Adhyaya 222

Verse 1

आग्नेये महापुराणे राजधर्मो नाम एकविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः तान्न हिंस्याद्यदैव तु इति ज सत्यवान् सुव्रतेन चेति घ , ञ च अथ द्वाविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः राजधर्माः पुष्कर उवाच ग्रामस्याधिपतिं कुर्याद्दशग्रामाधिपं नृपः शतग्रामाधिपञ्चान्यं तथैव विषयेश्वरं

ആഗ്നേയ മഹാപുരാണത്തിൽ ‘രാജധർമ്മ’ എന്ന അധ്യായം (221) ആരംഭിക്കുന്നു; പാഠചിഹ്നാദികളും അനുഗമിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ‘രാജധർമ്മാഃ’ എന്ന അധ്യായം (222) ആരംഭം. പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു—രാജാവ് ഒരു ഗ്രാമാധിപതിയെ, പത്ത് ഗ്രാമങ്ങളുടെ അധിപതിയെ, നൂറ് ഗ്രാമങ്ങളുടെ അധിപതിയെ, അതുപോലെ വിഷയ (ജില്ല/പ്രദേശം)ത്തിന്റെ ഈശ്വരൻ/ഗവർണറെ നിയമിക്കണം.

Verse 2

तेषां भोगविभागश् च भवेत् कर्मानुरूपतः नित्यमेव तथा कार्यं तेषाञ्चारैः परीक्षणं

അവരുടെ ഭോഗവിഭാഗവും പ്രതിഫലവും കര്‍മ്മാനുസാരമായി നിശ്ചയിക്കണം. കൂടാതെ ചാരന്മാർ/പരിശോധകർ മുഖേന അവരുടെ പെരുമാറ്റം നിത്യമായി പരിശോധിക്കണം.

Verse 3

ग्रामे दोषान् समुत्पन्नान् ग्रामेशः प्रसमं नयेत् अशक्तो दशपालस्य स तु गत्वा निवेदयेत्

ഗ്രാമത്തിൽ ദോഷങ്ങൾ/അപരാധങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ഗ്രാമാധിപൻ അവ പരിഹരിക്കണം. അവന് കഴിയാത്തപക്ഷം ദശപാലന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു അറിയിക്കണം.

Verse 4

श्रुत्वापि दशपालो ऽपि तत्र युक्तिमुपाचरेत् वित्ताद्याप्नोति राजा वै विषयात्तु सुरक्षितात्

കേട്ടശേഷവും ദശപാലൻ അവിടെ യുക്തി/നയം പ്രയോഗിക്കണം. കാരണം രാജാവ് ധനം മുതലായവ യഥാർത്ഥത്തിൽ സുരക്ഷിതമായ വിഷയ (പ്രദേശം)ത്തിൽ നിന്നുമാത്രമേ നേടുകയുള്ളൂ.

Verse 5

धनवान्धर्ममाप्नोति धनवान् काममश्नुते उच्छिद्यन्ते विना ह्य् अर्थैः क्रिया ग्रीष्मे सरिद्यथा

ധനവാൻ ധർമ്മം പ്രാപിക്കുന്നു; ധനവാൻ തന്നെ കാമസുഖം അനുഭവിക്കുന്നു. കാരണം അർത്ഥമില്ലാതെ കർമ്മങ്ങളും അനുഷ്ഠാനങ്ങളും ഗ്രീഷ്മത്തിൽ നദി വറ്റുന്നതുപോലെ നിലയ്ക്കുന്നു.

Verse 6

विशेषो नास्ति लोकेषे पतितस्याधनस्य च पतितान्न तु गृह्णन्ति दरिद्रो न प्रयच्छति

ലോകത്തിൽ പതിതനും ധനഹീനനും തമ്മിൽ പ്രത്യേക വ്യത്യാസമില്ല. ആളുകൾ പതിതനിൽ നിന്ന് ഒന്നും സ്വീകരിക്കില്ല; ദരിദ്രന് ദാനം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.

Verse 7

धनहीनस्य भार्यापि नैका स्यादुपवर्तिनी राष्ट्रपीडाकरो राजा नरके वसते चिरं

ധനഹീനന്റെ ഭാര്യയും എല്ലായ്പ്പോഴും ഏകനിഷ്ഠയായ സഹചാരിണിയാകണമെന്നില്ല; രാജ്യത്തെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന രാജാവ് ദീർഘകാലം നരകത്തിൽ വസിക്കുന്നു.

