Adhyaya 64

Verse 1

इत्य् आदिमहापुत्राणे आग्नेये देवादिप्रतिष्ठापुस्तकप्रतिष्ठाकथनं नाम त्रिषष्टितमोध्यायः अथ चतुःषष्टितमोध्यायः कूपादिप्रतिष्ठाकथनं भगवानुवाच कूपवापीतडागानां प्रतिष्ठां वच्मि तां शृणु जलरूपेण हि हरिः सोमो वरुण उत्तम

ഇങ്ങനെ ആഗ്നേയ ആദിമഹാപുരാണത്തിൽ ‘ദേവാദി പ്രതിഷ്ഠയും പുസ്തക-പ്രതിഷ്ഠയും’ എന്ന പേരിലുള്ള അറുപത്തിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി ‘കൂപാദി ജലപ്രവർത്തികളുടെ പ്രതിഷ്ഠാവിവരണം’ എന്ന അറുപത്തിനാലാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—കിണർ, വാപി, തടാകം മുതലായവയുടെ പ്രതിഷ്ഠാവിധി ഞാൻ പറയുന്നു; കേൾക്കുക. ജലരൂപത്തിൽ ഹരി (വിഷ്ണു), സോമൻ, ശ്രേഷ്ഠ വരുൺ എന്നിവരാണ് അധിഷ്ഠിതർ.

Verse 2

अग्नीषोममयं विश्वं विष्णुरापस्तु कारणं हैमं रौप्यं रत्नजं वा वरुणं कारयेन्नरः

ഈ വിശ്വം അഗ്നി-സോമമയമാണ്; വിഷ്ണു കാരണസ്വരൂപനും, ആപഃ (ജലം) കാരണാധാരവുമാണ്. അതിനാൽ മനുഷ്യൻ വരുൺപ്രതിമ സ്വർണ്ണത്തിലോ വെള്ളിയിലോ രത്നങ്ങളാലോ നിർമ്മിപ്പിക്കണം.

Verse 3

द्विभुजं हंसपृष्ठस्थं दक्षिणेनाभयप्रदं वामेन नागपाशं तं नदीनागादिसंयुतं

വരുൺനെ ഇങ്ങനെ ധ്യാനിക്കണം—അവൻ ദ്വിഭുജൻ, ഹംസത്തിന്റെ പൃഷ്ഠത്തിൽ ആസീനൻ; വലങ്കൈ കൊണ്ട് അഭയം നൽകുന്നു, ഇടങ്കൈയിൽ നാഗപാശം ധരിക്കുന്നു; നദീനാഗാദികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവൻ.

Verse 4

यागमण्डपमध्ये स्याद्वेदिका कुण्डमण्डिता तोरणं वारुणं कुम्भं न्यसेच्च करकान्वितं

യാഗമണ്ഡപത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ കുണ്ഡം അലങ്കരിച്ച വേദിക ഉണ്ടായിരിക്കണം. തോരണം സ്ഥാപിച്ച്, കരകയോടുകൂടിയ വാരുണകുംഭം വെക്കണം.

Verse 5

भद्रके चार्धचन्द्रे वा स्वस्तिके द्वारि कुम्भकान् अग्न्याधानं चाप्यकुण्डे कृत्वा पूर्णां प्रदापयेत्

വാതിലിൽ ഭദ്രക, അർദ്ധചന്ദ്രം അല്ലെങ്കിൽ സ്വസ്തിക ആകൃതിയിൽ കുംഭങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കണം. സ്ഥിരകുണ്ഡമില്ലെങ്കിലും അഗ്ന്യാധാനം നടത്തി പിന്നെ പൂർണാ-ആഹുതി അർപ്പിക്കണം.

Verse 6

वरुणं स्नानपीठे तु ये ते शतेति संस्पृशेत् घृतेनाभ्यञ्जयेत् पश्चान्मूलमन्त्रेण देशिकः

സ്നാനപീഠത്തിൽ ‘യേ തേ ശതം…’ മന്ത്രം ജപിച്ച് വരുണനെ സ്പർശിച്ച് ആഹ്വാനം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് ദേശികൻ മൂലമന്ത്രത്തോടെ ഘൃതാഭ്യഞ്ജനം നടത്തണം.

