Adhyaya 284
मृतसञ्जीवनीकरसिद्धयोगः (Mṛtasañjīvanī-kara Siddha-yogaḥ) — Perfected Formulations for Revivification and Disease-Conquest
ഈ അധ്യായത്തിൽ മന്ത്രസംസ്കൃത ഔഷധങ്ങളുടെ വിഷയത്തിനു ശേഷം ആയുർവേദത്തിലെ പുതിയ സമാഹാരം ആരംഭിക്കുന്നു—ആത്രേയപ്രണീതവും ധന്വന്തരിയാൽ പുനരുപദേശിതവുമായ ‘സിദ്ധയോഗങ്ങൾ’. ജ്വരം, കാസ-ശ്വാസ-ഹിക്ക, അരോചകം, ഛർദ്ദി-തൃഷ്ണ, കുഷ്ഠ-വിസ്ഫോടം, വ്രണം കൂടാതെ നാഡി/ഭഗന്ദരം, ആമവാതം-വാതശോണിതം, ശോഥം, അർശസ്, അതിസാരം, ക്ഷയം, സ്ത്രീരോഗങ്ങൾ, നേത്രരോഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പ്രധാന രോഗസമൂഹങ്ങളുടെ ചികിത്സാക്രമങ്ങൾ ഇവിടെ സംക്ഷിപ്തമായി സമാഹരിച്ചിരിക്കുന്നു. ക്വാഥം, ചൂർണം, ഘൃതം, തൈലം, ലേപം, ഗുടിക, അഞ്ജനം, നസ്യം, സേകം, വമനം, വിരേചനം എന്നീ ഔഷധരൂപങ്ങളും നടപടികളും അനുസരിച്ച് യോഗങ്ങൾ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. അവസാനം പ്രത്യേകിച്ച് വിരേചനചികിത്സ—വിശേഷമായി ‘നാരാച’ യോഗം—ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് ഉറപ്പാക്കി, സുശ്രുതപ്രമാണത്തോടെ ഈ സിദ്ധയോഗങ്ങൾ സർവരോഗനാശകങ്ങളായി, ധർമ്മരക്ഷയ്ക്കായി ജീവസംരക്ഷണവും സാധനാശക്തിയും വർധിപ്പിക്കുന്നവയാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे मन्त्ररूपौषधकथनं नाम त्र्यशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ चतुरशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः मृतसञ्जीवनीकरसिद्धयोगः धन्वन्तरिर् उवाच सिद्धयोगान् पुनर्वक्षे मृतसञ्जीवनीकरान् आत्रेयभाषितान् दिव्यान् सर्वव्याधिविमर्दनान्
ഇങ്ങനെ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിലെ ‘മന്ത്രരൂപ ഔഷധകഥനം’ എന്ന 283-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി. ഇനി 284-ാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു—‘മൃതസഞ്ജീവനീകര സിദ്ധയോഗം’. ധന്വന്തരിയർ പറഞ്ഞു: ആത്രേയൻ പ്രസ്താവിച്ച, ദിവ്യമായ, സർവ്വവ്യാധികളെ മർദിക്കുന്ന, മരിച്ചവനെയും ജീവിപ്പിക്കുന്ന സിദ്ധയോഗങ്ങളെ ഞാൻ വീണ്ടും വിശദീകരിക്കുന്നു.
Verse 2
आत्रेय उवाच विल्वादिपञ्चमूलस्य क्वाथः स्याद्वातिके ज्वरे पावनं पिप्पलीमूलं गुडूची विष्वजो ऽथ वा
ആത്രേയൻ പറഞ്ഞു—വാതജന്യ ജ്വരത്തിൽ ‘വിൽവാദി പഞ്ചമൂലം’ എന്നതിന്റെ ക്വാഥം നൽകണം. ശുദ്ധീകരണ ഔഷധമായി പിപ്പലി-മൂലം, അല്ലെങ്കിൽ ഗുഡൂചി, അല്ലെങ്കിൽ ‘വിഷ്വജ’ എന്ന ഔഷധവും പ്രയോഗിക്കാം.
