Atharva Veda 4.30.7 — Kanda 4, Anuvaka 3, Sukta 30, Mantra 7

Sukta 30

Sanskrit (Devanagari)

अ॒हं सु॑वे पि॒तर॑मस्य मू॒र्धन् मम॒ योनि॑र॒प्स्व॑१न्तः स॑मु॒द्रे। ततो॒ वि ति॑ष्ठे॒ भुव॑नानि॒ विश्वो॒तामूं द्यां व॒र्ष्मणोप॑ स्पृशामि

IAST Transliteration

aháṃ suve pitáram asyá mū́rdhan máma yóniḥ apsv àntáḥ samudré | tató ví tiṣṭhe bhúvanāni víśvā utá amū́ṃ dyā́ṃ várṣmaṇópa spṛśāmi ||

English Translation (Griffith/Whitney)

I beget the Father on the summit of this world; my womb is in the waters, within the ocean. Thence I stand forth, wide-spread, over all the worlds; and yonder heaven too I touch with my greatness.

Translation

ഈ ലോകത്തിന്റെ ശിഖരത്തിൽ ഞാൻ പിതാവിനെ ജനിപ്പിക്കുന്നു; എന്റെ യോനി ജലങ്ങളിൽ, സമുദ്രത്തിനകത്താണ്. അവിടെ നിന്ന് ഞാൻ എഴുന്നേറ്റ് സർവ ലോകങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിക്കുന്നു; എന്റെ മഹത്വംകൊണ്ട് ആ അകലെയുള്ള ദ്യൗസിനെയും ഞാൻ സ്പർശിക്കുന്നു.

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Noun (Pronoun)
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुवे: I beget / I bring forth
• सुवे: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सू (प्रसवने)

• पितरम्: the father
• पितरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• अस्य: of this (one)
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun (Pronoun)
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मूर्धन्: on/at the head, at the top
• मूर्धन्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: मूर्धन् (प्रातिपदिक)

• मम: my
• मम: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun (Pronoun)
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• योनिः: womb; source; abode
• योनिः: कर्तृ/विषय (सम्बन्ध-वाक्ये)
• Type: Noun
• Root: योनि (प्रातिपदिक)

• अप्सु: in the waters
• अप्सु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक; बहुवचन-प्रयोगः)

• अन्तः: within, inside
• अन्तः: अधिकरण-विशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तः (अव्यय)

• समुद्रे: in the ocean
• समुद्रे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)

• ततः: from there; then
• ततः: अपादान/क्रम-निर्देश
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-प्रभव)

• वि: apart, forth, widely
• वि: क्रिया-विशेषक
• Type: Indeclinable (Preverb)
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• तिष्ठे: I stand; I take my station
• तिष्ठे: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: √स्था (तिष्ठति-आदेशः)

• भुवनानि: the worlds; beings/realms
• भुवनानि: कर्म (व्याप्ति/अधिष्ठानार्थे)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)

• विश्वा: all
• विश्वा: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• उत: and also
• उत: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: उत (अव्यय)

• अमूम्: that (yonder)
• अमूम्: कर्म
• Type: Noun (Pronoun)
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• द्याम्: heaven; the sky
• द्याम्: कर्म (अमूम् इत्यस्य विशेष्यः)
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• वर्ष्मणा: with (my) height/loftiness; by (my) vast extent
• वर्ष्मणा: करण
• Type: Noun
• Root: वर्ष्मन् (प्रातिपदिक)

• उप: up to, near
• उप: क्रिया-विशेषक
• Type: Indeclinable (Preverb)
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• स्पृशामि: I touch
• स्पृशामि: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: √स्पृश् (स्पर्शने)

Attribution

Rishi: Vāc/Brahmanic ‘aham’ persona (traditional attribution variable)

Devata: Vāc / Brahman; cosmogonic waters as supporting power

Chandas: Triṣṭubh-like (to be confirmed)

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: shanta