Atharva Veda 9.9.5: Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 9, Mantra 5

Sukta 9

Sanskrit (Devanagari)

इ॒ह ब्र॑वीतु॒ य ई॑म॒ङ्ग वेदा॒स्य वा॒मस्य॒ निहि॑तं प॒दं वेः । शी॒र्ष्णः क्षी॒रं दु॑ह्रते॒ गावो॑ अस्य व॒व्रिं वसा॑ना उद॒कं प॒दापुः॑

IAST Transliteration

ihá bravītu yá īm áṅga védāsyá vā́masya níhitaṃ padáṃ véḥ | śīrṣṇáḥ kṣīráṃ duhrate gā́vo asya vavríṃ vásānā udakáṃ padā́’puḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

Let him speak here—who, pray, knoweth the hidden station of this wondrous Bird. From his head the cows draw milk; clothing the udder, they have won the water at the track.

Translation

ഇവിടെ അവൻ പറയട്ടെ—ഈ അത്ഭുത പക്ഷിയുടെ ഗൂഢമായ സ്ഥാനം/പദം ആരാണ് അറിയുന്നത്? അവന്റെ ശിരസ്സിൽ നിന്ന് പശുക്കൾ പാൽ കറക്കുന്നു; അകിടിനെ ആവരണമായി ധരിച്ചു, പാദചിഹ്നത്തിന്റെ പാതയിൽ അവർ ജലം നേടിയിരിക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इह: here
• इह: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

• ब्रवीतु: let (him) speak / declare
• ब्रवीतु: (वाक्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ईम्: indeed; just
• ईम्: (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: ईम् (निपात/अव्यय)

• अङ्ग: O!; pray
• अङ्ग: (सम्बोधन-निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अङ्ग (निपात)

• वेद: knows
• वेद: (वाक्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद्

• अस्य: of this
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वामस्य: of the left (side)
• वामस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Adjective
• Root: वाम (प्रातिपदिक)

• निहितम्: placed; deposited
• निहितम्: विशेषण (पदं प्रति)
• Type: Participle
• Root: नि-धा (कृदन्त: निहित)

• पदम्: footprint; step; place
• पदम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)

• वेः: you go/seek (it)
• वेः: (वाक्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि (धातु: वे/वि ‘to go, to pursue’—वेदिक-रूप)

• शीर्ष्णः: of the head
• शीर्ष्णः: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: शीर्षन् (प्रातिपदिक)

• क्षीरम्: milk
• क्षीरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक)

• दुह्रते: (two) milk; draw (milk)
• दुह्रते: (वाक्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दुह्

• गावः: cows
• गावः: Kartā
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• अस्य: of him/it
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वव्रिम्: covering; hide/skin
• वव्रिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वव्रि (प्रातिपदिक; ‘covering, hide/skin’)

• वसानाः: wearing; clothed (with)
• वसानाः: विशेषण (गावः प्रति)
• Type: Participle
• Root: वस् (कृदन्त: वसान)

• उदकम्: water
• उदकम्: Karma
• Type: Noun
• Root: उदक (प्रातिपदिक)

• पदापुः: they obtained/reached (by/with the step)
• पदापुः: (वाक्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: पद-आप् (धातु: आप् ‘to obtain, reach’)

Attribution

Rishi: Brahmodya tradition (variable attribution)

Devata: Solar Bird (Vena/Āditya) / Brahman as hidden station

Chandas: Triṣṭubh-like

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: shanta