Adhyaya 236

Verse 1

क्षा नाम पञ्चत्रिंअशधिकद्विशततमो ऽध्यायः धर्मनिष्ठो जयो नित्य इति ख , छ च देवान् विप्रान् गुरून् यजेदिति घ , ज , ञ च अथ षट्त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः श्रीस्तोत्रं पुष्कर उवाच राज्यलक्ष्मीस्थिरत्वाय यथेन्द्रेण पुरा श्रियः स्तुतिः कृता तथा राजा जयार्थं स्तुतिमाचरेत्

ഇങ്ങനെ ‘ക്ഷാ’ എന്ന പേരിലുള്ള ഇരുനൂറ്റി മുപ്പത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപ്തം—(ധർമ്മനിഷ്ഠനു വിജയം നിത്യമാണ്; ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും ഗുരുക്കന്മാരെയും പൂജിക്കണം എന്ന് ചില പാഠഭേദങ്ങളിൽ കാണുന്നു). ഇനി ആരംഭിക്കുന്നു ഇരുനൂറ്റി മുപ്പത്തിയാറാം അധ്യായം—‘ശ്രീസ്തോത്രം’। പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു: രാജലക്ഷ്മിയുടെ സ്ഥിരതയ്ക്കായി, പണ്ടുകാലത്ത് ഇന്ദ്രൻ ശ്രീദേവിയെ സ്തുതിച്ചതുപോലെ, രാജാവും വിജയാർത്ഥം ഈ സ്തുതിയെ അനുഷ്ഠിക്കണം।

Verse 2

इन्द्र उवाच नमस्ये सर्वलोकानां जननीमब्धिसम्भवां श्रियमुन्निन्द्रपद्माक्षीं विष्णुवक्षःस्थलस्थितां

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—സകല ലോകങ്ങളുടെയും ജനനി, സമുദ്രത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൾ, പദ്മത്തെയും മികവുറ്റ പദ്മാക്ഷി, വിഷ്ണുവിന്റെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ വസിക്കുന്ന ശ്രീ (ലക്ഷ്മി) ദേവിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 3

त्वं सिद्धिस्त्वं स्वधा स्वाहा सुधा त्वं लोकपावनि सन्धया रात्रिः प्रभा भूतिर्मेधा श्रद्धा सरस्वती

നീ സിദ്ധിയാണ്, നീ സ്വധയാണ്, നീ സ്വാഹയാണ്, നീ അമൃതസുധയാണ്; നീ ലോകപാവിനിയാണ്. നീ സന്ധ്യ, നീ രാത്രി, നീ പ്രഭ; നീ ഭൂതി, മേധ, ശ്രദ്ധ, സരസ്വതി.

Verse 4

यज्ञविद्या महाविद्या गुह्यविद्या च शोभने आत्मविद्या च देवि त्वं विमुक्तिफलदायिनी

ഹേ ശോഭനേ ദേവീ! നീയേ യജ്ഞവിദ്യ, മഹാവിദ്യ, ഗുഹ്യവിദ്യ, ആത്മവിദ്യ; നീയേ മോക്ഷഫലം നൽകുന്നവൾ।

Verse 5

आन्वीक्षिकी त्रयी वार्ता दण्डनीतिस्त्वमेव च सौम्या सौम्यैर् जगद्रूपैस्त्वयैतद्देवि पूरितं

ഹേ സൗമ്യ ദേവീ! നീയേ ആൻവീക്ഷികീ, ത്രയീ (മൂന്നു വേദങ്ങൾ), വാർത്താ, ദണ്ഡനീതി; നിന്റെ മംഗളകരമായ ജഗദ്രൂപങ്ങളാൽ ഈ സർവ്വലോകവും വ്യാപിച്ചു നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു।

Verse 6

का त्वन्या त्वामृते देवि सर्वयज्ञमयं वपुः अध्यास्ते देव देवस्य योगिचिन्त्यं गदाभृतः

ഹേ ദേവീ! നിന്നെ കൂടാതെ മറ്റാരുണ്ട്—സർവ്വയജ്ഞമയമായ ദേഹം ധരിച്ച്, ദേവദേവനായ പരമേശ്വരനിൽ അധിഷ്ഠിതയായി, യോഗികൾ ധ്യാനിക്കുന്നവളായി, ഗദ ധരിക്കുന്നവളായി?

