक्तं ते भक्तवत्सल ॥ ४१ ॥

ശ്രീരുദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പ്രഭോ! നിന്റെ കോപകാലം യുഗാന്തംപോലെ. ഈ ചെറുതായ അസുരൻ വധിക്കപ്പെട്ടു. ഭക്തവത്സലനേ! നിന്റെ ശരണാഗത ഭക്തൻ പ്രഹ്ലാദൻ സമീപത്ത് നിൽക്കുന്നു; ദയചെയ്ത് അവനെ കാക്കണമേ.

Verse 42

श्रीइन्द्र उवाच प्रत्यानीता: परम भवता त्रायता न: स्वभागा दैत्याक्रान्तं हृदयकमलं तद्गृहं प्रत्यबोधि । कालग्रस्तं कियदिदमहो नाथ शुश्रूषतां ते मुक्तिस्तेषां न हि बहुमता नारसिंहापरै: किम् ॥ ४२ ॥

ശ്രീഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പരമനാഥാ! നീയാണ് ഞങ്ങളുടെ രക്ഷകനും ത്രാതാവും; യജ്ഞഭാഗങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ നിനക്കുള്ളതുതന്നെ, അവ നീ ദൈത്യനിൽ നിന്ന് തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു. ഭയങ്കരനായ ഹിരണ്യകശിപു നിന്റെ നിത്യവാസമായ ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയകമലം കീഴടക്കിയിരുന്നു; എന്നാൽ നിന്റെ സന്നിധിയാൽ ആ ഇരുട്ട് അകന്നു. ഹേ നരസിംഹാ! നിന്റെ സേവയിൽ നിത്യം ലീനരായവർക്ക് മോക്ഷം പോലും ചെറുതാണ്; പിന്നെ കാമ-അർഥ-ധർമ്മഫലങ്ങളും ഭൗതിക വൈഭവവും എന്ത് വില?

Verse 43

श्रीऋषय ऊचु: त्वं नस्तप: परममात्थ यदात्मतेजो येनेदमादिपुरुषात्मगतं ससर्क्थ । तद्विप्रलुप्तममुनाद्य शरण्यपाल रक्षागृहीतवपुषा पुनरन्वमंस्था: ॥ ४३ ॥

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ ശരണ്യപാലാ, ഹേ ആദിപുരുഷാ! നീ ഞങ്ങൾക്ക് ഉപദേശിച്ച പരമ തപസ്സ് നിന്റെ ആത്മതേജസ്സിന്റെ തന്നെ ശക്തിയാണ്; അതിലൂടെ നീ നിനക്കുള്ളിൽ നിദ്രിച്ചിരുന്ന ലോകത്തെ സൃഷ്ടിയായി പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ദൈത്യന്റെ ദുഷ്കർമങ്ങൾ കൊണ്ട് ആ തപോമാർഗം പ്രായം ലുപ്തമാകാൻ പോയിരുന്നു; എന്നാൽ രക്ഷയ്ക്കായി നീ നൃസിംഹരൂപം ധരിച്ചു പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു ദൈത്യനെ വധിച്ച്, വീണ്ടും തപസ്സിന്റെ പഥത്തെ അംഗീകരിച്ച് സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 44

श्रीपितर ऊचु: श्राद्धानि नोऽधिबुभुजे प्रसभं तनूजै- र्दत्तानि तीर्थसमयेऽप्यपिबत्तिलाम्बु । तस्योदरान्नखविदीर्णवपाद्य आर्च्छत् तस्मै नमो नृहरयेऽखिलधर्मगोप्त्रे ॥ ४४ ॥

പിതൃലോകവാസികൾ പറഞ്ഞു—സകലധർമ്മങ്ങളുടെയും രക്ഷകനായ നൃഹരിദേവനേ, നമസ്കാരം. ഞങ്ങളുടെ പുത്രപൗത്രന്മാർ ശ്രാദ്ധത്തിൽ അർപ്പിച്ച അന്നവും തീർത്ഥകാലത്ത് അർപ്പിച്ച തിലജലവും ബലമായി ഭുജിച്ച ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ ഉദരം നിങ്ങൾ നഖങ്ങളാൽ പിളർത്തി, അവൻ കവർന്നതെല്ലാം തിരികെ എടുത്തു. അതിനാൽ ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ ഭക്തിയോടെ വന്ദിക്കുന്നു.

