Adhyaya 256

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे दायविभागो नाम पञ्चपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ षट्पञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः सीमाविवादादिनिर्णयः अग्निर् उवाच सीम्नो विवादे क्षेत्रस्य सामन्ताः स्थविरा गणाः गोपाः सीमाकृषाणा ये सर्वे च वनगोचराः

ഇങ്ങനെ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിലെ “ദായവിഭാഗം” എന്ന 255-ാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി 256-ാം അധ്യായമായ “സീമാവിവാദാദി നിർണ്ണയം” ആരംഭിക്കുന്നു. അഗ്നി അരുളിച്ചെയ്തു—സീമയെക്കുറിച്ച് തർക്കമുണ്ടായാൽ, ആ വയലിന്റെ അയൽഭൂമിയുടമകൾ, മൂപ്പന്മാരുടെ സഭ, ഗോപാലർ, സീമരേഖ അറിയുന്ന കർഷകർ, വനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന എല്ലാവരും സീമാജ്ഞാനത്തിനായി സാക്ഷികളായി/അറിയുന്നവരായി ചോദിക്കപ്പെടണം।

Verse 2

नयेयुरेते सीमानं स्थलाङ्गारतुषद्रुमैः सेतुवल्मीकनिम्नास्थिचैत्याद्यैर् उपलक्षिताम्

ഇവർ (അധികാരികൾ/സാക്ഷികൾ) ആ സീമയിലേക്കു നയിക്കണം; അത് പ്രദേശിക അടയാളങ്ങളാൽ വ്യക്തമാക്കപ്പെട്ടിരിക്കും—ഉദാ: കരിക്കട്ട/അംഗാരക്കൂമ്പാരം, തൂസ്/തവിട്, മരങ്ങൾ, കെട്ട്/സേതു, വൽമീകം (ചീണ്ടുപുറ്റ്), താഴ്വര, അസ്ഥി-അവശിഷ്ടങ്ങൾ, ചൈത്യ (പവിത്രസ്ഥലം) മുതലായവ।

Verse 3

सामन्ता वा समंग्रामाश् चत्वारो ऽष्टौ दशापि वा रक्तस्रग्वसनाः सीमान्नयेयुः क्षितिधारिणः

അല്ലെങ്കിൽ സാമന്തന്മാർ, അല്ലെങ്കിൽ ഗ്രാമത്തിലെ സഹവാസികൾ—നാല്, എട്ട്, അല്ലെങ്കിൽ പത്ത് പേർ—ചുവന്ന മാലയും ചുവന്ന വസ്ത്രവും ധരിച്ചു സീമരേഖ കാണിക്കണം; അവർ ഭൂമിയുടെ (സാക്ഷ്യത്തിന്റെ) ധാരകരാണ്।

Verse 4

अनृते तु पृथग्दण्ड्या राज्ञा मध्यमसाहसम् अभावे ज्ञातृचिह्नानां राजा सीम्नः प्रवत्तकः

എന്നാൽ അസത്യം പറഞ്ഞാൽ രാജാവ് പ്രത്യേകം ശിക്ഷ വിധിക്കണം; അതിനെ മധ്യമസാഹസം (ഗുരുതര കുറ്റത്തിന്റെ മദ്ധ്യനില) ആയി കണക്കാക്കണം. ബന്ധുക്കളുടെ അടയാളം/സാക്ഷ്യം ഇല്ലെങ്കിൽ രാജാവുതന്നെ സീമരേഖ സ്ഥാപിക്കുന്നവനാകണം।

Verse 5

आरामायतनग्रामनिपानोद्यानवेश्मसु एष एव विधिर्ज्ञेयो वर्षाम्वुप्रवहेषु च

ആരാമം (ഉപവനം), ആയതനം (ദേവസ്ഥാന-പരിസരം), ഗ്രാമം, നിപാനം (ജലസ്ഥലം), ഉദ്യാനം, ഗൃഹങ്ങൾ—ഇവിടെയും ഇതേ വിധി അറിയണം; മഴവെള്ളത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് സംബന്ധിച്ചും അതേപോലെ.

Verse 6

मर्यादायाः प्रभेदेषु क्षेत्रस्य हरणे तथा मर्यादायाश् च दण्ड्याः स्युरधमोत्तममध्यमाः

അതിര്‍ത്തി-ചിഹ്നങ്ങളില്‍ ഭംഗം/മാറ്റം വരുത്തല്‍ കൂടാതെ വയല്‍ പിടിച്ചെടുക്കല്‍ (അതിർത്തിക്രമണം) എന്നീ കാര്യങ്ങളില്‍ കുറ്റത്തിന്റെ താഴ്ന്ന, മധ്യമ, ഉന്നത നിലപ്രകാരം കുറ്റക്കാരെ ശിക്ഷിക്കണം.