Verse 3
वीरकार्ये इति ख एकनामाथ सर्थकमिति ख , ञ च सर्वव्याधिविनाशकानिति ख आमलक्यभया कृष्ण वह्निः सर्वज्वरान्तकः विल्वाग्निमन्थश्योनाककाश्मर्यः पार्ला स्थिरा
‘വീരകാര്യേ’—ഇത് ഖ-പ്രതിയിലെ പാഠം; ‘ഏകനാമ’ ‘സാർത്ഥകം’—ഇതും ഖ-പ്രതിയിലെ പാഠം; കൂടാതെ ‘സർവ്വവ്യാധിവിനാശകാൻ’—ഇതും ഖ-പ്രതിയിലെ പാഠം. (ഔഷധങ്ങൾ) ഇവ—ആമലകി, അഭയാ, കൃഷ്ണാ, വഹ്നി, സർവ്വജ്വരാന്തക, വില്വം, അഗ്നിമന്തം, ശ്യോനാകം, കാശ്മര്യം, പാർലാ, സ്ഥിരാ.
Verse 4
त्रिकण्टकं पृश्नपर्णी वृहती कण्टकारिकाः ज्वराविपाकपार्श्वार्तिकाशनुत् कुशमूलकम्
ത്രികണ്ഠകം, പൃഷ്ണിപർണീ, വൃഹതീ, കണ്ഠകാരികാ—കുശമൂലത്തോടുകൂടെ—ജ്വരം, അജീർണം/വിപാകവികാരം, പാർശ്വവേദന എന്നിവ ശമിപ്പിക്കുന്ന ഔഷധയോഗമാണ്।
Verse 5
गुडूची पर्पटी मुस्तं किरातं विश्वभेषजम् वातपित्तज्वरे देयं पञ्चभद्रमिदं स्मृतम्
ഗുഡൂചീ, പർപടീ, മുഷ്ട, കിരാതം, വിശ്വഭേഷജം—ഈ അഞ്ചും വാത-പിത്തജന്യ ജ്വരത്തിൽ നൽകേണ്ടത്; ഇതിനെ ‘പഞ്ചഭദ്രം’ എന്നു സ്മരിക്കുന്നു।
Verse 6
त्रिवृद्विशालकटुकात्रिफलारग्बधैः कृतः स्ंस्कारो भेदनक्वाथः पेयः सर्वज्वरापहः
ത്രിവൃത്, വിശാലാ, കടുകാ, ത്രിഫല, ആരഗ്വധം എന്നിവകൊണ്ട് സംസ്കരിച്ച് തയ്യാറാക്കുന്ന ഭേദന-ക്വാഥം (പാനം) സർവ്വജ്വരനാശകമാണ്।
Verse 7
देवदारुबलावासात्रिफलाव्योपपद्मकैः सविडङ्गैः सितातुल्यं तच्चुर्णं पञ्चकाशजित्
ദേവദാരു, ബലാ, വാസാ, ത്രിഫല, വ്യോപപദ്മകം, വിഡംഗം—ഇവയുടെ ചൂർണം സമപ്രമാണം പഞ്ചസാര ചേർത്ത്—അഞ്ചുവിധ കാസം (ചുമ) ജയിക്കുന്നു।
Verse 8
दशमूलीशटीरास्नापिप्पलीबिल्वपौष्करैः शृङ्गीतामलकीभार्गीगुडूचीनागवल्लिभिः
ദശമൂലം, ശഠീ, രാസ്നാ, പിപ്പലീ, ബിൽവം, പൗഷ്കരം; കൂടാതെ ശൃംഗീ, താമലകീ, ഭാർഗീ, ഗുഡൂചീ, നാഗവല്ലീ—ഈ ദ്രവ്യങ്ങളോടുകൂടെ (യോഗം)।
Verse 9
यवाग्रं विधिना सिद्धं कशायं वा पिवेन्नरः काशहृद्ग्रहणीपार्श्वहिक्वाश्वासप्रशान्तये
വിധിപ്രകാരം തയ്യാറാക്കിയ യവം (ബാർലി) കഷായം മനുഷ്യൻ കുടിക്കണം; അത് ചുമ, ഹൃദയക്ലേശം, ഗ്രഹണി-വ്യാധി, പാർശ്വവേദന, ഹിക്ക, ശ്വാസകഷ്ടം എന്നിവ ശമിപ്പിക്കുന്നു.
