Adhyaya 83

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये समयदीक्षाकथनं नाम द्व्यशीतितमो ऽध्यायः अथ त्र्यशीतितमो ऽध्यायः निर्वाणदीक्षाकथनं ईश्वर उवाच अथ निर्वाणदीक्षायां कुर्यान्मूलादिदीपनं पाशबन्धनशक्त्यर्थं ताडनादिकृतेन वा

ഇങ്ങനെ ആദിമഹാപുരാണമായ അഗ്നിപുരാണത്തിൽ ‘സമയദീക്ഷാകഥനം’ എന്ന ദ്വ്യശീതിതമ അധ്യായം സമാപ്തമായി. ഇനി ‘നിർവാണദീക്ഷാകഥനം’ എന്ന ത്ര്യശീതിതമ അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—നിർവാണദീക്ഷയിൽ മൂലാദി ദീപനം ചെയ്യണം, പാശബന്ധനശക്തിക്കായി; അല്ലെങ്കിൽ താഡനാദി ക്രിയകളാലും ചെയ്യാം।

Verse 2

एकैकया तदाहुत्या प्रत्येकं तत्त्रयेण वा वीजगर्भशिखार्धन्तु हूं फडन्तध्रुवादिना

ഓരോ (മന്ത്ര)ത്തിനും ഓരോ ആഹുതിയാലോ, അല്ലെങ്കിൽ ഓരോന്നിനും മൂന്ന് ആഹുതികളാലോ, ബീജ-ഗർഭ-ശിഖാ ഭാഗങ്ങളുള്ള മന്ത്രങ്ങളാൽ—ധ്രുവ വാക്യങ്ങളും ‘ഹൂം’, ‘ഫഡ്’ മുതലായ അന്ത്യങ്ങളും ചേർത്ത്—ഹവനം ചെയ്യണം।

Verse 3

ॐ ह्रूं ह्रौं हौं ह्रूं फडिति मूलमन्त्रस्य दीपनं ॐ ह्रूं हौं हौं ह्रूं फडिति हृदय एवं शिरोमुखे

‘ഓം ഹ്രൂം ഹ്രൗം ഹൗം ഹ്രൂം ഫഡ്’—ഇത് മൂലമന്ത്രത്തിന്റെ ദീപനം. ‘ഓം ഹ്രൂം ഹൗം ഹൗം ഹ്രൂം ഫഡ്’—ഇത് ഹൃദയത്തിൽ, അതുപോലെ ശിരസ്സിലും മുഖത്തിലും (ന്യാസമായി) സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 4

प्रत्येकं दीपनं कुर्यात् सर्वस्मिन् क्रूरकर्मणि शान्तिके पौष्टिके चास्य वषडन्तादिनाणुना

എല്ലാ ക്രൂരകർമ്മങ്ങളിലും, ശാന്തികവും പൗഷ്ടികവും ആയ കർമങ്ങളിലും, ഓരോന്നിനും പ്രത്യേകം ദീപനം ചെയ്യണം—‘വഷട്’ മുതലായ അന്ത്യങ്ങളുള്ള യോജ്യമായ മന്ത്ര-അണു (ബീജാക്ഷരം) ഉപയോഗിച്ച്।

Verse 5

वषड्वौषट्समोपेतैः सर्वकाम्योपरि स्थितैः हवनं संवरैः कुर्यात् सर्वत्राप्यायनादिषु

‘വഷട്’ ‘വൗഷട്’ എന്നിവയോടെ യുക്തമായ, ‘സർവകാമ്യ’യുടെ മുകളിൽ സ്ഥിതമായ മന്ത്രങ്ങളെ എടുത്ത്, സംവര (ആവരണം/രക്ഷ) മന്ത്രങ്ങളോടൊപ്പം ഹവനം ചെയ്യണം; കൂടാതെ ‘ആപ്യായന’ മുതലായ എല്ലാ കർമങ്ങളിലും ഇതേവിധം ചെയ്യണം।

Verse 6

ततः स्वसव्यभागस्थं मण्डले शुद्धविग्रहं अडिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ हूं हों हूं फडिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः३ ॐ हूं हां हां हूं फडिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ ह्रं ह्रीं ह्रं ह्रं फडिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः वषडन्तादिनात्मनेति ख, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः शिष्यं सम्पूज्य तत् सूत्रं सुषुम्णेति विभावितं

അതിനുശേഷം മണ്ഡലത്തിൽ തന്റെ ഇടത് ഭാഗത്ത് സ്ഥിതമായ ദേവതയുടെ ശുദ്ധ വിഗ്രഹം ധ്യാനിക്കണം. അടയാളപ്പെടുത്തിയ പാണ്ഡുലിപികളിൽ മന്ത്രപാഠഭേദങ്ങൾ കാണുന്നു— “ഓം ഹൂം ഹോം ഹൂം ഫട്”, അല്ലെങ്കിൽ “ഓം ഹൂം ഹാം ഹാം ഹൂം ഫട്”, അല്ലെങ്കിൽ “ഓം ഹ്രം ഹ്രീം ഹ്രം ഹ്രം ഫട്”; ചില പാഠങ്ങളിൽ ‘വഷട്’ കൊണ്ട് ആരംഭിച്ച് ‘വഷട്’ കൊണ്ട് അവസാനിക്കുന്ന അക്ഷരസ്വഭാവമെന്നും പറയുന്നു. ശിഷ്യനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച്, ആ സൂത്രത്തെ ‘സുഷുമ്ണാ’യായി ഭാവിച്ച് സംസ്കരിക്കണം.