Verse 7

न निषेध्यो ऽल्पबाधस्तु सेतुः कल्याणकारकः परभूमिं हरन् कूपः स्वल्पक्षेत्रो बहूदकः

അൽപമായ ബുദ്ധിമുട്ട് മാത്രമേ ഉണ്ടാക്കൂ, പൊതുകല്യാണകരവുമായ സേതു (കെട്ട്/മേട്) നിരോധിക്കരുത്. എന്നാൽ മറ്റൊരാളുടെ ഭൂമി കൈവശപ്പെടുത്തുന്ന കിണർ—ചെറുതായി സ്ഥലം പിടിച്ചും ധാരാളം വെള്ളം തരുന്നുവെങ്കിലും—അനുവദ്യമല്ല.

Verse 8

स्वामिने यो ऽनिवेद्यैव क्षेत्रे सेतुं प्रकल्पयेत् उत्पन्ने स्वामिनो भोगस्तदभावे महीपतेः

ഉടമയെ അറിയിക്കാതെ വയലിൽ സേതു (കെട്ട്/ജലസേചനപ്രവർത്തി) നിർമ്മിക്കുന്നവൻ—ഫലം ലഭിക്കുമ്പോൾ ഭോഗാവകാശം ഉടമയ്ക്കാണ്; ഉടമ ഇല്ലെങ്കിൽ രാജാവിനാണ്.

Verse 9

फालाहतमपि क्षेत्रं यो न कुर्यान्न कारयेत् चत्वारो ऽथ दशापि वेति ख , ग , ञ च स प्रदाप्यो ऽकृष्टफलं क्षेत्रमन्येन कारयेत्

ഉഴുത് തയ്യാറാക്കിയ വയലും ഒരാൾ സ്വയം കൃഷി ചെയ്യാതെയും മറ്റൊരാളെക്കൊണ്ടും ചെയ്യിക്കാതെയും ഇരുന്നാൽ—(പാഠഭേദപ്രകാരം നാല് അല്ലെങ്കിൽ പത്ത്) അവൻ കൃഷിയില്ലാത്ത വിളയുടെ നിശ്ചിത ‘ഫലം’ (അളക്കപ്പെട്ട വിളവു-പിരിവ്) അടയ്ക്കണം; പിന്നെ വയൽ മറ്റൊരാളാൽ കൃഷി ചെയ്യിക്കണം.

Verse 10

मासानष्टौ तु महिषी सत्यघातस्य कारिणी दण्डनीया तदर्धन्तु गौस्तदर्धमजाविकं

സത്യഘാതം (സത്യലംഘനം) എന്ന കുറ്റത്തിന് ദണ്ഡം ഇങ്ങനെ—എട്ട് മാസത്തേക്ക് മഹിഷി (പെൺ എരുമ) ദണ്ഡനീയ/ജപ്തി; അതിന്റെ പകുതി പശു; അതിന്റെയും പകുതി ആട് അല്ലെങ്കിൽ ചെമ്മരി.

Verse 11

भक्षयित्वोपविष्टानां यथोक्ताद् द्विगुणो दमः सममेषां विवीतेपि स्वराष्ट्रं महिषीसमम्

വിളവ് ഭക്ഷിച്ച് അവിടെ തന്നേ ഇരുന്ന് കൈവശം നേടിയതുപോലെ പെരുമാറുന്നവർക്ക്, മുൻപ് പറഞ്ഞ ദണ്ഡത്തിന്റെ ഇരട്ട പിഴ ചുമത്തണം. തർക്കമുണ്ടായാലും സ്വന്തം രാജ്യത്തിൽ സമത്വത്തോടെ, മഹിഷി (എരുമ) സമമൂല്യത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി തീർപ്പ് നടത്തണം।

Verse 12

यावत् सत्यं विनष्टन्तु तावत् क्षेत्री फलं लभेत् पालस्ताड्यो ऽथ गोस्वामी पूर्वोक्तं दण्डमर्हति

സത്യം തെളിയുന്നതുവരെ (വസ്തുത നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നതുവരെ) വയൽ കൃഷി ചെയ്തവൻ തന്നെ വിളവ് ലഭിക്കണം. കാവൽക്കാരനെ താടിക്കണം; കന്നുകാലികളുടെ ഉടമ മുൻപ് പറഞ്ഞ ദണ്ഡത്തിന് അർഹനാകും।