Verse 8

नित्यं राज्ञा तथा भाव्यं गर्भिणी सहधर्मिणी यहा स्वं सुखमुत्सृज्य गर्भस्य सुखमावहेत्

രാജാവ് എപ്പോഴും ഇങ്ങനെ കരുതണം: തന്റെ ഗർഭിണിയായ സഹധർമ്മിണി സ്വന്തം സുഖം വിട്ടുവെച്ച് ഗർഭസ്ഥ ശിശുവിന്റെ ക്ഷേമം വരുത്തണം.

Verse 9

विना ह्य् अर्थमिति घ , ञ च नैव स्याद्वशवर्तिनीति ख , ट च नैव स्याद्वशवर्तिनीति घ , ज , ञ च सुखमाहरेदिति ज , ट च किं यज्ञैस्तपसा तस्य प्रजा यस्य न रक्षिताः सुरक्षिताः प्रजा यस्य स्वर्गस्तस्य गृहोपमः

ചില പാഠങ്ങളിൽ ‘അർത്ഥമില്ലാതെ’ എന്നും; ചിലതിൽ ‘അവൾ വശവർത്തിനിയാകില്ല’ എന്നും; മറ്റുചിലതിൽ ‘സുഖക്ഷേമം വരുത്തണം’ എന്നും കാണുന്നു. പ്രജകൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടാത്ത ഭരണാധികാരിക്ക് യജ്ഞവും തപസ്സും എന്ത് പ്രയോജനം? എന്നാൽ പ്രജകൾ സുരക്ഷിതരായിരിക്കുന്നവന് സ്വർഗം സ്വന്തം വീടുപോലെ തന്നെയാണ്.

Verse 10

अरक्षिताः प्रजा यस्य नरकं तस्य मन्दिरं राजा षड्भागमादत्ते सुकृताद्दुष्कृतादपि

ആരുടെയോ രാജാവിന്റെ പ്രജകൾ സംരക്ഷണമില്ലാതെ ഇരിക്കുന്നുവോ, അവന് നരകമേ വാസസ്ഥലമാകുന്നു. രാജാവ് പ്രജയുടെ പുണ്യത്തിലും പാപത്തിലും ആറിലൊന്ന് പങ്ക് സ്വീകരിക്കുന്നു.

Verse 11

धर्मागमो रक्षणाच्च पापमाप्नोत्यरक्षणात् सुभगा विटभीतेव राजवल्लभतस्करैः

സംരക്ഷണത്തിലൂടെ ധർമ്മം ഉറപ്പാകുന്നു; സംരക്ഷണം ഇല്ലെങ്കിൽ പാപം ലഭിക്കുന്നു. ദലാലിയുടെ ഭയത്തിൽ ഉള്ള ഭാഗ്യവതി സ്ത്രീ രാജാവിന്റെ പ്രിയന്മാരാലും കള്ളന്മാരാലും ഭീഷണിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ.

Verse 12

भक्ष्यमाणाः प्रजा रक्ष्याः कायस्थैश् च विशेषतः

പീഡനത്താൽ ‘ഇര’യാകുന്ന പ്രജകളെ സംരക്ഷിക്കണം—പ്രത്യേകിച്ച് കായസ്ഥർ (രാജ്യ ലേഖകർ/ഭരണ ഉദ്യോഗസ്ഥർ) വഴി.

Verse 13

रक्षिता तद्भयेभ्यस्तु राज्ञो भवति सा प्रजाअप्_२२२०१२च्दरक्षिता सा भवति तेषामेवेह भोजनं दुष्टसम्मर्दनं कुर्याच्छास्त्रोक्तं करमाददेत्

ആ ഭയങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രജകൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടാൽ അവർ യഥാർത്ഥത്തിൽ രാജാവിനുള്ളവരാണ്; സംരക്ഷണമില്ലെങ്കിൽ ഇവിടെ അവർ ദുഷ്ടരുടെ ഭോഗ്യമായിത്തീരും. അതിനാൽ രാജാവ് ദുഷ്ടരെ അടക്കി, ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം നികുതി ഈടാക്കണം.

Verse 14

कोषे प्रवेशयेदर्धं नित्यञ्चार्धं द्विजे ददेत् निधिं द्विजोत्तमः प्राप्य गृह्णीयात्सकलं तथा

പകുതി ഖജനാവിൽ നിക്ഷേപിക്കണം; ശേഷിച്ച പകുതി നിത്യമായി ബ്രാഹ്മണനു നൽകണം. അതുപോലെ ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന് ഒരു നിധി (നിധിധനം) ലഭിച്ചാൽ അത് മുഴുവനായും സ്വീകരിക്കാം.