Verse 7

मूलेन तच्छिखाबन्धं पादाङ्गुष्ठान्तमानयेत् संहारेण मुमुक्षोस्तु बध्नीयाच्छिष्यकायके

മൂലതത്ത്വംകൊണ്ട് ആ ശിഖാബന്ധം വലിച്ച് പാദത്തിന്റെ വലിയ വിരലിന്റെ അറ്റംവരെ കൊണ്ടുവരണം. പിന്നെ സംഹാര (ലയ/ആത്മസാത്) ക്രിയയാൽ, മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനുവേണ്ടി, അത് ശിഷ്യന്റെ ദേഹത്തിൽ ദൃഢമായി ബന്ധിക്കണം.

Verse 8

पुंसस्तु दक्षिणे भागे वामे नार्या नियोजयेत् शक्तिं च शक्तिमन्त्रेण पूजितान्तस्य मस्तके

പുരുഷനുവേണ്ടി വലത് ഭാഗത്തും, സ്ത്രീക്കായി ഇടത് ഭാഗത്തും (വിധി/ആസനം) നിയോഗിക്കണം. കൂടാതെ പൂജയുടെ അവസാനം ഉപാസകന്റെ ശിരോശിഖരത്തിൽ ശക്തിയെ ശക്തിമന്ത്രംകൊണ്ട് സ്ഥാപിച്ച് പൂജിക്കണം.

Verse 9

संहारमुद्रयाअदाय सूत्रं तेनैव योजयेत् नाडीन्त्वादाय मूलेन सूत्रे न्यस्य हृदार्चयेत्

സംഹാരമുദ്രയാൽ സൂത്രം എടുത്ത്, അതേ മുദ്രയാൽ തന്നെ അത് യോജിപ്പിച്ച്/ബന്ധിക്കണം. പിന്നെ മൂലതത്ത്വംകൊണ്ട് നാഡികളെ ഗ്രഹിച്ച്, സൂത്രത്തിൽ ന്യാസം ചെയ്ത്, ഹൃദയത്തിൽ അർച്ചന നടത്തണം.

Verse 10

अवगुण्ठ्य तु रुद्रेण हृदयेनाहुतित्रयं प्रदद्यात्सन्निधानार्थं शक्तावप्येवमेव हि

രുദ്രമന്ത്രംകൊണ്ട് അവഗുണ്ഠന (ആവരണം) നടത്തി, സന്നിധാനം സ്ഥാപിക്കാനായി ഹൃദയമന്ത്രംകൊണ്ട് മൂന്ന് ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം. ശേഷിയുണ്ടായാലും, ഇതേവിധം തന്നെയാണ് ചെയ്യേണ്ടത്.

Verse 11

ॐ हां वर्णाध्वने नमो हां भवनाध्वने नमः ॐ हां कालाध्वने नमः शोध्याध्वानं हि सूत्रके

ഓം। ‘ഹാം’ ബീജസഹിതം വർണാധ്വനേ നമസ്കാരം; ‘ഹാം’ ബീജസഹിതം ഭവന/ലോകതലങ്ങളുടെ അധ്വനേ നമസ്കാരം। ഓം। ‘ഹാം’ ബീജസഹിതം കാലാധ്വനേ നമസ്കാരം। സൂക്ഷ്മ ‘സൂത്ര’ തത്ത്വത്തിൽ ശോധനീയ അധ്വം ഇങ്ങനെ ശുദ്ധമാകുന്നു।

Verse 12

न्यस्यास्त्रवारिणा शिष्यं प्रोक्ष्यास्त्रमन्त्रितेन च पुष्पेण हृदि सन्ताड्य शिष्यदेहे प्रविश्य च

‘അസ്ത്ര-ജലം’ കൊണ്ട് ന്യാസം ചെയ്ത്, അസ്ത്രമന്ത്രം അഭിമന്ത്രിതമാക്കിയ ജലത്തോടെ ശിഷ്യനെ പ്രോക്ഷണം ചെയ്യണം। തുടർന്ന് ഒരു പുഷ്പം കൊണ്ട് ശിഷ്യന്റെ ഹൃദയത്തിൽ സ്പർശിച്ച്/ആഘാതപ്പെടുത്തി, (മന്ത്രശക്തി) ശിഷ്യദേഹത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമാറാക്കണം।