Verse 13

पथि ग्रामविवीतान्ते क्षेत्रे दोषो न विद्यते अकामतः कामचारे चौरवद्दण्डमर्हति

വഴിയിലൂടെ, ഗ്രാമപരിധിയുടെ അറ്റത്ത്, അല്ലെങ്കിൽ വയൽ കടന്ന് പോകുന്നതിൽ കുറ്റമില്ല. എന്നാൽ ആവശ്യമില്ലാതെ മറ്റൊരാളുടെ സ്ഥലത്ത് ഇഷ്ടപ്രകാരം അലഞ്ഞുനടക്കുന്നവൻ കള്ളനെപ്പോലെ ശിക്ഷാർഹൻ।

Verse 14

महोत्क्षोत्सृष्टपशवः सूतिकागन्तुका च गौः पालो येषान्तु मोच्या दैवराजपरिप्लुताः

മഹോത്സവത്തിൽ വിട്ടയച്ച മൃഗങ്ങൾ, പ്രസവിച്ച (സൂതികാ) പശു, അതിഥി/അലഞ്ഞെത്തിയ പശു—ഇവയും അവയുടെ പാലകനും ദണ്ഡത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരാക്കണം. ദൈവമോ രാജവിപത്തോ മൂലം ദുരിതത്തിലായവരും ദണ്ഡവിമുക്തരാണ്।

Verse 15

यथार्पितान् पशून् गोपोः सायं प्रत्यर्पयेत्तथा प्रमादमृतनष्टांश् च प्रदाप्यः कृतवेतनः

വേതനം ലഭിച്ച ഇടയൻ സന്ധ്യയ്ക്ക് ഏൽപ്പിച്ചതുപോലെ തന്നെ കന്നുകാലികളെ തിരികെ ഏൽപ്പിക്കണം. അവന്റെ അശ്രദ്ധ മൂലം ഏതെങ്കിലും മരിക്കുകയോ നഷ്ടപ്പെടുകയോ ചെയ്താൽ, വേതനം വാങ്ങിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും നഷ്ടപരിഹാരം നൽകണം।

Verse 16

पालदोषविनाशे तु पाले दण्डो विधीयते अर्धत्रयोदशपणः स्वामिनो द्रव्यमेव च

പാലകന്റെ അശ്രദ്ധ മൂലം നഷ്ടം സംഭവിച്ചാൽ പാലകനു ദണ്ഡം വിധിക്കപ്പെടുന്നു—പന്ത്രണ്ടര പണ പിഴ, കൂടാതെ ഉടമയുടെ വസ്തുവും യഥാവിധി തിരികെ നൽകണം।

Verse 17

ग्रामेच्छया गोप्रचारो भूमिराजवशेन वा द्विजस्तृणैधःपुष्पाणि सर्वतः स्ववदाहरेत्

ഗ്രാമത്തിന്റെ സമ്മതത്താലോ ഭൂമിയിൽ രാജാധികാരത്താലോ ഗോചരമുണ്ടെങ്കിൽ, ദ്വിജൻ പുല്ല്, ഇന്ധനമരം, പുഷ്പങ്ങൾ എന്നിവ എല്ലായിടത്തുനിന്നും സ്വന്തംപോലെ ശേഖരിക്കാം।

Verse 18

धनुःशतं परीणाहो ग्रामक्षेत्रान्तरं भवेत् द्वे शते खर्वटस्य स्यान्नगरस्य चतुःशतम्

ഗ്രാമത്തിനും അതിന്റെ കൃഷിഭൂമിക്കും ഇടയിലെ അതിരിന്റെ പരിസരം നൂറ് ധനു ആയിരിക്കണം; ഖർവട (ചന്ത-കുടിയിരുപ്പ്)യ്ക്ക് ഇരുനൂറ്, നഗരത്തിന് നാലുനൂറ് ധനു ആയിരിക്കണം।

Verse 19

स्वं लभेतान्यविक्रीतं क्रेतुर्दोषो ऽप्रकाशिते हीनाद्रहो हीनमूल्ये वेलाहीने च तस्करः