Verse 7

त्वया देवि परित्यक्तं सकलं भुवनत्रयं विनष्टप्रायमभवत् त्वयेदानीं समेधितं

ഹേ ദേവീ! നീ വിട്ടുനിന്നപ്പോൾ സർവ്വ ത്രിഭുവനവും പ്രായം നശിച്ചു; ഇപ്പോൾ നിന്മൂലം തന്നെയാണ് അത് വീണ്ടും സമൃദ്ധമായത്।

Verse 8

दाराः पुत्रास् तथागारं सुहृद्धान्यधनादिकं भवत्येतन्महाभागे नित्यं त्वद्वीक्षणान् नृणां

ഹേ മഹാഭാഗേ! ഭാര്യ, പുത്രന്മാർ, ഗൃഹം, സുഹൃത്തുകൾ, ധാന്യം, ധനം മുതലായവ—ഇവ മനുഷ്യർക്കു നിത്യം നിന്റെ കൃപാദൃഷ്ടിയാൽ ലഭിക്കുന്നു।

Verse 9

सर्वभूतानामिति घ , ज , ञ च जवनीमम्बुसम्भवामिति ज शरीरारोग्यमैश्वर्यमरिपक्षक्षयः सुखं देवि त्वद्दृष्टिदृष्टानां पुरुषाणां न दुर्लभं

‘സർവ്വഭൂതാനാം’—എന്ന് (ഘ, ജ, ഞ) പാണ്ഡുലിപികളിൽ പാഠം; കൂടാതെ ‘ജവനീം, അംബുസംഭവാം’—എന്ന് (ജ) യിൽ. ഹേ ദേവി, നിന്റെ ദൃഷ്ടി പതിച്ച പുരുഷന്മാർക്ക് ദേഹാരോഗ്യം, ഐശ്വര്യം, ശത്രുപക്ഷക്ഷയം, സുഖം എന്നിവ ദുർലഭമല്ല.

Verse 10

त्वमम्बा सर्वभूतानां देवदेवो हरिः पिता त्वयैतद्वोइष्णुना चाम्ब जगद्व्याप्तं चराचरं

ഹേ അംബാ, നീ സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ മാതാവാണ്; ദേവദേവനായ ഹരി പിതാവാണ്. ഹേ അംബേ, നിനാലും ആ സർവ്വവ്യാപിയായ വിഷ്ണുവിനാലും ഈ സമസ്ത ജഗത്—ചരവും അചരവും—വ്യാപ്തമാണ്.

Verse 11

मानं कोषं तथा कोष्ठं मा गृहं मा परिच्छदं मा शरीरं कलत्रञ्च त्यजेथाः सर्वपावनि

ഹേ സർവ്വപാവനി, മാനമാനം, ധനകോശം, ധാന്യക്കോശ്ഠം, ഗൃഹം, പരിച്ച്ഛദം/സ്വത്തുസാമഗ്രി, ദേഹം, ഭാര്യ—ഇവയിൽ ഒന്നും ഉപേക്ഷിക്കരുത്.

Verse 12

मा पुत्रान्मासुहृद्वर्गान्मा पशून्मा विभूषणं त्यजेथा मम देवस्य विष्णोर्वक्षःस्थलालये

പുത്രന്മാരെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്; സുഹൃദ്‌വర్గത്തെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്; പശുക്കളെ/പശുസമ്പത്തിനെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്; ആഭരണങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്—കാരണം ഞാൻ എന്റെ ദേവനായ വിഷ്ണുവിന്റെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ വസിക്കുന്ന ആലയമാണ്.

Verse 13

सत्त्वेन सत्यशौचाभ्यां तथा शीलादिभिर्गुणैः त्यजन्ते ते नरा सद्यः सन्त्यक्ता ये त्वयामले

ഹേ അമലേ, നീ ഉപേക്ഷിച്ച മനുഷ്യരെ അവരുടെ ഗുണങ്ങളും ഉടൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു—സത്ത്വം, സത്യം-ശൗചം, കൂടാതെ ശീലാദി സദ്ഗുണങ്ങൾ.