Verse 13

गुरुश् च तत्र हूङ्कारयुक्तं रेचकयोगतः चैतन्यं हंसवीजस्थं विश्लिष्येदायुधात्मना

അവിടെ ഗുരു, ‘ഹൂം’കാരയുക്തമായ രേചക (ശ്വാസത്യാഗ) യോഗത്തിലൂടെ, ഹംസബീജത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ചൈതന്യത്തെ ആയുധസ്വരൂപമായ (തീക്ഷ്ണ മന്ത്രബലം) അന്തർശക്തിയാൽ വേർതിരിച്ച് ലയിപ്പിക്കണം।

Verse 14

ॐ हौं हूं फट् आछिद्य शक्तिसूत्रेण हां हं स्वाहेति चाणुना संहारमुद्रया सूत्रे नाडीभूते नियोजयेत्

“ഓം ഹൗം ഹൂം ഫട്” എന്നു ഉച്ചരിച്ച് (തടസ്സം) ഛേദിക്കണം; തുടർന്ന് ശക്തിസൂത്രം കൊണ്ട് മുറിച്ച്, “ഹാം ഹം സ്വാഹാ” എന്ന അണുസമമായ സൂക്ഷ്മ മന്ത്രപ്രേരണയെ സംഹാരമുദ്രയാൽ നാഡീരൂപമായ സൂത്രത്തിൽ നിയോഗിക്കണം/സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 15

ॐ हां हं हां आत्मने नमः व्यापकं भावयेदेनं तनुत्राणावगुण्ठयेत् अपुस्तकपाठः ॐ हां पदात्मने नमः ॐ हां वर्णात्मने नमः ॐ हां मन्त्रात्मने नमः ॐ हां कालात्मने नम इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ हां हौं हूं फट् इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः तन्मात्रेणावगुण्ठयेदिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः आहुतित्रितयं दद्यात् हृदा सन्निधिहेतवे

“ഓം ഹാം ഹം ഹാം—ആത്മനേ നമഃ” എന്ന മന്ത്രം കൊണ്ട് ഇതിനെ സർവ്വവ്യാപകമായി ധ്യാനിച്ച്, തുടർന്ന് തനുത്രാണരൂപ അവഗുണ്ഠനം (രക്ഷാകവചം) ചെയ്യണം। പിന്നെ ദിവ്യസന്നിധിക്കായി ഹൃദാ-മന്ത്രം കൊണ്ട് മൂന്ന് ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം।

Verse 16

विद्यादेहञ्च विन्यस्य शान्त्यतीतावलोकनं तस्यामितरतत्त्वाद्यं मन्त्रभूतं विचिन्तयेत्

വിദ്യാദേഹം ന്യാസമായി സ്ഥാപിച്ച് ശാന്തിയെ അതിക്രമിക്കുന്ന അവലോകനം ചെയ്യണം; അതിനുള്ളിൽ ‘ഇതര’ തത്ത്വാദികളായ വിവിധ തത്ത്വങ്ങളെ മന്ത്രസ്വരൂപമായി ധ്യാനിക്കണം।

Verse 17

ॐ हां हौं शान्त्यतीतकलापाशाय नम इत्य् अनेनावलोकयेत् हे तत्त्वे मन्त्रमप्येकं पदं वर्णाश् च षोडश तथाष्टौ भुवनान्यस्यां वीजनाडीकथद्वयं

“ഓം ഹാം ഹൗം—ശാന്ത്യാതീത കലാസമൂഹപാശായ നമഃ” എന്ന മന്ത്രംകൊണ്ട് അവലോകനം ചെയ്യണം। ഹേ തത്ത്വമേ! ഈ সাধനയിൽ ഏകപദാത്മക മന്ത്രം, പതിനാറു വർണങ്ങൾ, എട്ട് ഭുവനങ്ങൾ, കൂടാതെ ബീജവും നാഡിയും സംബന്ധിച്ച ദ്വിവിധ ഉപദേശവും പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 18

विषयञ्च गुणञ्चैकं कारणं च सदा शिवं सितायां शान्त्यतीतायामन्तर्भाव्य प्रपीडयेत्

വിഷയം, ഗുണം, ഏകതത്ത്വം, കാരണം—ഇവയെല്ലാം ശ്വേതശക്തിയിലെ ശാന്ത്യാതീതാവസ്ഥയിൽ സദാശിവനിൽ ലയിപ്പിച്ച്, ആ ലയത്തെ ദൃഢമായി സ്ഥിരപ്പെടുത്തണം।

Verse 19

ॐ हौं शान्त्यतीतकलापाशाय हूं फट् संहारमुद्रयाअदाय विदध्यात् सूत्रमस्तके पूजयेदाहुतींस्तिस्रो दद्यात् सन्निधिहेतवे