വസ്തു സ്വന്തംതായും നിയമവിധേയമായി വിറ്റിട്ടില്ലാത്തതായും ആണെങ്കിൽ അത് തിരിച്ചുപിടിക്കണം. ദോഷം വെളിപ്പെടുത്താത്തപക്ഷം കുറ്റം വാങ്ങുന്നവനുടേതാണ്. യഥാർത്ഥ മൂല്യത്തേക്കാൾ കുറഞ്ഞ വിലയ്ക്ക് വാങ്ങിയ ഇടപാട് അസാധു; നിശ്ചിത കാലപരിധി പാലിക്കാതിരുന്നാൽ (വാദി) കള്ളനായി കണക്കാക്കപ്പെടും।

Verse 20

नष्टापहृतमासाद्य हर्तारं ग्राहयेन्नरम् देशकालातिपत्तौ वा गृहीत्वा स्वयमर्पयेत्

നഷ്ടപ്പെട്ടതോ മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതോ ആയ വസ്തു ലഭിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ മോഷ്ടാവിനെ പിടിപ്പിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ യോജ്യമായ ദേശ-കാലം (നിയമനടപടിയുടെ അവസരം) കഴിഞ്ഞാൽ അത് പിടിച്ചെടുത്തു താനേ അധികാരിയ്ക്കോ ഉടമയ്ക്കോ സമർപ്പിക്കണം।

Verse 21

विक्रेतुर्दर्शनाच्छुद्धिः स्वामी द्रव्यं नृपो दमम् क्रेता मूल्यं समाप्नोति तस्माद्यस्तत्र विक्रयी

വിക്രേതാവ് അധികാരിയുടെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതുമാത്രംകൊണ്ട് ശുദ്ധിയും സംശയനിവൃത്തിയും ലഭിക്കുന്നു. സ്വാമിക്ക് ദ്രവ്യം ലഭിക്കും, രാജാവ് ദണ്ഡം (പിഴ) സ്വീകരിക്കും, ക്രേതാവ് നൽകിയ മൂല്യം തിരികെ നേടും. അതിനാൽ അവിടെ വിറ്റവനാണ് ഉത്തരവാദി.

Verse 22

आगमेनोपभोगेन नष्टं भाव्यमतो ऽन्यथा पञ्चबन्धो दमस्तस्य राज्ञे तेनाप्यभाविते

അന്യായ സമ്പാദനം (ആഗമ) അല്ലെങ്കിൽ ദുരുപയോഗഭോഗം (ഉപഭോഗ) മൂലം എന്തെങ്കിലും നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ അത് നിർബന്ധമായി തിരിച്ചുനൽകണം; അല്ലെങ്കിൽ കുറ്റക്കാരനെ പഞ്ചബന്ധം (അഞ്ചവിധ നിയന്ത്രണം/തടവ്) കൂടാതെ ധനദണ്ഡം വിധിച്ച് ശിക്ഷിക്കണം. മറ്റുവഴി തീർപ്പാകാതിരുന്നാലും രാജാവാണ് ഇത് നടപ്പാക്കേണ്ടത്.

Verse 23

हृतं प्रनष्टं यो द्रव्यं परहस्तादवाप्नुयात् अनिवेद्य नृपे दण्ड्यः स तु षन्नयतिं पणान्

മറ്റൊരാളുടെ കൈവശത്തിൽ നിന്നു മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതോ നഷ്ടപ്പെട്ടതോ ആയ ദ്രവ്യം ആരെങ്കിലും വീണ്ടെടുക്കുകയും രാജാവിനെ അറിയിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ അവൻ ശിക്ഷാർഹൻ. അവന്റെ പിഴ തൊണ്ണൂറ്റാറ് പണ (paṇa) ആകുന്നു.

Verse 24

शौल्किकैः स्थानपालैर् वा नष्टापहृतमाहृतं अर्वाक् संवत्सरात् स्वामी लभते परतो नृपः

ചുങ്കാധികാരികളോ സ്ഥാനപാലകരോ (പ്രാദേശിക കാവൽക്കാർ) നഷ്ടപ്പെട്ടതോ മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതോ ആയ ദ്രവ്യം കൊണ്ടുവന്ന് ഏൽപ്പിച്ചാൽ, ഒരു വർഷത്തിനകം സ്വാമിക്ക് അത് ലഭിക്കും; അതിന് ശേഷം രാജാവ് അത് ഏറ്റെടുക്കും.

Verse 25

पणानेकशफे दद्याच्चतुरः पञ्च मानुषे महिषोष्ट्रगवां द्वौ द्वौ पादं पादमजाविके

ഒറ്റ കുളമ്പുള്ള മൃഗത്തിന് (അടിസ്ഥാനം) ഒരു പണത്തിന് നാല് നൽകണം; മനുഷ്യനു അഞ്ച്. മഹിഷം, ഒട്ടകം, പശു—ഇവയ്ക്ക് രണ്ടെണ്ണം വീതം; ആട്, ചെമ്മരി—ഓരോന്നിനും കാൽഭാഗം (പാദം) നൽകണം.