Verse 7

शन्नो देवीति प्रक्षाल्य शुद्धवत्या शिवोदकैः अधिवासयेदष्टकुम्भान् सामुद्रं पूर्वकुम्भके

‘ശന്നോ ദേവീ…’ മന്ത്രം ചൊല്ലി പ്രക്ഷാലനം ചെയ്ത്, ശുദ്ധവും ശിവോദകവുമായ ജലങ്ങളാൽ എട്ട് കുംഭങ്ങളെ അധിവാസനം ചെയ്യണം; കിഴക്കൻ കുംഭത്തിൽ സമുദ്രജലം വെക്കണം.

Verse 8

गाङ्गमग्नौ वर्षतोयं दक्षे रक्षस्तु नैर्झरं नदीतोयं पश्चिमे तु वायव्ये तु नदोदकं

ആഗ്നേയ ദിക്കിൽ ഗംഗാജലം, തെക്കിൽ മഴവെള്ളം, നൈഋത്യത്തിൽ നീർച്ചാട്ടത്തിന്റെ വെള്ളം, പടിഞ്ഞാറ് നദിവെള്ളം, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് ഒഴുക്കുവെള്ളം വെക്കണം.

Verse 9

औद्भिज्जं चोत्तरे स्थाप्य ऐशान्यां तीर्थसम्भवं अलाभे तु नदीतोयं यासां राजेति मन्त्रयेत्

ഔദ്ഭിജ്ജം (സസ്യജന്യ) ജലം ഉത്തരദിക്കിൽ സ്ഥാപിക്കുകയും, ഈശാന്യ (വടക്കുകിഴക്ക്) ദിക്കിൽ തീർത്ഥസംബവ ജലം വെക്കുകയും വേണം. അവ ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ നദിജലം സ്വീകരിച്ച് ‘യാസാം രാജാ…’ മന്ത്രം ജപിച്ച് അഭിമന്ത്രണം ചെയ്യണം.

Verse 10

देवं निर्मार्ज्य निर्मञ्छ्य दुर्मित्रियेति विचक्षणः नेत्रे चोन्मीलयेच्चित्रं तच्चक्षुर्मधुरत्रयैः

ദേവപ്രതിമയെ തുടച്ച് ശുദ്ധീകരിച്ച് ‘ദുര്മിത്രിയേ…’ എന്നാരംഭിക്കുന്ന മന്ത്രം ജപിക്കണം. തുടർന്ന് ചിത്രപ്രതിമയ്ക്ക് ‘നേത്രോന്മീലനം’ നടത്തണം; ആ കണ്ണുകൾ ‘മധുരത്രയം’ (മൂന്ന് മധുരദ്രവ്യങ്ങൾ) കൊണ്ട് സ്പർശിച്ച് പ്രബോധിപ്പിക്കണം.

Verse 11

ज्योतिः सम्पूरयेद्धैम्यां गुरवे गामथार्पयेत् समुद्रज्येष्ठेत्यभिषिञ्चयेद्वरुणं पूर्वकुम्भतः

ഹോമത്തിനായി നെയ്യാൽ ധൈമീ (സ്രുവ) നിറയ്ക്കണം; തുടർന്ന് ഗുരുവിന് പശുവിനെ സമർപ്പിക്കണം. ‘സമുദ്രജ്യേഷ്ഠ…’ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് പൂർവകുംഭത്തിലെ ജലത്തോടെ വരുണനു അഭിഷേകം നടത്തണം.

Verse 12

समुद्रं गच्छ गाङ्गेयात् सोमो धेन्विति वर्षकात् देवीरापो निर्झराद्भिर् नदाद्भिः पञ्चनद्यतः

ഹേ ഗാംഗേയ ജലങ്ങളേ, സമുദ്രത്തിലേക്ക് പോകുവിൻ. മഴമേഘത്തിൽ നിന്ന് നിങ്ങൾ സോമവും, ധേനുവിനെപ്പോലെ സമൃദ്ധി നൽകുന്നവരുമാണ്. ഹേ ദേവീ ആപഃ, ഉറവകളിൽ നിന്ന്, നദികളിൽ നിന്ന്, പഞ്ചനദദേശത്തിൽ നിന്ന് ഇവിടെ വരുവിൻ.