Verse 45

श्रीसिद्धा ऊचु: यो नो गतिं योगसिद्धामसाधु- रहार्षीद् योगतपोबलेन । नाना दर्पं तं नखैर्विददार तस्मै तुभ्यं प्रणता: स्मो नृसिंह ॥ ४५ ॥

സിദ്ധലോകവാസികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃസിംഹദേവാ! ഞങ്ങൾ സിദ്ധലോകക്കാർ; യോഗസിദ്ധികൾ സ്വാഭാവികമായി ലഭിക്കുന്നവയാണ്. എന്നാൽ ആ ദുഷ്ടൻ ഹിരണ്യകശിപു യോഗതപോബലത്തോടെ ഞങ്ങളുടെ സിദ്ധികൾ കവർന്നു, പലവിധ അഹങ്കാരത്തിൽ മദിച്ചു. നിങ്ങൾ അവനെ നഖങ്ങളാൽ കീറിത്തുറന്നു. അതിനാൽ ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ പ്രണാമിക്കുന്നു.

Verse 46

श्रीविद्याधरा ऊचु: विद्यां पृथग्धारणयानुराद्धां न्यषेधदज्ञो बलवीर्यद‍ृप्त: । स येन सङ्ख्ये पशुवद्धतस्तं मायानृसिंहं प्रणता: स्म नित्यम् ॥ ४६ ॥

വിദ്യാധരലോകവാസികൾ പറഞ്ഞു—ധ്യാനത്തിലെ വിവിധ ധാരണകളാൽ ഞങ്ങൾ നേടിയ പ്രത്യക്ഷ-അപ്രത്യക്ഷമാകുന്ന വിദ്യയെ, ശരീരബലവും വീര്യവും കൊണ്ടുള്ള അഹങ്കാരത്തിൽ ആ അജ്ഞൻ ഹിരണ്യകശിപു നിരോധിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവനെ യുദ്ധത്തിൽ മൃഗത്തെപ്പോലെ വധിച്ചു. ആ ലീലാമയ മായാനൃസിംഹനോട് ഞങ്ങൾ നിത്യവും പ്രണാമം അർപ്പിക്കുന്നു.

Verse 47

श्रीनागा ऊचु: येन पापेन रत्नानि स्त्रीरत्नानि हृतानि न: । तद्वक्ष:पाटनेनासां दत्तानन्द नमोऽस्तु ते ॥ ४७ ॥

നാഗലോകവാസികൾ പറഞ്ഞു—പാപിയായ ഹിരണ്യകശിപു ഞങ്ങളുടെ ഫണങ്ങളിലെ രത്നങ്ങളും നമ്മുടെ സുന്ദരിയായ ഭാര്യമാരെയും കവർന്നു. നിങ്ങൾ അവന്റെ വക്ഷസ്ഥലം നഖങ്ങളാൽ പിളർത്തി. ഇനി നമ്മുടെ സ്ത്രീകൾക്ക് ആനന്ദം നൽകുന്നവൻ നിങ്ങൾ തന്നെയാണ്. നിങ്ങള്ക്ക് നമസ്കാരം.

Verse 48

श्रीमनव ऊचु: मनवो वयं तव निदेशकारिणो दितिजेन देव परिभूतसेतव: । भवता खल: स उपसंहृत: प्रभो करवाम ते किमनुशाधि किङ्करान् ॥ ४८ ॥

മനുക്കൾ പ്രാർത്ഥിച്ചു—ഹേ ദേവാ! ഞങ്ങൾ മനുക്കൾ നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞാവാഹകർ; മനുഷ്യസമൂഹത്തിന് നിയമങ്ങൾ നല്കുന്നവർ. എന്നാൽ ദിതിജനായ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ താൽക്കാലിക ആധിപത്യത്തിൽ ഞങ്ങളുടെ വർണാശ്രമധർമ്മമര്യാദകൾ തകർന്നു. പ്രഭോ, നിങ്ങൾ ആ ദുഷ്ടനെ സംഹരിച്ചു; ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾ സ്വസ്ഥിതിയിൽ എത്തി. ദയവായി നിങ്ങളുടെ ദാസന്മാരായ ഞങ്ങളെ ആജ്ഞാപിക്കൂ—ഇനി ഞങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യണം?