Verse 26

स्वकुटुम्बाविरोधेन देयं दारसुतादृते नान्वये सति सर्वस्वं देयं यच्चान्यसंश्रुतम्

സ്വകുടുംബത്തിന് ഹാനിയോ കലഹമോ വരാതെ ദാനം ചെയ്യണം; ഭാര്യ‑മക്കളുടെ അവകാശം കുറച്ച് ദാനം ചെയ്യരുത്. വംശത്തിൽ അവകാശി ഇല്ലെങ്കിൽ, മറ്റൊരാൾക്കായി വാഗ്ദാനം ചെയ്തതോ സംരക്ഷിച്ചതോ അല്ലാത്ത ധനത്തോടുകൂടി സർവ്വസ്വവും ദാനം ചെയ്യാം।

Verse 27

प्रतिग्रहः प्रकाशः स्यात् स्थावरस्य विशेषतः देयं प्रतिश्रुतञ्चैव दत्वा नापहरेत् पुनः

ദാനം സ്വീകരിക്കൽ പരസ്യമായി വേണം, പ്രത്യേകിച്ച് സ്ഥാവരസ്വത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ. ദാനമായി വാഗ്ദാനം ചെയ്തതു നിർബന്ധമായി നൽകണം; ഒരിക്കൽ നൽകി കഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ തിരികെ പിടിക്കരുത്।

Verse 28

दशैकपञ्चसप्ताहमासत्र्यहार्धमासिकं वीजायोवाह्यरत्नस्त्रीदोह्यपुंसां प्रतीक्षणम्

ഫലം പ്രതീക്ഷിച്ച് കാത്തിരിപ്പിന്റെ കാലം ഘട്ടങ്ങളായി നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു—പത്ത് ദിവസം, പതിനൊന്ന് ദിവസം, അഞ്ച് അല്ലെങ്കിൽ ഏഴ് ദിവസം, ഒരു മാസം, മൂന്ന് ദിവസം, അർദ്ധമാസം, കൂടാതെ മാസികകാലം. വിത്തും അതിന്റെ വഹനം (ഗർഭധാരണം/പ്രജനനം) സംബന്ധിച്ച് സ്ത്രീ‑പുരുഷർക്കുള്ള നിരീക്ഷണസമയങ്ങളാണിവ।

Verse 29

अग्नौ सुवर्णमक्षीणं द्विपलं रजते शते अष्टौ त्रपुणि सीसे च ताम्रे पञ्चदशायसि

അഗ്നിയിൽ ഹോമാർപ്പണത്തിന്—ക്ഷയം വരാത്ത സ്വർണം രണ്ട് പല; വെള്ളി നൂറ് പല; ത്രപു (ടിൻ)യും സീസവും ഓരോന്നും എട്ട് പല; ചെമ്പ് യഥാവിധി; ഇരുമ്പ് പതിനഞ്ച് പല।

Verse 30

शते दशपलावृद्धिरौर्णे कार्पासिके तथा मध्ये पञ्चपला ज्ञेया सूक्ष्मे तु त्रिपला मता

ഉണ്ണും പരുത്തിയും ഉള്ള വസ്തുക്കളിൽ നൂറിന് പത്ത് പല വർധനയായി അറിയണം. മധ്യമ സുഷ്മതയിൽ അഞ്ച് പല; സൂക്ഷ്മ വസ്തുക്കളിൽ മൂന്ന് പല എന്നാണ് അംഗീകരിച്ചത്।

Verse 31

कार्मिके रोमबद्धे च त्रिंशद्भागः क्षयो मतः न क्षयो न च वृद्धिस्तु कौशेये वल्कलेषु च

കാർമിക വസ്ത്രത്തിലും രോമബന്ധ (ഉണ്ണി) വസ്ത്രത്തിലും മുപ്പതിൽ ഒരു ഭാഗം നഷ്ടം അംഗീകര്യമാണ്. എന്നാൽ കൗശേയ (പട്ട്)യും വൽക്കല വസ്ത്രങ്ങളും അളവ്/ഭാരത്തിൽ നഷ്ടമോ വർധനവോ ഉണ്ടാകരുത്।

Verse 32

देशं कालञ्च भोगञ्च ज्ञात्वा नष्टे बलाबलम् द्रव्याणां कुशला ब्रूयुर्यत्तद्दाप्यमसंशयम्