“ഓം ഹൗം—ശാന്ത്യാതീത കലാപാശായ ഹൂം ഫട്” എന്ന് ജപിച്ച് സംഹാരമുദ്രയോടെ, സൂത്രം ശിരസ്സിൽ സ്ഥാപിക്കണം; തുടർന്ന് പൂജ ചെയ്ത് ദേവസന്നിധിക്കായി മൂന്ന് ആഹുതികൾ നൽകണം।

Verse 20

तत्त्वे द्वे अक्षरे द्वे च वीजनाडीकथद्वयं गुणौ मन्त्रौ तथाब्जस्थमेकं कारणमीश्वरं

ഇവിടെ രണ്ട് തത്ത്വങ്ങൾ, രണ്ട് അക്ഷരങ്ങൾ, ബീജ–നാഡി സംബന്ധിച്ച ദ്വിവിധ വിവരണം; രണ്ട് ഗുണങ്ങളും രണ്ട് മന്ത്രങ്ങളും ഉണ്ട്; കൂടാതെ പദ്മസ്ഥനായ ഏക ഈശ്വരൻ തന്നെയാണ് ഏക കാരണസ്രോതസ്।

Verse 21

पदानि भानुसङ्ख्यानि भुवनानि दश सप्त च एकञ्च विषयं शान्तौ कृष्णायामच्युतं स्मरेत्

ശാന്തികർമത്തിൽ സൂര്യസംഖ്യയായ (പന്ത്രണ്ട്) പദങ്ങൾ ജപിച്ച്, ഭുവനങ്ങളെ പത്ത്, ഏഴ്, ഒന്ന് എന്നിങ്ങനെ ധ്യാനിച്ച്, കൃഷ്ണപക്ഷരാത്രിയിൽ ഏകവിഷയത്തിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ച് അച്യുതൻ (വിഷ്ണു)നെ സ്മരിക്കണം।

Verse 22

ताडयित्वा समादाय मुखसूत्रे नियोजयेत् जुहुयान्निजवीजेन सान्निध्यायाहुतित्रयं

അത് അടിച്ച് പിന്നെ എടുത്ത് മുഖസൂത്രത്തിൽ ബന്ധിക്കണം; തുടർന്ന് സ്വന്തം വീജം (ചാമരം/വീശിക) ഉപയോഗിച്ച് ദേവസാന്നിധ്യാർത്ഥം മൂന്ന് ആഹുതികൾ ഹോമത്തിൽ അർപ്പിക്കണം।

Verse 23

विद्यायां सप्त तत्त्वानि पादानामेकविंशतिं षड् वर्णान् सञ्चरं चैकं लोकानां पञ्चविंशतिं

ഈ വിദ്യയിൽ ഏഴ് തത്ത്വങ്ങൾ, പാദങ്ങളുടെ ഇരുപത്തൊന്ന് ഭേദങ്ങൾ, ആറു വർണവർഗങ്ങൾ, ‘സഞ്ചാര’ എന്ന ഒരു പ്രധാന നിയമം, കൂടാതെ ലോകങ്ങളുടെ ഇരുപത്തഞ്ച് വർഗ്ഗീകരണങ്ങൾ നിർൂപിതമാണ്।

Verse 24

गुणानान्त्रयमेकञ्च विषयं रुद्रकारणं अन्तर्भाव्यातिरिक्तायां जीवनाडीकथद्वयं

ഗുണങ്ങളുടെ മൂന്ന് ഭേദങ്ങളും ഒരു വിഷയവും; ‘രുദ്രകാരണം’ എന്ന കാരണവും; അന്തർഭാവവും അതിരിക്തവും; കൂടാതെ ജീവനാഡിയെക്കുറിച്ചുള്ള രണ്ട് വിവരണങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം വ്യാഖ്യാനിക്കേണ്ടതാണ്।

Verse 25

अस्त्रमादाय दध्याच्च पदं द्व्यधिकविंशतिं लोकानाञ्च कलानाञ्च षष्टिं गुणचतुष्टयं

അസ്ത്രം കൈക്കൊണ്ട്, പദത്തെ ഇരുപത്തിരണ്ട് സംഖ്യയായി ധ്യാനിക്കണം; ലോകങ്ങളെയും കലകളെയും അറുപതായി, കൂടാതെ ഗുണചതുഷ്ടയത്തെയും ചിന്തിക്കണം।

Verse 26

ॐ हां हौं हों शान्त्यतीतकलापाशायेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः मन्त्राणां त्रयमेकञ्च विषयं कारणं हरिं अन्तर्भाव्य प्रतिष्ठायां शुक्लयान्ताडनादिकं

