Atharva Veda 4.11.1 — Kanda 4, Anuvaka 2, Sukta 11, Mantra 1

Sukta 11

Sanskrit (Devanagari)

अनड्वान् अ॒न॒ड्वान् दा॑धार पृथि॒वीमु॒त द्याम॑न॒ड्वान् दा॑धारो॒र्व१न्तरि॑क्षम्। अ॒न॒ड्वान् दा॑धार प्र॒दिशः॒ षडु॒र्वीर॑न॒ड्वान् विश्वं॒ भुव॑न॒मा वि॑वेश

IAST Transliteration

anaḍvā́n anaḍvā́n dā́dhāra pṛthivī́m utá dyā́m anaḍvā́n dā́dhārorv àntárikṣam | anaḍvā́n dā́dhāra pradíśaḥ ṣáḍ urvī́r anaḍvā́n víśvaṃ bhúvanam ā́ viveśa

English Translation (Griffith/Whitney)

The Draught-ox, yea the Draught-ox, hath upheld the Earth; and the Draught-ox hath upheld the Sky. The Draught-ox hath upheld the broad mid-air; the Draught-ox hath upheld the six wide regions. The Draught-ox hath entered into, and pervaded, all this world of being.

Translation

അനഡ്വാൻ—അതെ, അനഡ്വാൻ (ഉഴവെരുമ) ഭൂമിയെ ധരിച്ചു; അനഡ്വാൻ ദ്യാം (ആകാശത്തെ) ധരിച്ചു. അനഡ്വാൻ ഉർവീ അന്തരിക്ഷം (വിശാലമായ മദ്ധ്യാകാശം) ധരിച്ചു; അനഡ്വാൻ ഷട് പ്രദിശഃ (ആറ് വിശാല ദിക്കുകൾ/പ്രദേശങ്ങൾ) ധരിച്ചു. അനഡ്വാൻ ഈ സമസ്ത വിശ്വ-ഭുവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് അതെല്ലാം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Word by Word

• अनड्वान्: the bull (draught-ox)
• अनड्वान्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अनडुह् (प्रातिपदिक) → अनड्वान्

• अनड्वान्: the bull
• अनड्वान्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अनडुह् (प्रातिपदिक) → अनड्वान्

• दाधार: has upheld / bore
• दाधार: —
• Type: Verb
• Root: √धृ (धारणे)

• पृथिवीम्: the earth
• पृथिवीम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• उत: and / also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• द्याम्: the heaven (sky)
• द्याम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• अनड्वान्: the bull
• अनड्वान्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अनडुह् (प्रातिपदिक) → अनड्वान्

• दाधार: upheld
• दाधार: —
• Type: Verb
• Root: √धृ (धारणे)

• उर्वी: broad, wide
• उर्वी: कर्म
• Type: Adjective
• Root: उर्वी (प्रातिपदिक)

• अन्तरिक्षम्: the midspace / atmosphere
• अन्तरिक्षम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)

• अनड्वान्: the bull
• अनड्वान्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अनडुह् (प्रातिपदिक) → अनड्वान्

• दाधार: upheld
• दाधार: —
• Type: Verb
• Root: √धृ (धारणे)

• प्रदिशः: the directions (quarters)
• प्रदिशः: कर्म
• Type: Noun
• Root: प्रदिश् (प्रातिपदिक)

• षट्: six
• षट्: —
• Type: Numeral
• Root: षट्

• उर्वीः: broad, wide
• उर्वीः: कर्म
• Type: Adjective
• Root: उर्वी (प्रातिपदिक)

• अनड्वान्: the bull
• अनड्वान्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अनडुह् (प्रातिपदिक) → अनड्वान्

• विश्वम्: all, entire
• विश्वम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• भुवनम्: world, being, creation
• भुवनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)

• आ: into; towards; completely
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ

• विवेश: entered / pervaded
• विवेश: —
• Type: Verb
• Root: √विश् (प्रवेशने) + वि

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (hymn ascribed in later indices to Atharvanic seers; exact r̥ṣi varies in anukramaṇī traditions)

Devata: Anaḍvān as cosmic bearer (often read as Indra-in-bull-form or a personified support-power)

Chandas: Mixed/Triṣṭubh-like cadence (Atharvanic; not strictly uniform)

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: shanta