Verse 13

उद्भिदद्भ्यश्चोद्भिदेन पावमान्याथ तीर्थकैः आपो हि ष्ठा पञ्चगव्याद्धिरण्यवर्णेति स्वर्णजात्

‘ഉദ്ഭിദദ്ഭ്യഃ’ ‘ഉദ്ഭിദേന’ മന്ത്രങ്ങളാൽ, പാവമാനീ ശുദ്ധിവചനങ്ങളാൽ, തുടർന്ന് തീർത്ഥജലത്താൽ; ‘ആപോ ഹി ഷ്ഠാ’ മന്ത്രത്താൽ, പഞ്ചഗവ്യത്താൽ, കൂടാതെ ‘ധിരണ്യവർണാഃ’ സൂക്തത്താൽ—ഇങ്ങനെ ശോധനം നടത്തണം; സ്വർണ്ണസദൃശമായ പവിത്രപ്രഭ ലഭിക്കും.

Verse 14

आपो अस्मेति वर्षोप्त्यैर् व्याहृत्या कूपसम्भवैः वरुणञ्च तडागोप्त्यैर् वरुणाद्भिस्तु वश्यतः

“ആപോ അസ്മേതി” മന്ത്രം, മഴ ആഹ്വാനിക്കുന്ന സൂത്രങ്ങളും വ്യാഹൃതികളുടെ ഉച്ചാരണവും ചേർത്ത്, കിണറ്റിൽ നിന്നെടുത്ത ജലങ്ങളാൽ; കൂടാതെ കുളം-രക്ഷാമന്ത്രങ്ങളോടുകൂടിയ കുളജലങ്ങളാൽ—വരുണനെ വശീകരിക്കുന്നു; അതായത് വരുണാർത്ഥം സംസ്കൃതമായ വരുണന്റെ തന്നെ ജലത്താൽ।

Verse 15

आपो देवीति गिरिजैर् एकाशीविघटैस्ततः स्नापयेद्वरुणस्येति त्वन्नो वरुणा चार्घ्यकं

അതിനുശേഷം പർവ്വതജന്യ (ഉറവ/നദി) ജലം ഏകാശീവിഘട (സംസ്കൃത കലശം)യിൽ വെച്ച് “ആപോ ദേവീഃ…” ജപിച്ചുകൊണ്ട് സ്നാനം ചെയ്യിക്കണം. പിന്നെ വരുണനു അർഘ്യം അർപ്പിച്ച് “വരുൺസ്യ…” എന്നും “ത്വന്നോ വരുണ…” എന്നും പാരായണം ചെയ്യണം.

Verse 16

व्याहृत्या मधुपर्कन्तु वृहस्पतेति वस्त्रकं वरुणेति पवित्रन्तु प्रणवेनोत्तरीयकं

വ്യാഹൃതികളോടെ മധുപർകം അർപ്പിക്കണം; “ബൃഹസ്പതേ” മന്ത്രത്തോടെ വസ്ത്രം സമർപ്പിക്കണം; “വരുൺേ” മന്ത്രത്തോടെ പവിത്രം (കുശവലയം) നൽകണം; പ്രണവം (ഓം) കൊണ്ട് ഉത്തരീയം അർപ്പിക്കണം.

Verse 17

नदीक्षोदमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः आसां रुद्रेति कीर्तयेदिति ङ, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः इन्द्रियेति विचक्षण इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकपाठः यद्वारण्येन पुष्पादि प्रदद्याद्वरुणाय तु चामरं दर्पणं छत्रं व्यजनं वैजयन्तिकां

“നദീക്ഷോദമിതി”—ഖ ശാഖയിലെ അടയാളപ്പെടുത്തിയ പാഠം. “ആസാം രുദ്രേതി കീർത്തയേത്”—ങയും ഗയും ശാഖകളിലെ അടയാളപ്പെടുത്തിയ പാഠം. “ഇന്ദ്രിയേതി… വിചക്ഷണ”—ഗയും ഘയും ശാഖകളിലെ അടയാളപ്പെടുത്തിയ പാഠം. അല്ലെങ്കിൽ വരുണനു വനപുഷ്പാദികൾ അർപ്പിക്കാം; കൂടാതെ ചാമരം, ദർപ്പണം, ഛത്രം, വ്യജനം, വൈജയന്തികയും സമർപ്പിക്കണം.

Verse 18

मूलेनोत्तिष्ठेत्युत्थाप्य तां रात्रिमधिवासयेत् वरुणञ्चेति सान्निध्यं यद्वारण्येन पूजयेत्

“മൂലേനോത്തിഷ്ഠ” എന്ന മൂലമന്ത്രം കൊണ്ട് (ദേവത/പ്രതിഷ്ഠാരൂപം) ഉയർത്തി, ആ രാത്രി അധിവാസത്തിൽ പാർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് “വരുൺഞ്ചേതി” എന്ന ആഹ്വാനത്തോടെ സാന്നിധ്യം സ്ഥാപിച്ച്, വാരുണവിധിപ്രകാരം (അഥവാ അതേ ഉപായത്തിൽ) പൂജിക്കണം.

Verse 19

सजीवीकरणं मूलात् पुनर्गन्धादिना यजेत् मण्डपे पूर्ववत् प्रार्च्य कुण्डेषु समिदादिकं

സജീവീകരണ (പുനഃപ്രാണപ്രതിഷ്ഠ) കർമത്തിൽ മൂലത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് യജനമാചരിക്കണം; പിന്നെ ഗന്ധാദികളാൽ വീണ്ടും പൂജിക്കണം. മുൻവിധം മണ്ഡപത്തിൽ ആദ്യം ആരാധന നടത്തി, കുണ്ഡങ്ങളിൽ സമിധാദി നിശ്ചിത ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം.

Verse 20

वेदादिमन्त्रैर् गन्धाद्याश् चतस्रो धेनवो दुहेत् दिक्ष्वथो वै यवचरुं ततः संस्थाप्य होमयेत्

വേദാദി മന്ത്രങ്ങളാൽ ഗന്ധാദികളാൽ ആരംഭിക്കുന്ന നാല് ‘ധേനു’ ആഹുതികൾ ദോഹനം (സജ്ജമാക്കൽ) ചെയ്യണം. തുടർന്ന് ദിക്കുകളിൽ യവചരു സ്ഥാപിച്ച്, സ്ഥാപിച്ചതിനുശേഷം ഹോമം നടത്തണം.

Verse 21

व्याहृत्या वाथ गायत्र्या मूलेनामन्त्रयेत्तथा सूर्याय प्रजापतये द्यौः स्वाहा चान्तरिक्षकः

അനന്തരം വ്യാഹൃതികളാലോ ഗായത്രിയാലോ, അതുപോലെ മൂലമന്ത്രത്താലും അഭിമന്ത്രണം ചെയ്യണം. സൂര്യനും പ്രജാപതിക്കും ‘ദ്യൗഃ സ്വാഹാ’ എന്നു ചൊല്ലി, അന്തരീക്ഷത്തിനും (ആഹുതി/ജപം) നടത്തണം.

Verse 22

तस्यै पृथिव्यै देहधृत्यै इह स्वधृतये ततः इह रत्यै चेह रमत्या उग्रो भीमश् च रौद्रकः

ദേഹങ്ങളെ ധരിക്കുന്ന ആ പൃഥ്വീദേവിക്ക്—ഇവിടെ ‘സ്വധൃതി’ക്കായി; തുടർന്ന് ഇവിടെ ‘രതി’ക്കായി, ഇവിടെ ‘രമത്യാ’ (ആനന്ദാനുഭവം)ക്കായി (ആവാഹനം) ചെയ്യണം. കൂടാതെ ഉഗ്ര, ഭീമ, രൗദ്ര രൂപങ്ങളെയും (ആവാഹനം) ചെയ്യണം.

Verse 23

विष्णुश् च वरुणो धाता रायस्पोषो महेन्द्रकः अग्निर्यमो नैरृतो ऽथ वरुणो वायुरेव च

കൂടാതെ വിഷ്ണു, വരുണൻ, ധാതാവ്, റായസ്പോഷ, മഹേന്ദ്രൻ; അഗ്നി, യമൻ, നൈഋതൻ; പിന്നെയും വരുണനും വായുവും (ആരാധ്യ/ആവാഹ്യ) ആകുന്നു.

Verse 24

कुवेर ईशो ऽनन्तो ऽथ ब्रह्मा राजा जलेश्वरः तस्मै स्वाहेदं विष्णुश् च तद्विप्रासेति होमयेत्

അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്യുമ്പോൾ ഇങ്ങനെ ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം—“കുബേരൻ, ഈശൻ, അനന്തൻ, തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാ, രാജാവ് (ഇന്ദ്രൻ), ജലേശ്വരൻ (വരുണൻ)—തസ്മൈ സ്വാഹാ; ഇദം സ്വാഹാ; വിഷ്ണവേ സ്വാഹാ; കൂടാതെ ‘ബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ’ സ്വാഹാ” എന്നു ജപിച്ച് ഹോമം നിർവഹിക്കണം।

Verse 25

सोमो धेन्विति षड् हुत्वा इमं मेति च होमयेत् आपो हि ष्ठेति तिसृभिरिमा रुद्रेति होमयेत्

“സോമോ ധേനുഃ…” എന്നാരംഭിക്കുന്ന മന്ത്രംകൊണ്ട് ആറു ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ച്, “ഇമം മേ…” മന്ത്രംകൊണ്ടും ഹോമം ചെയ്യണം। തുടർന്ന് “ആപോ ഹി ഷ്ഠാ…” എന്നാരംഭിക്കുന്ന മൂന്ന് ഋചകളാൽ, കൂടാതെ “ഇമാ രുദ്ര…” മന്ത്രംകൊണ്ടും ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം।

Verse 26

दशादिक्षु बलिं दद्यात् गन्धपुष्पादिनार्चयेत् प्रतिमां तु समुत्थाप्य मण्डले विन्यसेद् बुधः

പത്ത് ദിക്കുകളിലും ബലി അർപ്പിച്ച്, ഗന്ധം, പുഷ്പം മുതലായവകൊണ്ട് ആരാധന നടത്തണം। തുടർന്ന് പ്രതിമ ഉയർത്തി, ജ്ഞാനി അതിനെ മണ്ഡലത്തിൽ യഥാസ്ഥാനമായി സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 27

पूजयेद्गन्धपुष्पाद्यैर् हेमपुष्पादिभिः क्रमात् मण्डले इति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः मूले त्वग्नौ च होमयेदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः वायुः सोमो महेन्द्रक इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः जलाशयांस्तु दिग्भागे वितस्तिद्वयसम्मितान्

ക്രമമായി ഗന്ധം, പുഷ്പം മുതലായവകൊണ്ടും, സ്വർണ്ണപുഷ്പാദി അർപ്പണങ്ങളാലും പൂജ നടത്തണം। മണ്ഡലത്തിൽ (പാഠാന്തരപ്രകാരം) മൂലസ്ഥാനത്തിലെ അഗ്നിയിൽ ഹോമവും ചെയ്യണം; ചില പാഠങ്ങളിൽ വായു, സോമ, മഹേന്ദ്രൻ മുതലായ ദേവതകളുടെ പരാമർശവും കാണുന്നു। ദിക്കുഭാഗങ്ങളിൽ രണ്ട് വിതസ്തി അളവുള്ള ജലാശയങ്ങളും സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 28

कृत्वाष्टौ स्थण्डिलान् रम्यान् सैकतान् देशिकोत्तमः वरुणस्येति मन्त्रेण साज्यमष्टशतं ततः

ശ്രേഷ്ഠ ദേശികൻ മണലാൽ എട്ട് മനോഹരമായ സ്ഥണ്ഡിലങ്ങൾ ഒരുക്കി, തുടർന്ന് “വരുണസ്യ…” എന്നാരംഭിക്കുന്ന മന്ത്രംകൊണ്ട് നെയ്യോടുകൂടി എട്ട് നൂറ് ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം।

Verse 29

चरुं यवमयं हुत्वा शान्तितोयं समाचरेत् सेचयेन्मूर्ध्नि देवं तु सजीवकरणं चरेत्

യവംകൊണ്ടുള്ള ചരു അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്ത്, തുടർന്ന് ശാന്തിതോയം ഉപയോഗിച്ച് വിധിപൂർവ്വം ആചരിക്കണം. ആ ജലം ദേവന്റെ ശിരസ്സിൽ തളിച്ച് സജീവകരണകർമ്മം നിർവഹിക്കണം.

Verse 30

ध्यायेत्तु वरुणं युक्तं गौर्या नदनदीगणैः ॐ वरुणाय नमो ऽभ्यर्च्य ततः सान्निध्यमाचरेत्

ഗൗരിയോടും നദി-നദഗണങ്ങളോടും കൂടിയ വരുണനെ ധ്യാനിക്കണം. “ഓം വരുണായ നമഃ” മന്ത്രത്തോടെ അർച്ചന ചെയ്ത് തുടർന്ന് സാന്നിധ്യകർമ്മം ആചരിക്കണം.

Verse 31

उत्थाप्य नागपृष्ठाद्यैर् भ्रामयेत्तैः समङ्गलैः आपो हि ष्ठेति च क्षिपेत्त्रिमध्वाक्ते घटे जले

അത് ഉയർത്തി, നാഗപൃഷ്ഠം മുതലായ മംഗളവസ്തുക്കളാൽ ചുറ്റിച്ചലിപ്പിക്കണം. “ആപോ ഹി ഷ്ഠാ…” മന്ത്രം ജപിച്ചുകൊണ്ട്, ത്രിമധുവാൽ മധുരീകരിച്ച ഘടസ്ഥ ജലത്തിൽ അത് നിക്ഷേപിക്കണം.

Verse 32

जलाशये मध्यगतं सुगुप्तं विनिवेशयेत् स्नात्वा ध्यायेच्च वरुणं सृष्टिं ब्रह्माण्डसञ्ज्ञिकां

അത് ജലാശയത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗത്ത് നന്നായി മറച്ച് സ്ഥാപിക്കണം. സ്നാനം ചെയ്ത് വരുണനെയും ‘ബ്രഹ്മാണ്ഡ’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന സൃഷ്ടിയെയും ധ്യാനിക്കണം.

Verse 33

अग्निवीजेन सन्दग्द्ध्य तद्भस्म प्लावयेद्धरां सर्वमपोमयं लोकं ध्यायेत् तत्र जलेश्वरं

അഗ്നിബീജംകൊണ്ട് ദഹിപ്പിച്ച്, അതിന്റെ ഭസ്മംകൊണ്ട് ഭൂമിയെ പ്ലാവിതമാക്കണം. സർവ്വലോകവും ജലമയമാണെന്ന് ധ്യാനിച്ച്, അവിടെ ജലേശ്വരനെ ചിന്തിക്കണം.

Verse 34

तोयमध्यस्थितं देवं ततो यूपं निवेशयेत् चतुरस्रमथाष्टास्रं वर्तुलं वा प्रवर्तितं

ജലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ദേവനെ സ്ഥാപിച്ച ശേഷം, ചതുരം അല്ലെങ്കിൽ അഷ്ടഭുജം അല്ലെങ്കിൽ വൃത്താകാരം ആയി നിർമ്മിച്ച യൂപം (യാഗസ്തംഭം) സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 35

आराध्य देवतालिङ्गं दशहस्तं तु कूपके यूपं यज्ञीयवृक्षोत्थं मूले हैमं फलं न्यसेत्

ദേവതാലിംഗത്തെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ച്, കൂപകത്തിൽ (കുഴിയിൽ) പത്ത് ഹസ്തം നീളമുള്ള, യാഗയോഗ്യമായ വൃക്ഷത്തിൽ നിന്നുണ്ടാക്കിയ യൂപം സ്ഥാപിക്കണം; അതിന്റെ അടിയിൽ സ്വർണ്ണഫലം ന്യാസിക്കണം.

Verse 36

वाप्यां पञ्चदशकरं पुष्करिण्यां तु विंशतिकं तडागे पञ्चविंशाख्यं जलमध्ये निवेशयेत्

വാപിയിൽ പതിനഞ്ച് ഹസ്തം, പുഷ്കരിണിയിൽ ഇരുപത് ഹസ്തം, തടാഗത്തിൽ ഇരുപത്തിയഞ്ച് എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നതു—ഇവയെ ജലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 37

यागमण्डपाङ्गेण वा यूपब्रस्केति मन्त्रतः स्थाप्य तद्वेष्टयेद्वस्त्रैर् यूपोपरि पताकिकां

“യാഗമണ്ഡപാംഗേണ” അല്ലെങ്കിൽ “യൂപബ്രസ്ക” എന്ന മന്ത്രത്തോടെ അത് സ്ഥാപിച്ച്, തുടർന്ന് വസ്ത്രങ്ങളാൽ പൊതിഞ്ഞ്, യൂപത്തിന്റെ മുകളിൽ ചെറിയ പതാക സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 38

चरुं सचमसं हुत्वेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः उत्थाय इति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकपाठः सुवर्तितमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः यूपस्थानेति मन्त्रत इति ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तदभ्यर्च्य च गन्धाद्यैर् जगच्छान्तिं समाचरेत् दक्षिणां गुरवे दद्याद्भूगोहेमाम्बुपात्रकं

ചരുവും ചമസവും അഗ്നിയിൽ ഹോമമായി അർപ്പിച്ച്, തുടർന്ന് എഴുന്നേറ്റ്—പാഠഭേദങ്ങളിൽ സൂചിപ്പിച്ച വിധിപ്രകാരം—യൂപസ്ഥാനത്ത് ഗന്ധാദികളാൽ പൂജ ചെയ്ത് ‘ജഗച്ചാന്തി’ കർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കണം. ഗുരുവിന് ദക്ഷിണയായി ഭൂമി, പശു, സ്വർണം, ജലപാത്രം എന്നിവ നൽകണം.

Verse 39

द्विजेभ्यो दक्षिणा देया आगतान् भोजयेत्तथा आब्रह्मस्तम्बपर्यन्ता ये केचित्सलिलार्थिनः

ദ്വിജന്മാർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുകയും വന്ന അതിഥികളെ ഭോജനിപ്പിക്കുകയും വേണം. ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ലുതണ്ടുവരെ ജലം തേടുന്ന ഏവർക്കും ജലം നൽകുക ധർമ്മമാണ്.

Verse 40

ते तृप्तिमुपगच्छन्तु तडागस्थेन वारिणा तोयमुत्सर्जयेदेवं पञ्चगव्यं विनिक्षिपेत्

കുളത്തിലെ ജലത്താൽ അവർ തൃപ്തരാകട്ടെ. ഇങ്ങനെ ജലം ഉത്സർജിച്ച്/അർപ്പിച്ച് ശേഷം പഞ്ചഗവ്യം സ്ഥാപിക്കുകയോ നൽകുകയോ വേണം.

Verse 41

आपो हि ष्ठेति तिसृभिः शान्तितोयं द्विजैः कृतं तीर्थतोयं क्षिपेत् पुण्यं गोकुलञ्चार्पयेद्विजान्

‘ആപോ ഹി ഷ്ഠാ…’ എന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന മൂന്ന് മന്ത്രങ്ങളാൽ ദ്വിജന്മാർ ശാന്തിജലം തയ്യാറാക്കണം. തുടർന്ന് പുണ്യാർത്ഥം തീർത്ഥജലം അതിൽ ചേർക്കുകയും ദ്വിജന്മാർക്ക് ഗോകുലം/ഗോദാനം സമർപ്പിക്കുകയും വേണം.

Verse 42

अनिवारितमन्नाद्यं सर्वजन्यञ्च कारयेत् अश्वमेधसहस्राणां सहस्रं यः समाचरेत्

ആർക്കും തടയപ്പെടാത്തതും സർവ്വജനത്തിനുമുള്ളതുമായ അന്നാദി വിഭവങ്ങളുടെ വിതരണം ഒരുക്കണം. ഇതിനെ നിത്യവ്രതമായി ആചരിക്കുന്നവന് ആയിരം ആയിരം അശ്വമേധയാഗങ്ങൾക്കു തുല്യമായ പുണ്യം ലഭിക്കും.

Verse 43

एकाहं स्थापयेत्तोयं तत्पुण्यमयुतायुतं विमाने मोदते स्वर्गे नरकं न स गच्छति

ഒരു ദിവസത്തേക്കെങ്കിലും ജലവിതരണം സ്ഥാപിക്കുന്നവന് അനന്തമായ അയുതങ്ങളുടെ തുല്യമായ പുണ്യം ലഭിക്കും. അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വിമാനം കയറി ആനന്ദിക്കും; നരകത്തിലേക്ക് പോകുകയില്ല.

Verse 44

गवादि पिवते यस्मात्तस्मात् कर्तुर् न पातकं तोयदानात्सर्वदानफलं प्राप्य दिवं यजेत्

ആ ജലം പശുക്കളും മറ്റു ജീവികളും കുടിക്കുന്നതിനാൽ കര്‍ത്താവിന് പാപം ബാധിക്കുകയില്ല. ജലദാനത്തിലൂടെ എല്ലാ ദാനങ്ങളുടെയും ഫലം നേടി ദേവാരാധന ചെയ്ത് സ്വര്‍ഗം പ്രാപിക്കണം.