ദേശം, കാലം, ഉപയോഗരീതി എന്നിവ അറിഞ്ഞ്, നഷ്ടപ്പെട്ട വസ്തുവിന്റെ കാര്യത്തിൽ പക്ഷങ്ങളുടെ ബലാബലം നിർണയിച്ച്, വസ്തുനിപുണർ സംശയമില്ലാതെ എത്ര നഷ്ടപരിഹാരം നൽകേണ്ടതെന്ന് പ്രസ്താവിക്കണം।

Verse 33

बलाद्दासीकृतश् चौरैर् विक्रीतश्चापि मुच्यते स्वामिप्राणप्रदो भक्तत्यागात्तन्निष्क्रयादपि

കള്ളർ ബലമായി ദാസനാക്കിയവനും, വിറ്റുകളഞ്ഞവനും മോചിപ്പിക്കപ്പെടണം. അതുപോലെ യജമാനന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചാൽ, ഭക്തിയാൽ യജമാൻ അവകാശം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അല്ലെങ്കിൽ നിശ്ചിത വിമോചനവില നൽകി എങ്കിലും ദാസൻ വിമുക്തനാകും।

Verse 34

प्रव्रज्यावसितो राज्ञो दास आमरणान्तिकः वर्णानामानुलोम्येन दास्यं न प्रतिलोमतः

പ്രവ്രജ്യ (സന്ന്യാസം)യിൽ നിന്ന് തടയപ്പെട്ടവനോ അതിൽ പരാജയപ്പെട്ടവനോ രാജാവിന്റെ ദാസനാകുന്നു; മരണം വരെ സേവനത്തിൽ ബന്ധിതനായി ഇരിക്കും. വർണങ്ങളിൽ ദാസ്യം അനുലോമക്രമത്തിലേ വിധേയമാകൂ; പ്രതിലോമമായി അല്ല।

Verse 35

कृतशिल्पोपि निवसेत् कृतकालं गुरोर्गृहे अन्तेवासी गुरुप्राप्तभोजनस्त्रत्फलप्तदः

ശില്പം/വിദ്യ കൈവശമാക്കിയിട്ടും നിശ്ചിത കാലം ഗുരുവിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ വസിക്കണം. അന്തേവാസിയായി ഗുരുവിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ആഹാരമേ സ്വീകരിച്ച്, ബ്രഹ്മചര്യവ്രതഫലത്തിന്റെ ഭാഗിയായും/പ്രദാതാവായും ഇരിക്കണം।

Verse 36

राजा कृत्वा पुरे स्थानं ब्राह्मणान्न्यस्य तत्र तु त्रैविद्यं वृत्तिमद्ब्रूयात् स्वधर्मः पाल्यतामिति

രാജാവ് നഗരത്തിൽ യോജ്യമായ സ്ഥലം സ്ഥാപിച്ച് അവിടെ ബ്രാഹ്മണരെ പാർപ്പിച്ച്, ത്രിവേദപാരംഗതരും ധാർമ്മികജീവികയുള്ള പണ്ഡിതരോടു—“സ്വധർമ്മം യഥാവിധി പാലിക്കപ്പെടട്ടെ” എന്നു പറയണം.

Verse 37

निजधर्माविरोधेन यस्तु सामयिको भवेत् सो ऽपि यत्नेन संरक्ष्यो धर्मो राजकृतश् च यः

സ്വധർമ്മത്തിന് വിരോധമില്ലാതെ ഉണ്ടാകുന്ന ഏതു സാമായിക നിയമവും പരിശ്രമത്തോടെ സംരക്ഷിക്കണം; അതുപോലെ രാജാവാൽ സ്ഥാപിതമായ ധർമ്മവും സംരക്ഷിക്കണം.

Verse 38

गणद्रव्यं हरेद्यस्तु संविदं लङ्घयेच्च यः सर्वस्वहरणं कृत्वा तं राष्ट्राद्विप्रवासयेत्

ഗണസമ്പത്ത് കവർന്നവനും കരാർ/സന്ധി ലംഘിക്കുന്നവനും—അവന്റെ സർവ്വസ്വവും പിടിച്ചെടുത്ത് രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് നാടുകടത്തണം.

Verse 39

कर्तव्यं वचनं सर्वैः समूहहितवादिभिः यस्तत्र विपरीतः स्यात्स दाप्यः प्रथमं दमम्

സമൂഹഹിതം പറയുന്നവരുടെ വാക്ക് എല്ലാവരും അനുസരിക്കണം; അതിന് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ ആദ്യം ദണ്ഡം (പിഴ) അടയ്ക്കണം.