Verse 49

श्रीप्रजापतय ऊचु: प्रजेशा वयं ते परेशाभिसृष्टा न येन प्रजा वै सृजामो निषिद्धा: । स एष त्वया भिन्नवक्षा नु शेते जगन्मङ्गलं सत्त्वमूर्तेऽवतार: ॥ ४९ ॥

പ്രജാപതികൾ പ്രാർത്ഥിച്ചു: ഹേ പരമേശ്വരാ! പ്രജകളെ സൃഷ്ടിക്കാൻ അങ്ങ് ഞങ്ങളെ നിയോഗിച്ചു, എന്നാൽ ഹിരണ്യകശിപു ഞങ്ങളെ തടഞ്ഞു. ഇപ്പോൾ ആ അസുരൻ അങ്ങയാൽ മാറ് പിളർക്കപ്പെട്ട് മരിച്ചു കിടക്കുന്നു. ലോകനന്മയ്ക്കായി അവതരിച്ച അങ്ങയുടെ ഈ രൂപത്തെ ഞങ്ങൾ വന്ദിക്കുന്നു.

Verse 50

श्रीगन्धर्वा ऊचु: वयं विभो ते नटनाट्यगायका येनात्मसाद्वीर्यबलौजसा कृता: । स एष नीतो भवता दशामिमां किमुत्पथस्थ: कुशलाय कल्पते ॥ ५० ॥

ഗന്ധർവ്വന്മാർ പറഞ്ഞു: പ്രഭോ, അങ്ങയുടെ സേവകരായ ഞങ്ങൾ നൃത്തസംഗീതങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നവരാണ്. എന്നാൽ ഹിരണ്യകശിപു തന്റെ ശക്തിയാൽ ഞങ്ങളെ കീഴ്പ്പെടുത്തി. ഇപ്പോൾ അങ്ങ് അവനെ ഈ അവസ്ഥയിലാക്കി. തെറ്റായ വഴിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവന് എന്ത് നന്മയാണ് ലഭിക്കുക?

Verse 51

श्रीचारणा ऊचु: हरे तवाङ्‌घ्रिपङ्कजं भवापवर्गमाश्रिता: । यदेष साधुहृच्छयस्त्वयासुर: समापित: ॥ ५१ ॥

ചാരണന്മാർ പറഞ്ഞു: ഹേ ഹരീ! സാധുക്കളുടെ ഹൃദയത്തിലെ മുള്ളായിരുന്ന ഈ അസുരനെ അങ്ങ് വധിച്ചു. ഞങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോൾ ആശ്വാസമായി. സംസാരബന്ധത്തിൽ നിന്ന് മോക്ഷം നൽകുന്ന അങ്ങയുടെ പാദാരവിന്ദങ്ങളെ ഞങ്ങൾ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 52

श्रीयक्षा ऊचु: वयमनुचरमुख्या: कर्मभिस्ते मनोज्ञै- स्त इह दितिसुतेन प्रापिता वाहकत्वम् । स तु जनपरितापं तत्कृतं जानता ते नरहर उपनीत: पञ्चतां पञ्चविंश ॥ ५२ ॥

യക്ഷന്മാർ പ്രാർത്ഥിച്ചു: ഇരുപത്തിനാല് തത്വങ്ങളുടെ നാഥാ! അങ്ങയെ പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്ന സേവനം ചെയ്യുന്നവരാണ് ഞങ്ങൾ. എന്നിട്ടും ദിതിപുത്രനായ ഹിരണ്യകശിപു ഞങ്ങളെ പല്ലക്ക് ചുമക്കുന്നവരാക്കി. ഹേ നരസിംഹമൂർത്തേ! ഇരുപത്തഞ്ചാമത്തെ തത്വമായ അങ്ങ് അവൻ നൽകിയ ദുരിതങ്ങൾ അറിഞ്ഞ് അവനെ വധിച്ചു. അവന്റെ ശരീരം പഞ്ചഭൂതങ്ങളിൽ ലയിക്കുന്നു.