“ഓം ഹാം ഹൗം ഹോം”—ഇത് ‘അതീത കലാ-പാശബന്ധങ്ങളുടെ ശാന്തി’ക്കുള്ള മന്ത്രമാണ്; ചിഹ്നിത പാഠത്തിൽ അങ്ങനെ തന്നെയാണ് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. പ്രതിഷ്ഠാ വിധിയിൽ മൂന്ന് മന്ത്രങ്ങളും ഒരു അധിക മന്ത്രവും—വിഷയം, കാരണം, ഹരി (വിഷ്ണു) എന്നിവയെ അന്തർഭാവപ്പെടുത്തി—ശ്വേത യന്ത്രത്തെ പ്രതാഡനം/സംസ്കാരം മുതലായ ക്രിയകളോടെ പ്രയോഗിക്കണം।

Verse 27

विधाय नाभिसूत्रस्थां सन्निधायाहुतीर्यजेत् ह्रीं भुवनानां शतं साग्रंपदानामष्टविंशतिं

നാഭി-സൂത്രസ്ഥ ന്യാസം നിർവഹിച്ചു, ആഹുതികൾ സമീപത്ത് വെച്ച് യജനം നടത്തണം. ‘ഹ്രീം’ ബീജത്തോടെ ഭുവനങ്ങളോട് ബന്ധപ്പെട്ട പൂർണ്ണ നൂറ് (ജപം/ആഹുതി)യും, പദങ്ങളുടെ എണ്ണം ഇരുപത്തെട്ടും വിധിപൂർവ്വം പ്രയോഗിക്കണം।

Verse 28

वीजनाडीसमीराणां द्वयोरिन्द्रिययोरपि वर्णन्तत्त्वञ्च विषयमेकैकं गुणपञ्चकं

വീജന (വിശറി), നാഡി (നാളികാ-മാർഗം), സമീര (വായു പ്രവാഹങ്ങൾ) എന്നിവയ്ക്കും, രണ്ട് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും—ഓരോന്നിന്റെയും തത്ത്വം, വിഷയം, ഗുണപഞ്ചകം എന്നിവ ക്രമമായി വിവരണം ചെയ്യുന്നു।

Verse 29

हेतुं ब्रह्माण्डमन्त्रस्थं शम्बराणां चतुष्टयं निवृत्तौ पीतवर्णायामन्तर्भाव्य प्रताडयेत्

‘ഹേതു’യെ ബ്രഹ്മാണ്ഡ-മന്ത്രത്തിൽ അന്തർഭാവപ്പെടുത്തി, നിവൃത്തികർമത്തിൽ പീതവർണ്ണ (ധ്യാന-രൂപ)ത്തിനുള്ളിൽ ശംബരങ്ങളുടെ ചതുഷ്ടയം ഉൾപ്പെടുത്തി പ്രതാഡനം (ബലപ്രയോഗം) നടത്തണം।

Verse 30

आदौ यत्तत्त्वभागान्ते सूत्रे विन्यस्यपूजयेत् जुहुयादाहुतीस्तिस्रः सन्निधाय पावके

ആദ്യം ആ തത്ത്വത്തെ സൂത്രത്തിന്റെ അന്ത്യഭാഗത്ത് വിന്യസിച്ച് പൂജിക്കണം. തുടർന്ന് സ്ഥാപിത അഗ്നിയുടെ സന്നിധിയിൽ മൂന്ന് ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം।

Verse 31

इत्यादाय कलासूत्रे योजयेच्छिष्यविग्रहात् सवीजायान्तु दीक्षायां समयाचारयागतः

ഇങ്ങനെ ആവശ്യമായ ഉപകരണം/ചിഹ്നം എടുത്ത്, ശിഷ്യന്റെ ദേഹാകൃതിയിൽ നിന്നു അതിനെ കൊണ്ടുവന്ന് കലാസൂത്രത്തിൽ യോജിപ്പിക്കണം. എന്നാൽ ‘സബീജ’ ദീക്ഷയിൽ സമയവും ആചാരവും—നിയത വ്രതവും വിധിയും—അനുസരിച്ചേ പ്രവർത്തിക്കണം.

Verse 32

देहारम्भकरक्षार्थं मन्त्रसिद्धिफलादपि इष्टापूर्तादिधर्मार्थं व्यतिरिक्तं प्रबन्धकं

‘പ്രബന്ധക’ എന്നത് സാധാരണ ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ക്രമബദ്ധ അനുഷ്ഠാനമാണ്; ദേഹവും ആരംഭിച്ച പ്രവർത്തികളും സംരക്ഷിക്കാൻ, മന്ത്രസിദ്ധിയുടെ ഫലം നേടാൻ, കൂടാതെ ഇഷ്ട–പൂർത്താദി ധർമ്മകർമ്മങ്ങളുടെ ഉദ്ദേശ്യാർത്ഥം ഇത് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

Verse 33

चैतन्यबोधकं सूक्ष्मं कलानामन्तरे स्मरेत् अमुनैव क्रमेणाथ कुर्यात्तर्पणदीपने

കലകളുടെ ഇടവേളകളിൽ ചൈതന്യം ഉണർത്തുന്ന ആ സൂക്ഷ്മ തത്ത്വം സ്മരിക്കണം. തുടർന്ന് ഇതേ ക്രമത്തിൽ തർപ്പണവും ദീപനവും എന്ന കര്‍മ്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം.