Verse 14

त्वयावलोकिताः सद्यः शीलाद्यैर् अखिलैर् गुणैः कुलैश्वर्यैश् च युज्यन्ते पुरुषा निर्गुणा अपि

ഹേ ദേവി, നീ അവലോകനം ചെയ്താൽ ഗുണരഹിതരായ പുരുഷന്മാരും ഉടൻ തന്നെ ശീലാദി സമസ്ത ഗുണങ്ങളാലും കുലീനതയും ഐശ്വര്യസമൃദ്ധിയും കൊണ്ടും യുക്തരാകുന്നു।

Verse 15

स श्लाघ्यः स गुणी धन्यः स कुलीनः स बुद्धिमान् स शूरः स च विक्रान्तो यस्त्वया देवि वीक्षितः

ഹേ ദേവി, നീ കൃപാദൃഷ്ടിയാൽ വീക്ഷിച്ചവൻ തന്നെയാണ് പ്രശംസനീയൻ; അവൻ ഗുണവാനും ധന്യനും; അവൻ കുലീനനും ബുദ്ധിമാനും; അവൻ ശൂരനും പരാക്രമശാലിയും ആകുന്നു।

Verse 16

सद्यो वैगुण्यमायान्ति शीलाद्याः सकला गुणाः पराङ्मुखी जगद्धात्री यस्य त्वं विष्णुवल्लभे

ഹേ വിഷ്ണുവല്ലഭേ ജഗദ്ധാത്രീ, നീ ആരോടു പരാങ്മുഖിയാകുന്നുവോ, അവന്റെ ശീലാദി സമസ്ത ഗുണങ്ങളും ഉടൻ തന്നെ ദോഷഭരിതമായി ക്ഷയിക്കുന്നു।

Verse 17

न ते वर्णयितुं शक्ता गुणान् जिह्वापि वेधसः प्रसीद देवि पद्माक्षि नास्मांस्त्याक्षीः कदाचन

സ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ നാവിനും നിന്റെ ഗുണങ്ങളെ വർണ്ണിക്കാൻ കഴിയില്ല. ഹേ പദ്മാക്ഷി ദേവി, പ്രസന്നയാകണമേ; ഞങ്ങളെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുതേ।

Verse 18

पुष्कर उवाच एवं स्तुता ददौ श्रीश् च वरमिन्द्राय चेप्सितं सुस्थिरत्वं च राज्यस्य सङ्ग्रामविजयादिकं

പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ശ്രീ (ലക്ഷ്മി) ഇന്ദ്രന് അഭീഷ്ടമായ വരം നൽകി: രാജ്യത്തിന് ദൃഢസ്ഥിരതയും യുദ്ധവിജയം മുതലായവയും।

Verse 19

क्षयः स्वयमिति ख , ग , घ , झ च क्षयः शुभमिति छ देवदेवस्येति ट वक्षःस्थलाश्रये इति ख , ग , घ , ञ च स्वस्तोत्रपाठश्रवणकर्तॄणां भुक्तिमुक्तिदं श्रीस्तोत्रं सततं तस्मात् पठेच्च शृणुयान्नरः

അതുകൊണ്ട് മനുഷ്യൻ ഈ ശ്രീ-സ്തോത്രം നിത്യവും പാരായണം ചെയ്യുകയും ശ്രവിക്കുകയും വേണം. ഇതിന്റെ പാരായണവും ശ്രവണവും ചെയ്യുന്നവർക്ക് ഭുക്തി (ലൗകികഭോഗം)യും മുക്തി (മോക്ഷം)യും രണ്ടും നൽകുന്നു. (പ്രതികളിലെ പാഠഭേദങ്ങൾ—“ക്ഷയഃ സ്വയം…”, “ക്ഷയഃ ശുഭം…”, “ദേവദേവസ്യ…”, “വക്ഷഃസ്ഥലാശ്രയേ…”)