Adhyaya 285

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे मृतसञ्जीवनीकरसिद्धयोगो नाम चतुरशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चाशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः कल्पसागरः धन्वन्तरिर् उवाच कल्पाम्मृत्युञ्चयान्वक्ष्ये ह्य् आयुर्दान्रोगसर्दनान् त्रिशती रोगहा सेव्या मध्वाज्यत्रिफलामृता

ഇങ്ങനെ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിലെ ‘മൃതസഞ്ജീവനീകര-സിദ്ധയോഗ’ എന്ന 284-ാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി ‘കൽപസാഗരം’ എന്ന 285-ാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു—ആയു ദാനം ചെയ്യുന്നവയും രോഗങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവയും ആയ മൃത്യുഞ്ജയ കൽപങ്ങൾ ഞാൻ ഉപദേശിക്കും. ‘ത്രിശതി’ രോഗഹരം; തേൻ, നെയ്യ്, ത്രിഫല ചേർത്ത് അമൃതസമമാക്കി അത് സേവിക്കണം.

Verse 2

पलं पलार्धं कर्षं वा त्रिफलां सकलां तथा बिल्वतैलस्य नस्यञ्च मासं पञ्चशती कविः

ത്രിഫല പൂർണ്ണമായി സേവിക്കണം; അളവ് ഒരു പല, അർദ്ധ പല അല്ലെങ്കിൽ ഒരു കർഷ. അതുപോലെ ബിൽവതൈല നസ്യം ഒരു മാസം തുടരണം; പണ്ഡിതൻ ഇത് അഞ്ചുനൂറ് ശ്ലോകങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

Verse 3

रोगापमृत्युबलिजित् तिलं भल्लातकं तथा पञ्चाङ्गं वाकूचीचूणं षण्मासं खदिरोदकैः

എള്ള്, ഭല്ലാതകം, പഞ്ചാംഗസിദ്ധം, കൂടാതെ വാകൂചീചൂർണം—ഇവയെ ഖദിരക്വാഥം/ജലത്തോടൊപ്പം ആറുമാസം സേവിക്കണം; ഇത് രോഗം, അകാലമരണം, ബലക്ഷയം എന്നിവയെ ജയിക്കുന്നു എന്നു പറയുന്നു.

Verse 4

क्वाथैः कुष्ठञ्जयेत् सेव्यं चूर्णं नीलकुरुण्टजम् क्षिरेण मधुना वापि शतायुः खण्डदुग्धभुक्

ക്വാഥങ്ങളാൽ കുഷ്ഠം/ചർമ്മരോഗം ജയിക്കണം. സേവ്യ (വെറ്റിവേർ)യും നീലകുരുണ്ടജവും ചേർന്ന ചൂർണം പാലോടോ തേൻകൊണ്ടോ സേവിച്ചാൽ ശതായുസ്സാകുന്നു; പ്രത്യേകിച്ച് പഞ്ചസാര ചേർത്ത പാൽ ആഹാരമാക്കുന്നവന്.

Verse 5

मध्वाज्यशुण्ठीं संसेव्य पलं प्रातः समृद्युजित् बलीपलितजिज्जीवेन्माण्डकीचूर्णदुग्धपाः

പ്രഭാതത്തിൽ തേനും നെയ്യും ചേർത്ത ശുണ്ഠി ഒരു പല നിത്യമായി സേവിച്ചാൽ, സമൃദ്ധിയുള്ളവൻ ചുളിവുകളും നരയും ജയിച്ച് ദീർഘജീവിയാകും. അതുപോലെ മാണ്ഡകീചൂർണം ചേർത്ത പാൽ കുടിക്കണം.