Verse 10
मधुकं मधुना युक्तं विप्पलीं शर्करान्वितां नागरं गुडसंयुक्तं हिक्वाघ्नं लावणत्रयम्
തേനോടുകൂടിയ യഷ്ടിമധുകം, പഞ്ചസാരയോടുകൂടിയ പിപ്പലി, ശർക്കര/വെല്ലത്തോടുകൂടിയ നാഗരം (ശുണ്ഠി), കൂടാതെ ത്രിലവണ—ഇത് ഹിക്ക (ഹിക്കപ്പ്) നശിപ്പിക്കുന്നു.
Verse 11
कारव्यजाजीमरिचं द्राक्षा वृक्षाम्लदाडिमम् सौवर्चलं गुडं क्षौद्रं सर्वारोचननाशनम्
കാരവി, ജാജി (ജീരകം)യും മരിചവും; ദ്രാക്ഷ; വൃക്ഷാമ്ലവും ദാടിമവും—സൗവർചല ലവണ, വെല്ലം, തേൻ എന്നിവയോടുകൂടെ—എല്ലാ തരത്തിലുള്ള അരുചി (ഭക്ഷണവൈരാഗ്യം) നീക്കുന്നു.
Verse 12
शृङ्गवेररसञ्चैव मधुना सह पाययेत् अरुचिश्वासकाशघ्नं प्रतिश्यायकफान्तकम्
ശൃംഗവേര (പുതിയ ഇഞ്ചി) രസം തേനോടുകൂടെ കുടിപ്പിക്കണം; ഇത് അരുചി, ശ്വാസകഷ്ടം, ചുമ എന്നിവ നശിപ്പിക്കുകയും പ്രതിശ്യായം (ജലദോഷം) കഫം എന്നിവയ്ക്ക് അവസാനം വരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
Verse 13
वटं शृङ्गी शिलालोध्रदाडिमं मधुकं मधु पिवेत् तण्डुलतोयेन च्छर्दितृष्णानिवारणम्
വടം, ശൃംഗീ, ശിലാ-ലോധ്ര, ദാടിമം, യഷ്ടിമധുകം—ഇവ തേൻ ചേർത്ത് തണ്ടുലതോയം (അരി കഞ്ഞിവെള്ളം) കലർത്തി കുടിക്കണം; ഇത് ഛർദ്ദിയും അതിതൃഷ്ണയും ശമിപ്പിക്കുന്നു.