Verse 40

समूहकार्यप्रहितो यल्लभेत्तत्तदर्पयेत् एकादशगुणं दाप्यो यद्यसौ नार्पयेत् स्वयम्

സമൂഹകാര്യത്തിന് നിയുക്തനായവൻ അതിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്നതെല്ലാം സമർപ്പിക്കണം; അവൻ സ്വയം സമർപ്പിക്കാതിരുന്നാൽ, അവനിൽ നിന്ന് പതിനൊന്നിരട്ടി പിരിച്ചെടുക്കണം.

Verse 41

वेदज्ञाः शुचयो ऽलुब्धा भवेयुः कार्यचिन्तकाः कर्तव्यं वचनं तेषां समूहहितवादिनां

അവർ വേദജ്ഞർ, ആചാരത്തിൽ ശുചിത്വമുള്ളവർ, ലോഭരഹിതർ, കാര്യങ്ങൾ ആലോചിക്കുന്നവർ ആയിരിക്കണം. സമൂഹഹിതം പറയുന്നവരുടെ ഉപദേശം കടമയായി അനുസരിക്കണം.

Verse 42

श्रेणिनैगमपाखण्डिगणानामप्ययं विधिः भेदञ्चैषां नृपो रक्षेत् पूर्ववृत्तिञ्च पालयेत्

ഇതേ നിയമം ശ്രേണികൾക്കും നൈഗമങ്ങൾക്കും (വ്യാപാരസമൂഹങ്ങൾ) പാഖണ്ഡിഗണങ്ങൾക്കും ബാധകമാണ്. രാജാവ് അവരുടെ വിഭാഗഭേദങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുകയും പൂർവ്വാചാരങ്ങൾ പാലിക്കുകയും വേണം.

Verse 43

गृहीतवेतनः कर्म त्यजन् द्विगुणमावहेत् अगृहीते समं दाप्यो भृत्यै रक्ष्य उपस्करः

വേതനം വാങ്ങിയ ശേഷം ജോലി ഉപേക്ഷിക്കുന്ന ഭൃത്യന് ഇരട്ടിദണ്ഡം ബാധകം. വേതനം വാങ്ങിയിട്ടില്ലെങ്കിൽ തുല്യമായ കുടിശ്ശിക നൽകണം; ഭൃത്യന്റെ ഉപകരണങ്ങളും സാമഗ്രിയും സംരക്ഷിക്കണം.

Verse 44

दाप्यस्तु दशमं भागं बाणिज्यपशुसस्यतः अनिश्चित्य भृतिं यस्तु कारयेत्स महीक्षिता

രാജാവ് വ്യാപാരം, പശുസമ്പത്ത്, കൃഷിഫലം എന്നിവയിൽ നിന്ന് പത്തിലൊന്ന് നികുതിയായി ഈടാക്കണം. എന്നാൽ വേതനം നിശ്ചയിക്കാതെ സേവനം നിർബന്ധിക്കുന്ന ഭരണാധികാരി അന്യായരാജാവാണ്.

Verse 45

देशं कालञ्च यो ऽतीयात् कर्म कुर्याच्च यो ऽन्यथा तत्र तु स्वामिनश्छन्दो ऽधिकं देयं कृते ऽधिके

യോഗ്യമായ ദേശ-കാലം ലംഘിക്കുകയോ നിർദേശത്തിന് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അപ്പോൾ സ്വാമിയുടെ ഇഷ്ടത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകണം. ജോലി നിശ്ചിതത്തേക്കാൾ അധികമായി ചെയ്താൽ അധിക പ്രതിഫലം നൽകണം.

Verse 46

यो यावत् कुरुते कर्म तावत्तस्य तु वेतनम् उभयोरप्यसाध्यञ्चेत् साध्ये कुर्याद्यथाश्रुतम्

ഒരു വ്യക്തി എത്രത്തോളം ജോലി ചെയ്യുമോ അത്രത്തോളമാണ് അവന്റെ വേതനം. ഇരുപക്ഷത്തിനും പൂർണ്ണ നിർവഹണം അസാധ്യമായാൽ, കേട്ടു നിശ്ചയിച്ച കരാർപ്രകാരം സാധ്യമായതു ചെയ്യണം.