Verse 34

आहुतिभिः स्वमन्त्रेण तिसृभिस्तिसृभिस् तथा ॐ हौं शान्त्यतीतकलापाशाय स्वाहेत्यादितर्पणं ॐ हां हं हां शान्त्यतीतकलापाशाय हूम्फडित्यादिदीपनं तत् सूत्रं व्याप्तिबोधाय कलास्थानेषु पञ्चसु

അതിനുശേഷം സ്വമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് മൂന്ന്-മൂന്ന് ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം. തർപ്പണത്തിന്റെ ആരംഭം—“ॐ ഹൗം ശാന്ത്യതീതകലാപാശായ സ്വാഹാ”; ദീപനത്തിന്റെ ആരംഭം—“ॐ ഹാം ഹം ഹാം ശാന്ത്യതീതകലാപാശായ ഹൂം ഫഡ്” എന്നിങ്ങനെ. ഈ മന്ത്ര-സൂത്രം അഞ്ചു കലാസ്ഥാനങ്ങളിൽ വ്യാപ്തി ബോധിപ്പിക്കാനാണ്.

Verse 35

ह्रीं त्रिभुवनाधिपानामिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः पदानामूनविंशतिमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः आदौ सतत्त्वभावेनेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ हां हौं हौं इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः सङ्गृह्य कुङ्कुमाज्येन तत्र साङ्गं शिवं यजेत् हूम्फडन्तैः कलामन्त्रैर् भित्त्वा पाशाननुक्रमात्

കുങ്കുമം കലർത്തിയ നെയ്യാൽ ദ്രവ്യം സമാഹരിച്ചു, അവിടെ അങ്കസഹിതമായി (സാംഗ) ശിവനെ പൂജിക്കണം. തുടർന്ന് ‘ഹൂം’യും ‘ഫഡ്’യും കൊണ്ട് അവസാനിക്കുന്ന കലാമന്ത്രങ്ങളാൽ ക്രമാനുസരിച്ച് പാശങ്ങളെ ഭേദിച്ച് ഛേദിക്കണം. (ചിഹ്നിത പാണ്ഡുലിപികളിൽ ‘ഹ്രീം ത്രിഭുവനാധിപാനാം…’, ‘പദാനാമൂനവിംശതിം…’, ‘ആദൗ സത്തത്ത്വഭാവേന…’, ‘ॐ ഹാം ഹൗം ഹൗം…’ തുടങ്ങിയ പാഠാന്തരങ്ങൾ കാണുന്നു.)

Verse 36

नमो ऽन्तैश् च प्रविश्यान्तः कुर्याद् ग्रहणबन्धने ॐ हूं हां हौं हां हूं फट् शान्त्यतीतकलां गृह्णामि बध्नामि चेत्यादिमन्त्रैः कलानां ग्रहणबन्धनादिप्रयोगः पाशादीनाञ्च स्वीकारो ग्रहणं बन्धनं पुनः

വിധിപൂർവ്വം അകത്ത് പ്രവേശിച്ച് ‘നമോ…’ എന്ന നമസ്കാരവാക്യത്തോടെ സമാപിപ്പിച്ച്, ‘ॐ हूं ഹാം ഹൗം ഹാം हूं ഫട്’ എന്ന മന്ത്രം ജപിച്ച് ‘ഗ്രഹണ–ബന്ധന’ കർമ്മം ചെയ്യണം. ‘ശാന്തിയെ അതിക്രമിച്ച കലയെ ഞാൻ ഗ്രഹിക്കുന്നു, ബന്ധിക്കുന്നു’ മുതലായ മന്ത്രങ്ങളാൽ കലകളുടെ ഗ്രഹണം, ബന്ധനം തുടങ്ങിയ പ്രയോഗങ്ങൾ നടക്കുന്നു; കൂടാതെ പാശം മുതലായ ഉപകരണങ്ങളും ആചാരപ്രകാരം സ്വീകരിക്കണം. ഇങ്ങനെ വീണ്ടും ഗ്രഹണ–ബന്ധനവിധി പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 37

पुरुषं प्रति निःशेषव्यापारप्रतिपत्तये उपवेश्याथ तत् सूत्रं शिष्यस्कन्धे निवेशयेत्

പുരുഷന് സമഗ്രമായ ക്രിയാവിധി മുഴുവനായി ഗ്രഹിക്കാനായി ആദ്യം അവനെ ഇരുത്തി, തുടർന്ന് ആ പവിത്രസൂത്രം ശിഷ്യന്റെ തോളിൽ സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 38

विस्तृताघप्रमोषाय शतं मूलेन होमयेत् शरावसम्पुटे पुंसः स्त्रियाश् च प्रणितोदरे

വ്യാപകമായ പാപനിവൃത്തിക്കായി (നിർദ്ദിഷ്ട) മൂലദ്രവ്യത്തോടെ നൂറ് ആഹുതികൾ ഹോമം ചെയ്യണം. ഈ കർമ്മം മൂടിയ ശറാവ-സമ്പുടത്തിൽ, പുരുഷന്റെയോ സ്ത്രീയുടെയോ ഉദരത്തിൽ വെച്ച് നിർവഹിക്കണം.