Verse 6

उच्चटामधुना कर्षं पयःपा मृत्युजिन्नरः मध्वाज्यैः पयसा वापि निर्गुण्डी रोगमृत्युजित्

ഉച്ചടാ ഒരു കർഷം തേൻ ചേർത്ത് പാലിൽ കുടിക്കുന്ന പുരുഷൻ മരണജയിയാകുന്നു. അതുപോലെ നിർഗുണ്ഡി തേൻ-നെയ്യോടോ അല്ലെങ്കിൽ പാലോടോ സേവിച്ചാൽ രോഗവും മരണവും ജയിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 7

तैलमिति ञ पलाशतैलं कर्षैकं षण्मासं मधुना पिवेत् दुग्धभोजी पञ्चशती सहस्रायुर्भवेन्नरः

ഇത് ‘തൈലം’ എന്നു അറിഞ്ഞ്, പലാശതൈലം ഒരു കർഷമാത്രയിൽ തേൻ ചേർത്ത് ആറുമാസം പാനം ചെയ്യണം. ആഹാരമായി പാലുമാത്രം സ്വീകരിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ അഞ്ചുനൂറു വർഷത്തെ തേജോബലം നേടി സഹസ്രായുസ്സാകുന്നു.

Verse 8

ज्योतिष्मतीपत्ररसं पयसा त्रिफलां पिवेत् मधुनाज्यन्ततस्तद्वत् शतावर्या रजः पलं

ജ്യോതിഷ്മതീ ഇലകളുടെ രസം പാലോടുകൂടെ പാനം ചെയ്യണം; ത്രിഫലയും പാനീയമായി സ്വീകരിക്കണം. തുടർന്ന് തേനും നെയ്യും ചേർത്ത് ശതാവരിയുടെ പൊടി ഒരു പലമാത്രയിൽ സേവിക്കണം.

Verse 9

क्षौद्राज्यैः पयसा वापि निर्गुण्डी रोगमृत्युजित् पञ्चाङ्गं निम्बचूर्णस्य खदिरक्वाथभावितं

നിർഗുണ്ടിയെ തേൻ-നെയ്യോടെയോ പാലോടെയോ സേവിച്ചാൽ അത് രോഗത്തെയും (അകാല) മരണത്തെയും ജയിക്കുന്നതാകുന്നു. അതുപോലെ, വേപ്പിന്റെ പഞ്ചാംഗം വേപ്പുപൊടിയോടെ ചേർത്ത് ഖദിരക്വാഥത്തിൽ ഭാവിതമാക്കിയാൽ അത് മഹൗഷധിയാകുന്നു.

Verse 10

कर्षं भृङ्गरसेनापि रोगजिच्चामरो भवेत् रुदन्तिकाज्यमधुभुक् दुग्धभोजी च मृत्युजित्

ഭൃംഗരസത്തോടുകൂടെ ഒരു കർഷമാത്ര സേവിച്ചാലും മനുഷ്യൻ രോഗങ്ങളെ ജയിച്ച് അജരനെന്നപോലെ ആകുന്നു. രുദന്തികയെ നെയ്യും തേനും ചേർത്ത് കഴിച്ച്, ആഹാരമായി പാലുമാത്രം സ്വീകരിച്ചാൽ മരണത്തെ ജയിക്കുന്നു (ദീർഘായുസ്സു ലഭിക്കുന്നു).

Verse 11

कर्षचूर्णं हरीतक्या भावितं भृङ्गराड्रसैः घृतेन मधुना सेव्य त्रिशतायुश् च रोगजित्

ഹരീതകീ പൊടി ഒരു കർഷമാത്ര എടുത്ത് ഭൃംഗരാജരസത്തിൽ ഭാവിതമാക്കി, തുടർന്ന് നെയ്യും തേനും ചേർത്ത് സേവിക്കണം. ഇത് മൂന്നു നൂറു വർഷത്തെ ആയുസ്സു നൽകുകയും രോഗങ്ങളെ ജയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 12

वाराहिका भृङ्गरसं लोहचूर्णं शतावरी साज्यं कर्षं पञ्चशती कर्तचूर्णं शतावरी

വാരാഹിക, ഭൃംഗരാജരസം, ലോഹചൂർണം, ശതാവരി—ഘൃതസഹിതം—ഒരു കർഷമാത്രയിൽ സേവിക്കണം. അതുപോലെ പഞ്ചശതിയും കർത്തചൂർണവും ശതാവരിയോടുകൂടെ വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 13

भावितं भृङ्गराजेन मध्वाज्यन्त्रिशती भवेत् ताम्रं मृतं सृततुल्यं गन्धकञ्च कुमारिका

ഭൃംഗരാജംകൊണ്ട് പുനഃപുനഃ ഭാവിതമാക്കിയാൽ അത് തേൻ-ഘൃതയുക്തമായ ത്രിശതീമാത്രയുടെ യോഗമാകുന്നു. താമ്രം ‘മൃതം’ ആയി സൃത (ശുദ്ധീകരിത/ദ്രവീകൃത) തുല്യമാകുന്നു; ഗന്ധകവും കുമാരിക (ഘൃതകുമാരി) സഹിതം വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 14

रसैर् विमृज्य द्वे गुञ्जे साज्यं पञ्चशताब्दवान् अश्वगन्धा पलं तैलं साज्यं खण्डं शताब्दवान्

രസങ്ങളാൽ മർദനം ചെയ്ത് രണ്ട് ഗുഞ്ജാമാത്ര, ഘൃതസഹിതം, ‘അഞ്ഞൂറുവർഷ’ ആയുർവർധകയോഗമെന്ന് പറയുന്നു. അതുപോലെ അശ്വഗന്ധ ഒരു പലം—തൈലം, ഘൃതം, ഖണ്ഡം (ശർക്കര) സഹിതം—‘നൂറുവർഷ’ ആയുയോഗം.

Verse 15

पलम्पुनर् नवाचूर्णं मध्वाज्यपयसा पिवम् अशोकचूर्णस्य पलं मध्वाज्यं पयसार्तिनुत्

വീണ്ടും പുനർനവയുടെ പുതുതായി പൊടിച്ച ചൂർണം ഒരു പലം, തേൻ-ഘൃതം-പാൽ എന്നിവയോടെ കുടിക്കണം. അതുപോലെ അശോകചൂർണം ഒരു പലവും തേൻ-ഘൃതസഹിതം പാലിൽ സ്വീകരിച്ചാൽ വേദന/വ്യാധി ശമിക്കുന്നു.

Verse 16

तिलस्य तैलं समधु नस्यात् कृष्णकचः शती कर्षमक्षं समध्वाज्यं शतायुः पयसा पिवन्

എള്ളെണ്ണ തേൻ ചേർത്ത് നസ്യമായി നൽകണം; അതിനാൽ മുടി കറുപ്പായി നിലനിൽക്കും, നൂറുവർഷായുസ്സും ലഭിക്കും. അതുപോലെ അക്ഷ (വിഭീതക) ഒരു കർഷം തേൻ-ഘൃതസഹിതം പാലിൽ കുടിച്ചാൽ ശതായു ലഭിക്കുന്നു.

Verse 17

रोगनुच्चामरो भवेदिति ञ साज्यं सर्वमिति ख ताम्रामृतमिति ख सुरतुस्यमिति ज , ञ च अभयं सगुडञ्चग्ध्वा घृतेन मधुरादिभिः दुग्धान्नभुक् कृष्णकेशो ऽरोगी पञ्चशताब्दवान्

ശർക്കരയോടുകൂടി അഭയാ (ഹരീതകി) കഴിച്ച്, തുടർന്ന് നെയ്യും മധുരവർഗ ദ്രവ്യങ്ങളും ചേർത്ത് സേവിച്ച്, പാൽ-അന്നം ആഹാരമാക്കി ജീവിച്ചാൽ, രോഗമുക്തനായി കറുത്ത മുടിയോടെ അഞ്ചുനൂറ് വർഷം ജീവിക്കും.

Verse 18

पलङ्कुष्माण्डिकाचूर्णं मध्वाज्यपयसा पिवन् मासं दुग्धान्नभोजी च सहस्रायुर्विरोगवान्

പലയും കുഷ്മാണ്ഡികയും ഉള്ള ചൂർണം തേൻ, നെയ്യ്, പാൽ എന്നിവയുമായി കലർത്തി ഒരു മാസം കുടിക്കുകയും പാൽ-അന്നം ആഹാരമാക്കുകയും ചെയ്താൽ, രോഗമുക്തനായി ആയിരം വർഷം ആയുസ്സ് ലഭിക്കും.

