Mantra 6
Sukta 6
Sanskrit (Devanagari)
अवैतेनारात्सीरसौ स्वाहा । तिग्मायुधौ तिग्महेती सुशेवौ सोमारुद्राविह सु मृडतं नः
IAST Transliteration
avá eténārātsīrasau svā́hā | tiǵmāyudhāu tiǵmahetī suśévāu sómarudrāv ihá sú mṛḍataṃ naḥ
English Translation (Griffith/Whitney)
Down, with this—O Arātsīrasau—svāhā! Sharp-weaponed, sharp-missiled, yet kindly, O Soma and Rudra, here be ye gracious unto us; grant us good relief.
Translation
താഴേക്ക്—ഇതുകൊണ്ട്, ഹേ അരാത്സീരസൗ—സ്വാഹാ! തീക്ഷ്ണായുധധാരികളേ, തീക്ഷ്ണഹേതികളേ, എങ്കിലും സുകൃപാലുക്കളായ ഹേ സോമ-രുദ്രന്മാരേ—ഇവിടെ ഞങ്ങളോടു പ്രസന്നരാകുവിൻ; ഞങ്ങൾക്ക് ശുഭ ശമന-രാഹത നൽകുവിൻ.
Word by Word
अवैतेनnot thus; not by that (means)
अवैतेन:
Karaṇa
TypeIndeclinable + Pronoun
Rootअ-वै (निषेधार्थक उपसर्ग ‘अ’ + अव्यय ‘वै’) + तेन (तद्-प्रातिपदिक, तृतीया एकवचन)
तेनby that; with that
तेन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अरात्सीःdrive away / give away (O one)
अरात्सीः:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootरास् (धातु; ‘देने/प्रदाने’) + उपसर्ग अरा- (अर्थे ‘दूरं/अप’) → अरास्; लुङ्/आशीर्लिङ्-प्रयोग
रसौthe poison/venom; harmful essence
रसौ:
Karma
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā (offering-call)
स्वाहा:
(Mantra-particle)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/यज्ञीय-उद्गार)
तिग्मायुधौO two sharp-weaponed (ones)
तिग्मायुधौ:
Sambodhana
TypeAdjective (dual vocative)
Rootतिग्म (विशेषण-प्रातिपदिक ‘तीक्ष्ण’) + आयुध (नपुं ‘weapon’) → बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास ‘तिग्मायुध’
तिग्महेतीO two with sharp missiles
तिग्महेती:
Sambodhana
TypeAdjective (dual vocative)
Rootतिग्म (तीक्ष्ण) + हेति (स्त्री ‘missile/weapon’) → समास ‘तिग्महेति’
सुशेवौO two very gracious/benign
सुशेवौ:
Sambodhana
TypeAdjective (dual vocative)
Rootसु- (उपसर्ग ‘well’) + शेव (प्रातिपदिक ‘kind/benign, gracious’) → ‘सुशेव’
सोमारुद्रौO Soma and Rudra
सोमारुद्रौ:
Sambodhana
TypeNoun (dual vocative)
Rootसोम (देवता-नाम) + रुद्र (देवता-नाम) → द्वन्द्व-समास ‘सोमारुद्र’
इहhere
इह:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootइह (देशवाचक अव्यय)
सुwell; indeed
सु:
(Particle)
TypeIndeclinable
Rootसु (निपात; ‘well/indeed’)
मृडतम्be gracious (to us), show mercy
मृडतम्:
Kriyā (आह्वान/प्रार्थना)
TypeVerb
Rootमृड् (धातु; ‘सुखयति/अनुगृह्णाति’ = be gracious, show mercy)
नःto us; for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition.
Devata: Soma-Rudra.
Chandas: Anuṣṭubh (to be confirmed in critical metrical analysis)
Mantra Rasa
Primary: vira
Secondary: shanta