Verse 14
देवदारुबलारास्नात्रिफलाव्योषपद्मकैर् इति ख गुडुची वासकं लोध्रं पिप्पलीक्षौद्रसंयुतम् कफान्वितञ्जयेद्रक्तं तृष्णाकासज्वरापहम्
(മറ്റൊരു യോഗം:) ദേവദാരു, ബലാ, രാസ്നാ, ത്രിഫല, ത്രികടു (വ്യോഷ) എന്നിവയും പദ്മകവും; കൂടാതെ ഗുഡൂചി, വാസക, ലോധ്രം എന്നിവ പിപ്പലി-തേൻ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ ഔഷധം—കഫബന്ധിത രക്തദോഷം ശമിപ്പിക്കുകയും ദാഹം, ചുമ, ജ്വരം എന്നിവ അകറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു।
Verse 15
वासकस्य रसस्तद्वत् समधुस्ताम्रजो रसः शिरीषपुष्पसुरसभावितं मरिचं हितं
വാസകത്തിന്റെ രസം തേൻ ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഹിതകരം; അതുപോലെ താമ്രജന്യ രസവും തേൻ സഹിതം ഗുണകരം. ശിരീഷ് പുഷ്പവും സുരസാ (തുളസി) സാരവും ചേർത്ത് ഭാവിതമാക്കിയ മരിചം (കറുത്ത കുരുമുളക്) പഥ്യമാണ്।
Verse 16
सर्वार्तिनुन्मसूरो ऽथ पित्तमुक् तण्ड्लीयकं निर्गुण्डी शारिवा शेलु रङ्गोलश् च विषापहः
അടുത്തതായി—മസൂര (പരിപ്പ്) എല്ലാ വേദനകളും ശമിപ്പിക്കുന്നു; തണ്ഡുലീയകം പിത്തം കുറയ്ക്കുന്നു; കൂടാതെ നിർഗുണ്ഡി, ശാരിവാ, ശേലു, രംഗോല—ഇവ വിഷനാശക ദ്രവ്യങ്ങളാണ്।
Verse 17
महौषधं मृतां क्षुद्रां पुष्करंग्रन्थिकोद्भवं पिवेत् कणायुतं क्वाथं मूर्छायाञ्च मदेषु च
മൂർഛയും മദാവസ്ഥകളും ഉണ്ടായാൽ—മഹൗഷധം, മൃതാ, ക്ഷുദ്രാ, പുഷ്കരം, ഗ്രന്ഥികോദ്ഭവം എന്നിവയോടൊപ്പം കണാ (പിപ്പലി) ചേർത്ത ക്വാഥം കുടിക്കണം।
Verse 18
हिङ्गुसौर्चलव्योषैर्द्विप्लांशैर्घृताढकं चतुर्गुणे गवां मूत्रे सिद्धमुन्मादनाशनं
ഹിംഗു, സൗർച്ചല, വ്യോഷ—ഇവ ഓരോന്നും ദ്വി-പ്ലാംശ അളവിൽ ചേർത്ത്—നാലിരട്ടി ഗോമൂത്രത്തിൽ ഒരു ആഢക ഘൃതം സിദ്ധമാക്കി (പാകം ചെയ്ത്) എടുത്താൽ; ഈ ഔഷധം ഉന്മാദം (മാനസിക വിക്ഷോഭം) നശിപ്പിക്കുന്നു।
Verse 19
शङ्खपुष्पीवत्ताकुष्ठैः सिद्धं ब्राह्मीरसैर् युतं पुराणं हन्त्यपस्मारं सोन्मादं मेध्यमुत्तमं
ശങ്കപുഷ്പി, വത്താ, കുഷ്ഠം എന്നിവകൊണ്ട് സിദ്ധമാക്കി ബ്രാഹ്മീരസയുക്തമായ പുരാണ-പ്രയോഗം അപസ്മാരം (മൂർഛ/മിര്ഗി)യും ഉന്മാദവും നശിപ്പിക്കുന്നു; ഇത് ഉത്തമ മേധ്യം.
Verse 20
पञ्चगव्यं घृतं तद्वत् कुष्ठनुच्चाभयायुतं पटोलत्रिफलानिम्बगुडुचीधावणीवृषैः
അതുപോലെ പഞ്ചഗവ്യത്തിൽ സിദ്ധമായ ഘൃതം ഉപയോഗിക്കണം; അതിൽ കുഷ്ഠം (കുഷ്ഠനാശകം)യും അഭയാ (ഹരീതകി)യും ചേർത്ത്, പടോല, ത്രിഫല, നിംബ, ഗുഡൂചി, ധാവണി, വൃഷ എന്നിവയും കൂട്ടിച്ചേർക്കണം.
Verse 21
सकरञ्जैर् घृतं सिद्धं कुष्ठनुद्वज्रकं स्मृतं निम्बं पटोलं व्याघ्री च गुडूची वासकं तथा
കരഞ്ജ മുതലായവകൊണ്ട് സിദ്ധമാക്കിയ ഘൃതം കുഷ്ഠനാശകമായ ‘വജ്രകം’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; അതിൽ നിംബ, പടോല, വ്യാഘ്രീ, ഗുഡൂചി, വാസകം എന്നിവയും ചേർക്കണം.
Verse 22
कुर्याद्दशपलान् भागान् एकैकस्य सकुट्टितान् जलद्रोणे विपक्तव्यं यावत्पादावशेषितं
ഓരോ ദ്രവ്യവും പത്ത് പലം വീതം എടുത്ത് കട്ടിയായി ഇടിക്കണം; തുടർന്ന് ഒരു ദ്രോണം വെള്ളത്തിൽ വേവിച്ച്, നാലിലൊന്ന് മാത്രം ശേഷിക്കുന്നതുവരെ കുറയ്ക്കണം.
Verse 23
घृतप्रस्थम्पचेत्तेन त्रिफलागर्भसंयुतं पञ्चतिक्तमिति ख्यातं सर्पिः कुष्ठविनाशनं
ആ കഷായത്തോടൊപ്പം ത്രിഫലാഗർഭമായി (ത്രിഫലായുക്തമായി) ഒരു പ്രസ്ഥം ഘൃതം പാകം ചെയ്യണം; ആ സർപ്പിസ് ‘പഞ്ചതിക്തം’ എന്നു പ്രസിദ്ധവും കുഷ്ഠവിനാശിനിയും ആകുന്നു.
Verse 24
अशीतिं वातजान्रोगान् चत्वारिंशच्च पैत्तिकान् वङ्कोलश्चेति ख , ञ , च पुष्पकमिति ज ग्रन्थिलोद्भवमिति ख त्रिफलाशर्करायुतमिति ख , ञ च विंशतिं श्लैष्मिकान् कासपीनसार्शोव्रणादिकान्
ഈ യോഗം വാതജന്യമായ എൺപത് രോഗങ്ങളും, പിത്തജന്യമായ നാല്പത് രോഗങ്ങളും, കഫജന്യമായ ഇരുപത് രോഗങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു; കൂടാതെ കാശം (ചുമ), പീനസം (മൂക്കുരോഗം/റൈനൈറ്റിസ്), അർശസ് (മൂലവ്യാധി), വ്രണം മുതലായവയ്ക്കും ഹിതകരമാണ്. ചില പാഠങ്ങളിൽ ‘വങ്കോല’ അല്ലെങ്കിൽ ‘പുഷ്പക’ എന്ന വായനയും, ചിലതിൽ ‘ഗ്രന്ഥിലോദ്ഭവ’ബന്ധിത വായനയും; മറ്റൊരു വായനയിൽ ‘ത്രിഫലാ-ശർക്കരാ യുക്തം’ എന്നും കാണുന്നു.
Verse 25
हन्त्यन्यान् योगरजो ऽयं यथार्कस्तिमिरं खलु त्रिफलायाः कषायेन भृङ्नराजरसेन च
ഈ ഔഷധചൂർണം മറ്റു രോഗങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു; സൂര്യൻ തീർച്ചയായും അന്ധകാരം അകറ്റുന്നതുപോലെ. ഇത് ത്രിഫലയുടെ കഷായത്തോടും ഭൃംഗരാജരസത്തോടും കൂടി പ്രയോഗിക്കണം.
Verse 26
व्रणप्रक्षालनङ्कुर्यादुपदंशप्रशान्तये पटीलदलचूर्णेन दाडिमत्वग्रजो ऽथ वा
ഉപദംശം (വ്രണസഹിതമായ സംക്രമണം/ഗുപ്തരോഗജന്യം) ശമിപ്പാൻ വ്രണം കഴുകണം—പടീല ഇലകളുടെ ചൂർണത്തോടെ, അല്ലെങ്കിൽ മാതളനാരങ്ങയുടെ തൊലി പൊടി/രജത്തോടെ.
Verse 27
गुण्डयेच्च गजेनापि त्रिफलाचूर्णकेन च त्रिफलायोरजोयष्ठिमार्कवोत्पलमारिचैः
ഇത് ഗജ (കല്ലിൽ അരയ്ക്കുന്ന ഉപകരണം/ശില-പട്ട) ഉപയോഗിച്ചും നന്നായി അരച്ച്, ത്രിഫലാ ചൂർണം ഉപയോഗിക്കണം; ത്രിഫല, രജ (പരാഗം/ധൂളി), യവം, യഷ്ടിമധു, മാർകവ, ഉത്പലം, മരിച്ചം എന്നിവയോടൊപ്പം ചേർക്കണം.
Verse 28
समैन्धवैः पचेत्तैलमभ्यङ्गाच्छर्दिकापहं सक्षीरान् मार्कवरसान् द्विप्रस्थमधुकोत्पलैः
സൈന്ധവം (ശിലാലവണം/കല്ലുപ്പ്) സമഭാഗമായി ചേർത്ത് തൈലം പാകം ചെയ്യണം; അഭ്യംഗമായി (എണ്ണമസാജ്) ഉപയോഗിച്ചാൽ ഛർദ്ദി/വാന്തി ശമിപ്പിക്കുന്നു. പാലോടുകൂടിയ മാർകവരസവും, മധുക (യഷ്ടിമധു)യും ഉത്പലവും രണ്ട് പ്രസ്ഥ അളവിൽ ചേർത്ത് പാകം ചെയ്യണം.
Verse 29
पचेत्तु तैलकुडवं तन्नस्यं पलितापहं निम्बम्पटोलं त्रिफला गुडूची स्वदिरं वृषं
എണ്ണ ഒരു കുടവ അളവിൽ പാകം ചെയ്ത് സിദ്ധമാക്കണം; ആ സിദ്ധ എണ്ണ നസ്യമായി ഉപയോഗിച്ചാൽ മുടി നരയ്ക്കുന്നത് അകറ്റുന്നു. ഇത് നിംബം, പട്ടോലം, ത്രിഫല, ഗുഡൂചി, സ്വദിര, വൃഷ എന്നിവ ചേർത്ത് സിദ്ധമാക്കുന്നു.
Verse 30
भूनिम्बपाठात्रिफलागुडूचीरक्तचन्दनं योगद्वयं ज्वरं हन्ति कुष्ठविस्फोटकादिकं
ഭൂനിംബം, പാഠാ, ത്രിഫല, ഗുഡൂചി, രക്തചന്ദനം എന്നിവ ചേർന്ന ദ്വിവിധ യോഗം ജ്വരം നശിപ്പിക്കുകയും കുഷ്ഠം, വിസ്ഫോടകാദി ചർമ്മരോഗങ്ങൾ ശമിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
Verse 31
पटोलामृतभूनिम्बवासारिष्टकपर्पटैः खदिरान्तयुतैः क्वाथो विस्फोटज्वरशान्तिकृत्
പട്ടോല, അമൃതാ (ഗുഡൂചി), ഭൂനിംബം, വാസാ, അരിഷ്ടകം, പർപ്പടം—ഇവയ്ക്ക് ഖദിരാദി കഷായാന്ത ദ്രവ്യങ്ങൾ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ ക്വാഥം വിസ്ഫോടവും ജ്വരവും ശമിപ്പിക്കുന്നു.
Verse 32
दशमूली च्छिन्नरुहा पथ्या दारु पुनर्नवा ज्वरविद्रधिशोथेषु शिग्रुविश्वजिता हिताः
ദശമൂലി, ഛിന്നരുഹാ (ഗുഡൂചി), പഥ്യാ (ഹരീതകി), ദാരു (ദേവദാരു), പുനർനവ—ശിഗ്രുവും വിശ്വജിതയും ചേർന്ന്—ജ്വരം, വിദ്രധി, ശോഥം എന്നിവയിൽ ഉപകാരകരമാണ്.