Verse 19

शालूकचूर्णं भृङ्गाज्यं समध्वाज्यं शताब्दकृत् कटुतुम्बीतैलनस्यं कर्षं शतद्वयाब्दवान्

ശാലൂകചൂർണം; ഭൃംഗരാജം ചേർത്ത് സിദ്ധമാക്കിയ നെയ്യ് തേനും നെയ്യും ചേർത്ത് സേവിച്ചാൽ നൂറുവർഷായുസ്സ് ലഭിക്കും. കടുതുംബി എണ്ണ നസ്യമായി ഒരു കർഷ അളവിൽ ഉപയോഗിച്ചാൽ ഇരുനൂറുവർഷായുസ്സ് എന്നു പറയുന്നു.

Verse 20

त्रिफला पिप्पली शुण्ठी सेविता त्रिशताब्दकृत् शतावर्याः पूर्वयोगः सहस्रायुर्बलातिकृत्

ത്രിഫല, പിപ്പലി, ശുണ്ഠി എന്നിവ സ്ഥിരമായി സേവിച്ചാൽ മൂന്നു നൂറ് വർഷത്തിന്റെ (ആയുസ്സിന്റെ ഫലം) ലഭ്യമാകുമെന്ന് പറയുന്നു. ശതാവരിയുടെ മുൻപ് പറഞ്ഞ യോഗം ആയിരം വർഷായുസ്സും അത്യധിക ബലവും നൽകുന്നു.

Verse 21

चित्रकेन तथा पुर्वस् तथा शुण्ठीविडङ्गतः लोहेन भृङ्गराजेन बलया निम्बपञ्चकैः

അതുപോലെ ചിത്രകവും മുൻപ് പറഞ്ഞ ദ്രവ്യങ്ങളും ചേർത്ത്, ശുണ്ഠിയും വിഡംഗവും കൂട്ടിച്ചേർത്ത്; ലോഹ (ലൗഹപ്രയോഗം) സഹിതം, ഭൃംഗരാജം, ബലാ, കൂടാതെ വേപ്പിന്റെ പഞ്ചാംഗവും ചേർത്ത് (യോഗം ചെയ്യണം).

Verse 22

खदिरेण च निर्गुण्ड्या कण्टकार्याथ वासकात् वर्षाभुवा तद्रसैर् वा भावितो वटिकाकृतः

ഖദിരം, നിർഗുണ്ഡി, കണ്ടകാരി, വാസകം എന്നിവകൊണ്ടോ—അല്ലെങ്കിൽ വർഷാഭൂ മുതലായവയുടെ രസങ്ങളിൽ ഭാവിതമാക്കി—പിന്നീട് വടിക (ഗുളിക) രൂപത്തിൽ തയ്യാറാക്കണം।

Verse 23

चूर्णङ्घृतैर् वा मधुना गुडाद्यैर् वारिणा तथा ॐ ह्रूं स इतिमन्त्रेण मन्त्रतो योगराजकः

‘യോഗരാജക’ എന്ന ഔഷധയോഗം ചൂർണ്ണത്തോടോ, നെയ്യോടോ, തേൻതോടോ, ശർക്കര മുതലായവയോടോ, അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളത്തോടോ സേവിക്കണം; ‘ഓം ഹ്രൂം സ’ എന്ന മന്ത്രം ജപിച്ച് മന്ത്രിതമാക്കി നൽകണം।

Verse 24

मृतसञ्जीवनीकल्पो रोगमृत्युञ्जयो भवेत् सुरासुरैश् च मुनिभिः सेविताः कल्पसागराः गजायुर्वेदं प्रोवाच पालकाप्ये ऽङ्गराजकं

‘മൃതസഞ്ജീവനി’ എന്ന കല്പം മരണത്തിൽ നിന്ന് പുനർജീവിപ്പിക്കുന്നതും രോഗ-മൃത്യുവിനെ ജയിക്കുന്നതുമായിരിക്കും. ‘കല്പസാഗരങ്ങൾ’—ഔഷധവിധികളുടെ മഹാസമുദ്രങ്ങൾ—ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, മുനിമാർ എന്നിവർ സേവിക്കുന്നു. ഈ പരമ്പരയിൽ പാലകാപ്യൻ അങ്കരാജനോട് ഗജ-ആയുർവേദം ഉപദേശിച്ചു।