Verse 53

श्रीकिम्पुरुषा ऊचु: वयं किम्पुरुषास्त्वं तु महापुरुष ईश्वर: । अयं कुपुरुषो नष्टो धिक्कृत: साधुभिर्यदा ॥ ५३ ॥

കിംപുരുഷന്മാർ പറഞ്ഞു: ഞങ്ങൾ നിസ്സാരരായ ജീവികളാണ്, അങ്ങാവട്ടെ സാക്ഷാൽ മഹാപുരുഷനായ ഈശ്വരനും. സാധുക്കൾ എപ്പോൾ ഈ കുപുരുഷനെ (ദുഷ്ടനെ) വെറുത്ത് തള്ളിയോ, അപ്പോൾ തന്നെ അങ്ങ് അവനെ വധിച്ചു.

Verse 54

श्रीवैतालिका ऊचु: सभासु सत्रेषु तवामलं यशो गीत्वा सपर्यां महतीं लभामहे । यस्तामनैषीद् वशमेष दुर्जनो द्विष्टय‍ा हतस्ते भगवन्यथामय: ॥ ५४ ॥

ശ്രീ വൈതാലികർ പറഞ്ഞു—പ്രഭോ! സഭകളിലും യാഗസത്രങ്ങളിലും നിങ്ങളുടെ നിർമല യശസ്സു പാടി ഞങ്ങൾ മഹത്തായ ആദരം ലഭിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ ദുഷ്ടൻ ആ സ്ഥാനം കവർന്നു. ഇന്ന് നിങ്ങൾ അവനെ വധിച്ചു; ദീർഘരോഗം ഔഷധംകൊണ്ട് മാറുന്നതുപോലെ.

Verse 55

श्रीकिन्नरा ऊचु: वयमीश किन्नरगणास्तवानुगा दितिजेन विष्टिममुनानुकारिता: । भवता हरे स वृजिनोऽवसादितो नरसिंह नाथ विभवाय नो भव ॥ ५५ ॥

ശ്രീ കിന്നരർ പറഞ്ഞു—ഹേ ഈശ്വരാ! ഞങ്ങൾ കിന്നരഗണം നിങ്ങളുടെ നിത്യദാസന്മാർ; എന്നാൽ ഈ ദിതിജൻ ഞങ്ങളെ വേതനം കൂടാതെ നിരന്തരം തന്റെ സേവനത്തിൽ ഏർപ്പെടുത്തി. ഹേ ഹരേ! നിങ്ങൾ ആ പാപിയെ വധിച്ചു. ഹേ നൃസിംഹനാഥാ, ഞങ്ങളുടെ സ്വാമി, നമസ്കാരം; ഞങ്ങൾക്ക് ആശ്രയമായി തുടരണമേ.

Verse 56

श्रीविष्णुपार्षदा ऊचु: अद्यैतद्धरिनररूपमद्भ‍ुतं ते द‍ृष्टं न: शरणद सर्वलोकशर्म । सोऽयं ते विधिकर ईश विप्रशप्त- स्तस्येदं निधनमनुग्रहाय विद्म: ॥ ५६ ॥

ശ്രീ വിഷ്ണുപാർഷദർ പറഞ്ഞു—ഹേ ശരണദാ, സർവലോകശർമ! ഇന്ന് ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ അത്ഭുതമായ ഹരി-നര (നൃസിംഹ) രൂപം ദർശിച്ചു. ഹിരണ്യകശിപു നിങ്ങളുടെ സേവകനായ ജയ തന്നെയെന്ന് ഞങ്ങൾ ഗ്രഹിക്കുന്നു; ബ്രാഹ്മണശാപം മൂലം ദൈത്യദേഹം ലഭിച്ചു. ഇപ്പോഴത്തെ അവന്റെ നാശം നിങ്ങളുടെ പ്രത്യേക അനുഗ്രഹമാണെന്ന് ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു.