Adhyaya 103

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे ध्वजारोहणादिविधिर्नाम द्व्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ त्र्यधिकशततमो ऽध्यायः जीर्णोद्धारः ईश्वर उवाच जीर्णादीनाञ्च लिङ्गानामुद्धारं विधिना वदे लक्ष्मोज्झितञ्च भग्नञ्च स्थूलं वज्रहतं तथा

ഇങ്ങനെ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിലെ “ധ്വജാരോഹണാദി വിധി” എന്ന 102-ാം അധ്യായം സമാപ്തം. ഇനി 103-ാം അധ്യായം “ജീർണ്ണോദ്ധാരം” ആരംഭിക്കുന്നു. ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ജീർണ്ണാദി ദോഷമുള്ള ലിംഗങ്ങളുടെ ഉദ്ധാരവിധി ഞാൻ പറയുന്നു; ലക്ഷ്മീവിഹീനം, ഭഗ്നം, അതിസ്ഥൂലം, വജ്രാഹതം എന്നിവ.

Verse 2

संपुटं स्फुटितं व्यङ्गं लिङ्गमित्येवमादिकं इत्यादिदुष्टलिङ्गानां योज्या पिण्डी तथा वृषः

സമ്പുടിതം (ആവൃതം), സ്ഫുടിതം (പിളർന്നത്), വ്യംഗം (വികൃത/ദോഷമുള്ളത്) എന്നീ ലിംഗങ്ങൾ മുതലായ ദോഷമുള്ള ലിംഗങ്ങൾക്ക് പിണ്ഡി (ആധാരപീഠം)യും വൃഷ (നന്ദി)യും വിധിപ്രകാരം യോജിപ്പിക്കണം.

Verse 3

चालितञ्चलितं लिङ्गमत्यर्थं विषमस्थितं दिड्मूढं पातितं लिङ्गं मध्यस्थं पतितं तथा

കുലുക്കപ്പെട്ടതോ അസ്ഥിരമായതോ ആയ ലിംഗം; അത്യന്തം അയോഗ്യസ്ഥാനത്ത് വെച്ചത്; അസമസ്ഥാനത്ത് സ്ഥാപിച്ചത്; ദിക്കുകളെക്കുറിച്ച് ആശയക്കുഴപ്പമുള്ളത്; വീണ ലിംഗം; കൂടാതെ മദ്ധ്യത്തിൽ വെച്ചിട്ടും വീണത്—ഇവയെല്ലാം ദോഷങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 4

एवंविधञ्च संस्थाप्य निर्ब्रणञ्च भवेद्यदि नद्यादिकप्रवाहेन तदपाक्रियते यदि

ഇങ്ങനെ സ്ഥാപിച്ചതിന് ശേഷം അത് പിളർച്ച/മുറിവ് മുതലായവ ഇല്ലാത്തതാകുകയും, നദി മുതലായ ഒഴുക്കിലൂടെ ആ ദോഷമോ അശുദ്ധിയോ ഒഴിഞ്ഞുപോകുകയും ചെയ്താൽ, സ്ഥാപനം ശുദ്ധമായതായി കരുതപ്പെടുന്നു.

Verse 5

ततो ऽन्यत्रापि संस्थाप्य विधिदृष्टेन कर्मणा न्यूनादिदोषनाशार्थं कृत्वेति झ न्यूनादिदोषनाशाय हुत्वेति घ , ज च कर्तर्भोगवत इति ख , छ च त्याज्या पिण्डीति घ निम्नमित्यर्थमिति ज सन्त्याज्यमिति झ सुस्थितं दुस्थितं वापि शिवलिङ्गं न चालयेत्

അതിനുശേഷം ശാസ്ത്രത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്ന കർമപ്രകാരം അതിനെ മറ്റിടത്തും പുനഃസ്ഥാപിച്ച്, ന്യൂനത മുതലായ ദോഷനാശത്തിനായി നിർദ്ദിഷ്ട ക്രിയ നിർവഹിക്കണം. ശിവലിംഗം സുസ്ഥിതമായാലും ദുസ്ഥിതമായാലും—ശിവലിംഗത്തെ ഇളക്കരുത്.

Verse 6

शतेन स्थापनं कुर्यात् सहस्रेण तु चालनं पूजादिभिश् च संयुक्तं जीर्णाद्यमपि सुस्थितं

ശത (നിയത ചെലവ്/ദക്ഷിണ) കൊണ്ട് പുനഃസ്ഥാപനം ചെയ്യണം; സഹസ്രം കൊണ്ട് പ്രതിമ/ഘടനയുടെ ചലനം (സ്ഥാനാന്തരം) നടത്തണം. പൂജാദി കർമങ്ങളോടു ചേർന്നാൽ ജീർണ്ണമായതുപോലും സുസ്ഥിരമായി സമ്യക് പ്രതിഷ്ഠിതമാകും.

Verse 7

याम्ये मण्डपमीशे वा प्रत्यग्द्वारैकतोरणं विधाय द्वारपूजादि स्थण्डिले मन्त्रपूजनं

യാമ്യ (തെക്ക്) ഭാഗത്ത്—അല്ലെങ്കിൽ ഐശാന (വടക്കുകിഴക്ക്) ഭാഗത്ത്—മണ്ഡപം പണിയണം. പടിഞ്ഞാറോട്ടു നോക്കുന്ന വാതിലിൽ ഒരു തോരണവും ഒരുക്കി, ദ്വാരപൂജാദി കർമങ്ങൾ ചെയ്തു, തയ്യാറാക്കിയ സ്ഥണ്ഡിലത്തിൽ മന്ത്രപൂജ നടത്തണം.

Verse 8

मन्त्रान् सन्तर्प्य सम्पूज्य वास्तुदेवातुं पूर्ववत् दिग्बलिं च वहिर्दत्वा समाचम्य स्वयं गुरुः

മന്ത്രങ്ങളെ സന്തർപ്പിച്ച് സമ്യക് പൂജിച്ച്, മുൻവിധിപ്രകാരം വാസ്തുദേവതയെയും പൂജിക്കണം. തുടർന്ന് പുറത്തു ദിഗ്ബലി അർപ്പിച്ച്, ആചമനം ചെയ്ത്, ഗുരു സ്വയം (കർമം) തുടരുക.

Verse 9

ब्राह्मणान् भोजयित्वा तु शम्भुं विज्ञापयेत्ततः दुष्टलिङ्गमिदं शंभोः शान्तिरुद्धारणस्य चेत्

ബ്രാഹ്മണരെ ഭോജിപ്പിച്ച ശേഷം ശംഭുവിനോട് വിജ്ഞാപിക്കണം— “ഹേ ശംഭോ! ഈ ലിംഗം ദോഷയുക്തമാണ്; ശാന്തി ചെയ്യേണ്ടതാണെങ്കിൽ, ഉദ്ധാരണ (നീക്കം)യും പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും വഴിയാകട്ടെ.”

Verse 10

रुसिस्तवादिविधिना अधितिष्ठस्व मां शिव एवं विज्ञाप्य देवेशं शान्तिहोमं समाचरेत्

“ആവാഹന-സ്തുതി വിധിപ്രകാരം— ‘ഹേ ശിവ, എന്നിൽ അധിഷ്ഠാനമാവുക (ഈ കർമത്തിൽ വിരാജിക്കുക)’”— ഇങ്ങനെ ദേവേശനോട് വിജ്ഞാപിച്ച് ശാന്തിഹോമം ആചരിക്കണം.

Verse 11

मध्वाज्यक्षीरदूर्वाभिर्मूलेनाष्टाधिकं शतं ततो लिङ्गं च संस्थाप्य पूजयेत् स्थिण्डिले तथा

തേൻ, നെയ്യ്, പാൽ, ദൂർവാ പുല്ല്—നിർദ്ദേശിച്ച മൂലത്തോടുകൂടെ—നൂറ്റെട്ടു പ്രാവശ്യം വിധി നടത്തണം. തുടർന്ന് ലിംഗം സ്ഥാപിച്ച്, തയ്യാറാക്കിയ സ്ഥിണ്ഡില (വേദി-മഞ്ചം) മേൽ അതുപോലെ പൂജിക്കണം.

Verse 12

ॐ व्यापकेश्वरायेति नाट्यन्तं शिववादिना अकेश्वरायेति तत्त्वेनाभ्यन्तरादिने इति ख ॐ व्यापकेश्वरायेति नात्यन्तशिववाचिनेति घ ॐ व्यापकेश्वरायेति तत्त्वेनात्यन्तवादिने इति छ ॐ व्यापकं हृदयेश्वराय नमः ॐ व्यापकेश्वराय शिरसे नमः इत्य् आद्यङ्गमन्त्राः ततस्तत्राश्रितं तत्त्वं श्रावयेदस्त्रमस्ततः

“ഓം വ്യാപകേശ്വരായ” എന്ന് ജപിക്കണം. പാഠാന്തരങ്ങളും പറയുന്നു—“നാത്യന്തശിവവാദിനേ”, “നാട്യന്തശിവവാചിനേ”, “തത്ത്വേനാത്യന്തവാദിനേ”. തുടർന്ന് ആദ്യം വരുന്ന അങ്കമന്ത്രങ്ങൾ—“ഓം വ്യാപകം ഹൃദയേശ്വരായ നമഃ”, “ഓം വ്യാപകേശ്വരായ ശിരസേ നമഃ”. പിന്നെ അവിടെ ആശ്രിതമായ തത്ത്വത്തെ ശ്രാവിതം/സജീവം ആക്കി, തുടർന്ന് അസ്ത്രമന്ത്രം പ്രയോഗിക്കണം.

Verse 13

सत्त्वः कोपीह यः कोपिलिङ्गमाश्रित्य तिष्ठति लिङ्गन्त्यक्त्वा शिवाज्ञाभिर्यत्रेष्टं तत्र गच्छतु

ഇവിടെ ക്രോധത്തോടെ കോപ-ലിംഗത്തെ ആശ്രയിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നവൻ, ആ ലിംഗം ഉപേക്ഷിച്ച് ശിവാജ്ഞപ്രകാരം ഇഷ്ടമുള്ള സ്ഥലത്തേക്ക് പോകട്ടെ.

Verse 14

विद्याविद्येश्वरैर् युक्तः स भवोत्र भविष्यति सहस्रं प्रतिभागे च ततः पाशुपताणुना

വിദ്യയും അവിദ്യയും (ഗൂഢവിദ്യ) എന്നവയുടെ ഈശ്വരന്മാരാൽ യുക്തനായവൻ ഇവിടെ തന്നേ ഭവൻ (ശിവൻ) ആകുന്നു. കൂടാതെ ഓരോ വിഹിതത്തിലും സഹസ്രഗുണ ഫലം ലഭിക്കുന്നു; തുടർന്ന് പാശുപത ‘അണു’ (സൂക്ഷ്മ ബീജ-തത്ത്വം) മുഖേന.

Verse 15

हुत्वा शान्त्यम्बुना प्रोक्ष्य स्पृष्ट्वा कुशैर् जपेत्ततः दत्वार्घं च विलोमेन तत्त्वतत्त्वाधिपांस् तथा

ഹോമം നടത്തി ശാന്തിജലത്തോടെ പ്രോക്ഷണം ചെയ്യണം; തുടർന്ന് കുശകൊണ്ട് സ്പർശിച്ച് ജപിക്കണം. പിന്നെ വിലോമക്രമത്തിലും അർഘ്യം അർപ്പിച്ച്, ഓരോ തത്ത്വത്തിന്റെയും അധിപന്മാരെ ക്രമമായി പൂജിക്കണം.

Verse 16

अष्टमूर्तीश्वरान् लिङ्ग पिण्डिकासंस्थितान् गुरुः विसृज्य स्वर्णपाशेन वृषस्कन्धस्थया तथा

ആചാര്യൻ ലിംഗത്തിലും പിണ്ഡികയിലും അധിഷ്ഠിതമായ അഷ്ടമൂർത്തീശ്വരന്മാരെ വിധിപൂർവ്വം വിസർജ്ജനം ചെയ്ത്, തുടർന്ന് സ്വർണപാശംകൊണ്ട് അടുത്ത കര്‍മ്മം നിർവഹിച്ച്, അതും വൃഷഭത്തിന്റെ തോളിൽ നിയമപ്രകാരം സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 17

रज्वा वध्वा तया नीत्वा शिवमन्तं गृणन् जनैः तज्जले निक्षिपेन् मन्त्री पुष्ठ्यर्थं जुहुयाच्छतं

കയറുകൊണ്ട് കെട്ടി അതേ കയറാൽ നയിച്ച്, ജനങ്ങൾ ശിവമന്ത്രം ജപിക്കുമ്പോൾ, മന്ത്രികൻ അതിനെ ആ ജലത്തിൽ മുക്കണം; തുടർന്ന് പുഷ്ട്യർത്ഥം നൂറ് ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം।

Verse 18

तृप्तये दिक्पतीनाञ्च वास्तुशुद्धौ शतं शतं रक्षां विधाय तद्धाम्नि महापाशुपता ततः

ദിക്‌പതികളുടെ തൃപ്തിക്കായും വാസ്തുശുദ്ധി കര്‍മ്മത്തിലും, ഓരോന്നിലും നൂറു നൂറു പ്രാവശ്യം രക്ഷാവിധാനം നടത്തി, തുടർന്ന് അതേ പുണ്യധാമത്തിൽ മഹാപാശുപത (ശൈവവിധി/മന്ത്ര) അനുഷ്ഠിക്കണം।

Verse 19

लिङ्गमन्यत्ततस्तत्र विधिवत् स्थापयेद् गुरुः असुरैर् मुनिभिर्गोत्रस्तन्त्रविद्भिः प्रतिष्ठितं

തുടർന്ന് അതേ സ്ഥലത്ത് ആചാര്യൻ വിധിപൂർവ്വം മറ്റൊരു ലിംഗം സ്ഥാപിക്കണം; അത് അസുരന്മാരും മുനിമാരും ഗോത്ര-തന്ത്രവിദഗ്ധരും പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതായിരിക്കണം।

Verse 20

प्रभुरत्रेति ख , छ च पाशुपतात्मनेति ख , ग , छ च दर्भैर् जपेत्तत इति ङ मूर्तिमूर्तीश्वरान् लिङ्गे इति ख , घ , ङ , छ च वास्तुमध्ये घ तत्त्वविद्भिरिति ख , घ , छ , ज च जीर्णं वाप्यथवा भग्नं विधिनापि नचालयेत् एष एव विधिः कार्योजीर्णधामसमुद्धृतौ

പ്രതിഷ്ഠിത ധാമം/ക്ഷേത്രം ജീർണ്ണമോ ഭഗ്നമോ ആയാലും, വിധിയുടെ പേരിലും അതിനെ നീക്കരുത്. ജീർണ്ണധാമത്തിന്റെ ഉദ്ധാരവും പുനരുദ്ധാരണവും ചെയ്യുമ്പോൾ ഇതേ ഏകവിധിയാണ് പാലിക്കേണ്ടത്।

Verse 21

खड्गे मन्त्रगणं न्यस्य कारयेत् मन्दिरान्तरं सङ्कोचे मरणं प्रोक्तं विस्तारो तु धनक्षयः

ഖഡ്ഗത്തിൽ മന്ത്രഗണത്തിന്റെ ന്യാസം സ്ഥാപിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അന്തർപ്രാകാരം (അകത്തള സ്ഥലം) നിർമ്മിപ്പിക്കണം. അത്യധികം ചുരുക്കം മരണത്തിന് കാരണമെന്നു, അത്യധികം വിപുലീകരണം ധനക്ഷയമെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.