Verse 15

चतुर्थमष्टमं भागं तथा षोडशमं द्विजः वर्णक्रमेण दद्याच्च निधिं पात्रे तु धर्मतः

ദ്വിജൻ വർണക്രമപ്രകാരം ധർമ്മാനുസൃതമായി യോഗ്യപാത്രനു നിധി നൽകുമ്പോൾ ചതുർത്ഥഭാഗം, അഷ്ടമഭാഗം, ഷോഡശഭാഗം എന്നിവ നൽകണം।

Verse 16

अनृतन्तु वदन् दण्ड्यः सुवित्तस्यांशमष्टमं प्रणष्टस्वामिकमृक्थं राजात्र्यब्दं निधापयेत्

അസത്യം പറയുന്നവൻ ശിക്ഷാർഹൻ; അവന്റെ സമ്പത്തിന്റെ അഷ്ടമഭാഗം പിഴയായി ഈടാക്കണം. ഉടമ നഷ്ടമായതോ അജ്ഞാതമായതോ ആയ സ്വത്ത് രാജാവ് മൂന്നു വർഷം നിക്ഷേപമായി സൂക്ഷിക്കണം।

Verse 17

अर्वाक् त्र्यब्दाद्धरेत् स्वामी परेण नृपतिर्हरेत् ममेदमिति यो ब्रूयात् सो ऽर्थयुक्तो यथाविधि

മൂന്നു വർഷം പൂർത്തിയാകുന്നതിന് മുമ്പ് ഉടമ തന്നെ അത് തിരിച്ചുപിടിക്കാം; അതിന് ശേഷം രാജാവ് നിയമവിധിപ്രകാരം അത് വീണ്ടെടുക്കണം. ‘ഇത് എന്റേതാണ്’ എന്നു പറയുന്നവൻ വിധിപ്രകാരം യുക്തമായ തെളിവോടെ പറയണം।

Verse 18

सम्पाद्य रूपसङ्ख्यादीन् स्वामी तद् द्रव्यमर्हति सत्प्रजा इति घ , ञ च सुभगा विटभीतेवेत्यादिः, करमाददेदित्यन्तः पाठः झ पुस्तके नास्ति द्विजे ऽर्पयेदिति ञ , ट च अमृतं वदतो ग्राह्यमिति ट बालदायादिकमृक्थं तावद्राजानुपालयेत्

രൂപം, എണ്ണം മുതലായ തിരിച്ചറിയൽ ലക്ഷണങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കിയ ശേഷം യഥാർത്ഥ ഉടമയ്ക്ക് ആ വസ്തുവിൽ അവകാശമുണ്ട്. ബാലാവകാശികൾ മുതലായവർ യോഗ്യത നേടുന്നതുവരെ രാജാവ് അവരുടെ പൈതൃകസ്വത്ത് സംരക്ഷിക്കണം।

Verse 19

यावत्स्यात्स समावृत्तो यावद्वातीतशैशवः बालपुत्रासु चैवं स्याद्रक्षणं निष्कलासु च

അവൻ സമാവർത്തനം (വിദ്യാഭ്യാസ സമാപ്തി) പൂർത്തിയാക്കുന്നതുവരെ, കൂടാതെ ശൈശവം കടന്നുവരുന്നതുവരെ സംരക്ഷണം നിലനിർത്തണം. അതുപോലെ ബാലികകൾക്കും, പുരുഷ സംരക്ഷകൻ ഇല്ലാത്ത സ്ത്രീകൾക്കും സംരക്ഷണം നൽകണം।

Verse 20

पतिव्रतासु च स्त्रीषु विधबास्वातुरासु च जीवन्तीनान्तु तासां ये संहरेयुः स्ववान्धवाः

പതിവ്രതസ്ത്രീകൾ, വിധവകൾ, രോഗിണികൾ എന്നിവർ ജീവിച്ചിരിക്കെ അവരുടെ സ്വന്തം ബന്ധുക്കൾ പോലും അവരുടെ ധനം അല്ലെങ്കിൽ ജീവിക്കാനുള്ള ഉപാധി കവർന്നാൽ, അവർ ശിക്ഷാർഹമായ കുറ്റം ചെയ്യുന്നു।

Verse 21

ताञ्छिष्याच्चौरदण्डेन धार्मिकः पृथिवीपतिः सामान्यतो हृतञ्चौरैस्तद्वै दद्यात् स्वयं नृपः

ധാർമ്മികനായ ഭൂമിപതി അവരെ കള്ളർക്കുള്ള ദണ്ഡത്തോടെ ശിക്ഷിക്കണം; പൊതുവെ കള്ളർ കവർന്നതെല്ലാം രാജാവ് തന്നേ പീഡിതർക്കു തിരികെ നൽകണം।

Verse 22

चौररक्षाधिकारिभ्यो राजापि हृतमाप्नुयात् अहृते यो हृतं ब्रूयान्निःसार्यो दण्ड्य एव सः

കള്ളരക്ഷയ്ക്ക് നിയുക്തരായ ഉദ്യോഗസ്ഥരിൽ നിന്നുപോലും രാജാവിന് മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ട വസ്തു വീണ്ടെടുക്കാം. എന്നാൽ മോഷണം സംഭവിക്കാതിരിക്കെ ‘മോഷണം സംഭവിച്ചു’ എന്നു പറയുന്നവൻ പുറത്താക്കപ്പെടുകയും നിർബന്ധമായും ശിക്ഷിക്കപ്പെടുകയും വേണം।

Verse 23

न तद्राज्ञा प्रदातव्यं गृहे यद् गृहगैर् हृतं स्वराष्ट्रपण्यादादद्याद्राजा विंशतिमं द्विज

ഹേ ദ്വിജാ! വീട്ടിനുള്ളിൽ വീട്ടുകാർ തന്നെ കവർന്ന നഷ്ടം രാജാവ് പൂരിപ്പിക്കേണ്ടതില്ല. സ്വന്തം രാജ്യത്തിലെ വ്യാപാരവസ്തുക്കളിൽ നിന്ന് രാജാവ് ഇരുപതിൽ ഒരു ഭാഗം സ്വീകരിക്കണം।

Verse 24

शुल्कांशं परदेशाच्च क्षयव्ययप्रकाशकं ज्ञात्वा सङ्कल्पयेच्छुल्कं लाभं वणिग्यथाप्नुयात्

വിദേശദേശങ്ങളിൽ നിന്നെത്തുന്ന ചരക്കുകളിലും യുക്തമായ ചുങ്കവിഹിതം നിശ്ചയിച്ച്, നഷ്ടവും ചെലവും വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഘടകങ്ങൾ അറിഞ്ഞ്, വ്യാപാരിക്ക് ന്യായമായ ലാഭം ലഭിക്കുമാറ് ചുങ്കം നിർണ്ണയിക്കണം।

Verse 25

विंशांशं लाभमादद्याद्दण्डनीयस्ततो ऽन्यथा स्त्रीणां प्रव्रजितानाञ्च तरशुल्कं विवर्जयेत्

ലാഭത്തിന്റെ ഇരുപതിലൊന്ന് രാജസ്വമായി സ്വീകരിക്കണം; ഇതിന് വിരുദ്ധമായി ചെയ്താൽ ദണ്ഡനീയൻ. സ്ത്രീകൾക്കും പ്രവ്രജിതർക്കും (സന്ന്യാസികൾക്കും) തര/ഫെറി-ശുല്കം ഒഴിവാക്കണം.

Verse 26

तरेषु दासदोषेण नष्टं दासांस्तु दापयेत् शूकधान्येषु षड्भागं शिम्बिधान्ये तथाष्टमं

തര/തോണി കടത്തുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ദാസൻ/സേവകന്റെ ദോഷം മൂലം നഷ്ടം സംഭവിച്ചാൽ, ദാസന്മാരിൽ നിന്നുതന്നെ നഷ്ടപരിഹാരം ഈടാക്കണം. ശൂകധാന്യങ്ങൾക്ക് ആറിലൊന്ന്, ശിംബി ധാന്യങ്ങൾക്ക് എട്ടിലൊന്ന് (ബാധ്യത/വിഹിതം) ആകുന്നു.

Verse 27

राजा वन्यार्थमादद्याद्देशकालानुरूपकं पञ्चषड्भागमादद्याद् राजा पशुहिरण्ययोः

രാജാവ് വനോത്പന്നങ്ങളിൽ ദേശ-കാലാനുസൃതമായി നികുതി ഈടാക്കണം. മൃഗങ്ങളിലും സ്വർണ്ണത്തിലും രാജാവ് അഞ്ചിലൊന്ന് അല്ലെങ്കിൽ ആറിലൊന്ന് വിഹിതം സ്വീകരിക്കണം.

