Atharva Veda 4.26.6 — Kanda 4, Anuvaka 3, Sukta 26, Mantra 6

Sukta 26

Sanskrit (Devanagari)

ये की॒लाले॑न त॒र्पय॑थो॒ ये घृ॒तेन॒ याभ्या॑मृ॒ते न किं च॒न श॑क्नु॒वन्ति । द्यावा॑पृथिवी॒ भव॑तं मे स्यो॒ने ते नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः

IAST Transliteration

yé kīlāléna tarpáyatho yé ghṛténa yā́bhyām ṛté ná kíṃ caná śaknuvánti | dyā́vā-pṛthivī bhávataṃ me syóne té no muñcatam áṃhasaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Ye who with sweet ferment refresh, ye who with ghee; without whom men are not able to effect aught at all—O Heaven and Earth, be gracious unto me: from anguish and from evil set us free.

Translation

കീലാല (മധുര കിണ്വിത പാനം)കൊണ്ട് തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നവരേ, ഘൃതംകൊണ്ടും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നവരേ; നിങ്ങളില്ലാതെ മനുഷ്യർ ഒന്നും സാധിപ്പാൻ കഴിയില്ല—ഹേ ദ്യാവാപൃഥിവീ (ആകാശവും ഭൂമിയും), എനിക്കു സ്യോന (സൗമ്യ/കൃപാമയ)രാകുവിൻ; അംഹസ് (അപശകുന/പാപ-ഹാനി)വും വ്യഥയും നിന്നു ഞങ്ങളെ മോചിപ്പിക്കുവിൻ.

Word by Word

• ये: who (those who)
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कीलालेन: with sweet drink / fermented juice
• कीलालेन: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: कीलाल (प्रातिपदिक)

• तर्पयथः: you two satisfy / refresh
• तर्पयथः: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तृप् (धातु) → तर्पयति (णिच्)

• ये: who (those who)
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• घृतेन: with ghee
• घृतेन: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: घृत (प्रातिपदिक)

• याभ्याम्: by which two (by you two)
• याभ्याम्: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऋते: without / except
• ऋते: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: ऋते (अव्यय) < √ऋ (गत्यर्थ) (निपात-प्रयोग)

• न: not
• न: (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• किम्: anything
• किम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चन: at all / even
• चन: (उपपद)
• Type: Indeclinable
• Root: चन (अव्यय)

• शक्नुवन्ति: are able
• शक्नुवन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √शक् (समर्थे) → शक्नु (वर्तमान-प्रत्यय)

• द्यावापृथिवी: Heaven-and-Earth
• द्यावापृथिवी: Kartā
• Type: Noun (dual deity-name)
• Root: द्यावापृथिवी (समासः: द्यावा + पृथिवी)

• भवतम्: be (you two become)
• भवतम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (सत्तायाम्)

• मे: for me / of me
• मे: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्योने: kindly, gracious, soothing
• स्योने: (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्योन (प्रातिपदिक) < √शी/√शि (शयने/शमने) (निपातित-विशेषण)

• ते: those two (you two)
• ते: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: for us / from us
• नः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मुञ्चतम्: release (you two set free)
• मुञ्चतम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √मुच् (मोचने)

• अंहसः: from distress / sin / trouble
• अंहसः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Traditionally Atharvanic/Angirasa attribution for the pāpamocana cluster (as transmitted in Anukramaṇī traditions).

Devata: Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)

Chandas: Anuṣṭubh (predominant in this section)

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: karuna