Verse 39

हृदस्त्रसम्पुटं सूत्रं विधायाभ्यर्चयेद्धृदा सूत्रं शिवेन साङ्गेन कृत्वा सम्पातशोधितं

ഹൃദസ്ത്ര മന്ത്രംകൊണ്ട് സംരക്ഷിതമായ (സമ്പുടിതമായ) സൂത്രം ഒരുക്കി, ഹൃദാ (ഹൃദയ) മന്ത്രംകൊണ്ട് അതിനെ അർച്ചിക്കണം. തുടർന്ന് അംഗങ്ങളോടുകൂടിയ ശിവമന്ത്രംകൊണ്ട് സൂത്രത്തെ സംസ്കരിച്ചു, സമ്പാതം വഴി ശോധനം ചെയ്താൽ അത് ശുദ്ധമാകുന്നു.

Verse 40

निदध्यात् कलशस्याधो रक्षां विज्ञापयेदिति शिष्यं पुष्पं करे दत्वा सम्पूज्य कलशादिकं

രക്ഷാസൂത്രം/തായത്ത് കലശത്തിന്റെ കീഴിൽ സ്ഥാപിച്ച്, രക്ഷാവിധി ശിഷ്യനോട് വിശദീകരിക്കണം. തുടർന്ന് ശിഷ്യന്റെ കൈയിൽ പുഷ്പം നൽകി, കലശം മുതലായ ഉപകരണങ്ങളുടെ പൂജ സമ്യകമായി സമാപിപ്പിക്കണം.

Verse 41

प्रणमय्य वहिर्यायाद् यागमन्दिरमध्यतः मण्डलत्रितयं कृत्वा मुमुक्ष्वनुत्तराननान्

പ്രണാമം ചെയ്ത് യാഗമണ്ഡപത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് പോകണം. ത്രിമണ്ഡലം നിർമ്മിച്ച് മോക്ഷകാമിയായ साधകൻ അനുത്തരമുഖ ദേവന്മാരെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം.

Verse 42

भुक्तये पूर्ववक्त्रांश् च शिष्यांस्तत्र निवेशयेत् प्रथमे पञ्चगव्यस्य प्राशयेच्चुल्लकत्रयं

ഭോജനവിധിക്കായി ശിഷ്യരെ അവിടെ കിഴക്കോട്ടു മുഖമാക്കി ഇരുത്തണം. ആദ്യ അവസരത്തിൽ പഞ്ചഗവ്യം മൂന്നു ചെറിയ അളവുകളായി പ്രാശനം ചെയ്യിക്കണം.

Verse 43

पाणिना कुशयुक्तेन अर्चितानन्तरान्तरं चरुन्ततस्तृतीये तु ग्रासत्रितयसम्मितं

കുശയുക്തമായ കൈകൊണ്ട് അർച്ചിത ചരുവിനെ നിശ്ചിത ഇടവേളകളിൽ അർപ്പിക്കണം. മൂന്നാം അവസരത്തിൽ അളവ് മൂന്നു ഗ്രാസത്തിന് തുല്യമാകണം.

Verse 44

अष्टग्रासप्रमाणं वा दशनस्पर्शवर्जितं पालाशपुटके मुक्तौ भुक्तौ पिप्पलपत्रके

എട്ട് ഗ്രാസിന്റെ അളവിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കണം; പല്ലുകളുടെ സ്പർശം ഒഴിവാക്കണം. പാലാശ ഇലക്കെട്ടിൽ വെച്ച് ആദ്യം അർപ്പിച്ച്, പിന്നെ പിപ്പല ഇലയിൽ വെച്ച് ഭക്ഷിക്കണം.

Verse 45

कुम्भमाज्येनेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः निदध्यान् पूर्ववद्धृदा इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः हृदा सम्भोजनं दत्वा पूतैर् आचामयेज्जलैः दन्तकाष्ठं हृदा कृत्वा प्रक्षिपेच्छोभने शुभं

ഹൃദയഭാവത്തോടെ സംഭോജന (ആചമന-നിവേദനം) നൽകി ശുദ്ധജലങ്ങളാൽ ആചമനം ചെയ്യണം. ദന്തകാഷ്ഠവും മനസ്സാൽ പവിത്രമാക്കി ശുഭവും മനോഹരവുമായ സ്ഥലത്ത് നിക്ഷേപിക്കണം. (ചില പാഠങ്ങളിൽ ‘കുംഭമാജ്യേന’ എന്നും ചിലതിൽ ‘നിദധ്യാൻ പൂർവവത്’ എന്നും പാഠഭേദമുണ്ട്.)