Verse 28

गन्धौषधिरसानाञ्च पुष्पमूलफलस्य च बालदायादिकं युक्तमिति ख , ग , घ , ञ च स्त्रीणाञ्चैव द्विजातीनामिति ट पत्रशाकतृणानाञ्च वंशवैणवचर्मणां

സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, ഔഷധങ്ങൾ അവയുടെ രസങ്ങൾ, കൂടാതെ പുഷ്പം, മൂലം, ഫലം—ഇവയെല്ലാം നികുതിയോഗ്യ വസ്തുക്കളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തണം. കുട്ടികൾ, ദായാദം (വാരസ്യം) മുതലായ കാര്യങ്ങൾ യഥോചിതമായി നിയന്ത്രിക്കണം; സ്ത്രീകളുടെയും ദ്വിജന്മാരുടെയും കാര്യങ്ങളും അതുപോലെ. ഇലക്കറികൾ, പുല്ലുകൾ, മുള/വേണു ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ, ചർമ്മം എന്നിവയും (ഈ ഗണത്തിൽ) ഉൾപ്പെടണം.

Verse 29

वैदलानाञ्च भाण्डानां सर्वस्याश्ममयस्य च षड्भागमेव चादद्यान् मधुमांसस्य सर्पिषः

വേല/മുളകൊണ്ട് നെയ്ത വസ്തുക്കൾ, പാത്രങ്ങൾ, കൂടാതെ കല്ലുകൊണ്ടുള്ള എല്ലാ വസ്തുക്കളിൽ നിന്നും ആറിലൊന്ന് മാത്രം സ്വീകരിക്കണം; തേൻ, മാംസം, നെയ്യ് എന്നിവയിൽ നിന്നും കൂടി ആറിലൊന്ന് മാത്രം.

Verse 30

म्रियन्नपि न चादद्याद् ब्राह्मणेभ्यस् तथा करं यस्य राज्ञस्तु विषये श्रोत्रियः सीदति क्षुधा

മരണാസന്നനായാലും ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ നിന്ന് അത്തരം നികുതി എടുക്കരുത്; ആരുടെ രാജ്യത്തിൽ ശ്രോത്രിയ ബ്രാഹ്മണൻ വിശപ്പാൽ വലയുന്നുവോ।

Verse 31

तस्य सीदति तद्राष्ट्रं व्याधिदुर्भिक्षतस्करैः श्रुतं वृत्तन्तु विज्ञाय वृत्तिं तस्य प्रकल्पयेत्

അവന്റെ രാജ്യം രോഗം, ദുര്ഭിക്ഷം, കള്ളന്മാർ എന്നിവകൊണ്ട് ദുരിതത്തിലാകുന്നു. സംഭവത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വിവരം കേട്ട് ഉറപ്പാക്കി രാജാവ് അവന്റെ ഉപജീവനം ക്രമീകരിക്കണം।

Verse 32

रक्षेच्च सर्वतस्त्वेनं पिता पुत्रमिवौरसं संरक्ष्यमणो राज्ञा यः कुरुते धर्ममन्वहं

രാജാവ് അവനെ എല്ലാതിക്കിലും സംരക്ഷിക്കണം; പിതാവ് തന്റെ ഔരസപുത്രനെ സംരക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ. രാജസംരക്ഷണത്തിൽ ഉള്ളവൻ ദിനംപ്രതി ധർമ്മം ആചരിക്കുന്നു।

Verse 33

तेनायुर्वर्धते राज्ञो द्रविणं राष्ट्रमेव च कर्म कुर्युर् नरेन्द्रस्य मासेनैकञ्च शिल्पिनः

ആ ക്രമീകരണത്താൽ രാജാവിന്റെ ആയുസ്സ് വർധിക്കുന്നു; ധനവും രാജ്യവും കൂടെ വളരുന്നു. ശില്പികൾ നരേന്ദ്രന്റെ ജോലി മാറിമാറി ഓരോരുത്തരും ഒരു മാസം വീതം ചെയ്യണം।

Verse 34

भुक्तमात्रेण ये चान्ये स्वशरीरोपजीयिनः

കൂടാതെ, കഴിച്ചതത്ര മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്നവർ—സ്വശരീരശ്രമം കൊണ്ടു മാത്രം ഉപജീവിക്കുന്നവർ—അവരെയും യഥാശക്തി രാജകാര്യത്തിൽ നിയോഗിക്കണം।