Verse 47

अराजदैविकन्नष्टं भाण्डं दाप्यस्तु वाहकः प्रस्थानविघ्नकृच्चैव प्रदाप्यो द्विगुणां भृतिम्

രാജകൃത്യം അല്ലെങ്കിൽ ദൈവാപത്ത് ഒഴികെയുള്ള കാരണങ്ങളാൽ ചരക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ, വാഹകൻ അതിന്റെ വില അടയ്ക്കേണ്ടതാണ്. പുറപ്പെടൽ/യാത്ര തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നവൻ ഇരട്ട കൂലി അടയ്ക്കാൻ നിർബന്ധിതനാകണം.

Verse 48

प्रक्रान्ते सप्तमं भागं चतुर्थं पथि संत्यजन् भृतिमर्धपथे सर्वां प्रदाप्यस्त्याजकोअपि च

യാത്ര ആരംഭിച്ചാൽ ഏഴിലൊന്ന് വിട്ടുകൊടുക്കണം; വഴിയിൽ ആയാൽ നാലിലൊന്ന്. അതുപോലെ, ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനും അർദ്ധയാത്രയിൽ മുഴുവൻ വേതനം നൽകിപ്പിക്കേണ്ടതാണ്.

Verse 49

ग्लहे शतिकवृद्धेस्तु सभिकः पञ्चकं गतं गृह्णीयाद्धूर्तकितवादितराद्दशकं शतं

പന്തയം നൂറുകളായി വർധിക്കുന്ന കളിയിൽ സഭികൻ (ചൂതാട്ടശാലാധികാരി) അഞ്ച് (ഘടകം) ഫീസ് എടുക്കണം. എന്നാൽ ധൂർത്തൻ, കിതവൻ (വഞ്ചക ചൂതാട്ടക്കാരൻ) മുതലായവരിൽ നിന്ന് നൂറ്റിപ്പത്ത് പിഴ ഈടാക്കണം.

Verse 50

स सम्यक्पालितो दद्याद्राज्ञे भागं यथाकृतं जितमुद्ग्राहयेज्जेत्रे दद्यात्सत्यं वचः क्षमी

രാജാവാൽ ശരിയായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടവൻ വിധിപ്രകാരം രാജാവിന് നിശ്ചിത പങ്ക് നൽകണം. ജയിച്ചവൻ ജയഫലമായി ലഭിക്കേണ്ട കുടിശ്ശിക പിരിച്ചെടുക്കട്ടെ; അവൻ സത്യവചനം പറയുകയും ക്ഷമാശീലനാകുകയും വേണം.

Verse 51

प्राप्ते नृपतिना भागे प्रसिद्धे धूर्तमण्डले जितं सशभिके स्थाने दापयेदन्यथा न तु

രാജാവിന് ലഭിക്കേണ്ട ഭാഗം ലഭിച്ചതിനുശേഷം, ചൂതാട്ടമണ്ഡലം പ്രസിദ്ധ/പൊതുവായതായാൽ, ജയിച്ച തുക അതേ കളിസ്ഥലത്തിൽ സഭികൻ (സഭാ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ) സാന്നിധ്യത്തിൽ തന്നെ അടപ്പിക്കണം; അല്ലാതെ വേണ്ട।

Verse 52

द्रष्टारो व्यवहाराणां साक्षिणश् च त एव हि राज्ञा सचिह्ना निर्वास्याः कूटाक्षोपधिदेविनः

വ്യവഹാരങ്ങളുടെ ദർശകരാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ സാക്ഷികൾ; അവർ കൂറ്റസാക്ഷികൾ, ലഞ്ചം വാങ്ങിയ വിവരദാതാക്കൾ, അല്ലെങ്കിൽ വ്യാജ ഉപാധികളാൽ വഞ്ചിക്കുന്നവർ ആണെങ്കിൽ, രാജാവ് അവരെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അടയാളപ്പെടുത്തി നാടുകടത്തണം।

Verse 53

द्यूतमेकमुखं कार्यं तस्करज्ञानकारणात् एष एव विधिर्ज्ञेयः प्राणिद्यूते समाह्वये

കള്ളരെ കണ്ടെത്താനുള്ള അറിവിന് കാരണമാകുന്നതിനാൽ ചൂതാട്ടം ഏകമുഖമായി (ഒറ്റ കേന്ദ്ര/ഒറ്റ മേൽനോട്ടത്തിൽ) നടത്തണം; ഔപചാരികമായി സമാഹ്വയിച്ച പ്രാണിദ്യൂതം (ജീവികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മത്സരം) എന്നിടത്തും ഇതേ വിധി അറിയണം।