Verse 46

न्यूनादिदोषमोषाय मूलेनाष्टोत्तरं शतं विधाय स्थिण्डिलेशाय सर्वकर्मसमर्पणं

കർമ്മത്തിലെ ന്യൂനത മുതലായ ദോഷങ്ങൾ നീക്കാൻ മൂലമന്ത്രംകൊണ്ട് അഷ്ടോത്തരശതം (108) ജപമോ ഹോമാഹുതികളോ ചെയ്തു, തുടർന്ന് എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും സ്ഥിണ്ഡിലേശനു (വേദി-അധിഷ്ഠാതാവിനു) സമർപ്പിക്കണം।

Verse 47

पूजाविसर्जनञ्चास्य चण्डेशस्य च पूजनं निर्माल्यमपनीयाथ शेषमग्नौ यजेच्चरोः

ഈ പൂജയുടെ ഔപചാരിക വിസർജനവും നടത്തി, ചണ്ഡേശനെയും പൂജിക്കണം। തുടർന്ന് നിർമ്മാല്യം (പവിത്ര പുഷ്പാവശിഷ്ടം) നീക്കി, ചരുവിന്റെ ശേഷിപ്പു അഗ്നിയിൽ ആഹുതിയാക്കണം।

Verse 48

कलशं लोकपलांश् च पूजयित्वा विसृज्य च विसृजेद्गणमग्निञ्च रक्षितं यदि वाह्यतः

കലശവും ലോകപാലന്മാരെയും പൂജിച്ച് അവരെ വിസർജിക്കണം; ഗണങ്ങളെയും വിസർജിക്കണം। പുറത്ത് (വാഹ്യതഃ) സംരക്ഷിച്ച അഗ്നി നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, അതിനെയും വിധിപ്രകാരം സംരക്ഷിച്ച് സമാപിപ്പിക്കണം।

Verse 49

वाह्यतो लोकपालानां दत्वा सङ्क्षेपतो बलिं भस्मना शुद्धतोयैर् वा स्नात्वा या गालयं विशेत्

പുറത്ത് ലോകപാലന്മാർക്ക് സംക്ഷിപ്തമായി ബലി അർപ്പിച്ച്, ഭസ്മം കൊണ്ടോ ശുദ്ധജലം കൊണ്ടോ സ്നാനം ചെയ്ത്, തുടർന്ന് യാഗാലയത്തിൽ പ്രവേശിക്കണം।

Verse 50

गृहस्थान् दर्भशय्यायां पूर्वशीर्षान् सुरक्षितान् हृदा सद्भस्मशय्यायां यतीन् दक्षिणमस्तकान्

ഗൃഹസ്ഥരെ ദർഭശയ്യയിൽ തല കിഴക്കോട്ടാക്കി സൂക്ഷ്മമായി കിടത്തണം; യതികളെ പവിത്ര ഭസ്മശയ്യയിൽ ധൃതിയോടെ തല തെക്കോട്ടാക്കി കിടത്തണം।

Verse 51

शिखाबद्धसिखानस्त्रसप्तमाणवकान्वितान् विज्ञाय स्नापयेच्छिष्यांस्ततो यायात् पुनर्वहिः

അവരുടെ ശിഖ ശരിയായി ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നതും, ആയുധങ്ങളോടുകൂടി ഏഴ് മാണവകരോടൊപ്പം ഉള്ളതും അറിഞ്ഞ് ആചാര്യൻ ശിഷ്യന്മാർക്ക് സ്നാനം ചെയ്യിക്കണം; തുടർന്ന് വീണ്ടും പുറത്തേക്ക് പോകണം.

Verse 52

ॐ हिलि हिलि त्रिशूलपाणये स्वाहा पञ्चगव्यञ्चरुं प्राश्य गृहीत्वा दन्तधावनं समाचम्य शिवं ध्यात्वा शय्यामास्थाय पावनीं

“ഓം ഹിലി ഹിലി ത്രിശൂലപാണയേ സ്വാഹാ।” പഞ്ചഗവ്യവും ചരുവും പ്രാശനം ചെയ്ത്, ദന്തധാവനത്തിനുള്ള കൊമ്പ് എടുത്ത്, ആചമനം ചെയ്ത്, ശിവനെ ധ്യാനിച്ച്, പാവനമായ ശയ്യയിൽ ശയിക്കണം.

Verse 53

दीक्षागतङ्क्रियाकाण्डं संस्मरन् संविशेद्गुरुः इति सङ्क्षेपतः प्रोक्तो विधिर्दीक्षाधिवासने

ദീക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്രിയാകാണ്ഡം സ്മരിച്ചുകൊണ്ട് ഗുരു വിശ്രമത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കണം. ഇങ്ങനെ ദീക്ഷാധിവാസനത്തിന്റെ വിധി സംക്ഷേപമായി പ്രസ്താവിച്ചു.