Verse 33
मधूकं निम्बपत्राणि लेपः स्यद्व्रणशोधनः त्रिफला खदिरो दार्वी न्यग्रोधातिबलाकुशाः
മധൂകവും നിംബഇലകളും ചേർത്ത ലേപം വ്രണശോധനം ചെയ്യുന്നു. അതുപോലെ ത്രിഫല, ഖദിര, ദാർവീ, ന്യഗ്രോധം, അതിബല, കുശ എന്നിവയും മുറിവ് ശുദ്ധിക്കായി പ്രയോഗ്യമാണ്.
Verse 34
निम्बमूलकपत्राणां कषायाः शोधने हिताः करञ्जारिष्टनिर्गुण्डीरसो हन्याद्व्रणक्रमीन्
വ്രണശോധനത്തിനായി നിംബമൂലവും ഇലകളും കൊണ്ടുള്ള കഷായം ഹിതകരമാണ്. കരഞ്ജ, അരിഷ്ട, നിർഗുണ്ഡി എന്നിവയുടെ രസം വ്രണജന്യ കൃമികളെ നശിപ്പിക്കുന്നു.
Verse 35
गुण्डयेन्नगजेनापीति ख , ञ च धातकिचन्दनबलासमङ्गामधुकोत्पलैः दार्वीमेदोन्वितैर् लेपः समर्पिर्व्रणरोपणः
ധാതകി, ചന്ദനം, ബലാ, സമംഗാ, മധുകം, ഉത്പലം എന്നിവയിൽ ദാർവി, മേദ ചേർത്ത് ഘൃതം കലർത്തി ലേപമാക്കിയാൽ വ്രണം ഭേദമാകും.
Verse 36
गुग्गुलुत्रिफलाव्योषसमांर्शैर् घृतयोगतः नाडी दुष्टव्रणं शूलम्भगन्दरमुखं हरेत्
ഗുഗ്ഗുലു, ത്രിഫല, വ്യോഷം എന്നിവ സമാംശമായി ഘൃതയോഗത്തോടെ ഉപയോഗിച്ചാൽ നാഡീ രോഗം, ദുഷ്ടവ്രണം, ശൂലം, ഭഗന്ദരമുഖം എന്നിവ ശമിക്കുന്നു.
Verse 37
हरितकीं मूत्रसिद्धां सतैललवणान्वितां प्रातः प्रातश् च सेवेत कफवातामयापहां
മൂത്രത്തിൽ সিদ্ধമാക്കിയ ഹരീതകി എണ്ണയും ഉപ്പും ചേർത്ത് ഓരോ പ്രഭാതവും സേവിക്കണം; ഇത് കഫ-വാതജന്യ രോഗങ്ങളെ അകറ്റുന്നു.
Verse 38
त्रिकटुत्रिफलाक्वाथं सक्षारलवणं पिवेत् कफवातात्मकेष्वेव विरेकः कफवृद्धिनुत्
ത്രികടു-ത്രിഫല ക്വാഥം ക്ഷാരവും ഉപ്പും ചേർത്ത് കുടിക്കണം. കഫ-വാതസ്വഭാവ രോഗങ്ങളിൽ ഈ വിരേചനം കഫവർദ്ധനയെ കുറയ്ക്കുന്നു.
Verse 39
पप्पलीपिप्पलीमूलवचाचित्रकनागरैः क्वाथितं वा पिवेत्पेयमामवातविनाशनं
പപ്പലീ, പിപ്പലീമൂലം, വചാ, ചിത്രകം, ഉണക്ക ഇഞ്ചി (നാഗരം) എന്നിവ കഷായമാക്കി തയ്യാറാക്കിയ നേർത്ത പേയ കുടിക്കണം; അത് ആമവാതം നശിപ്പിക്കുന്നു।
Verse 40
रास्नां गुडुचीमेरण्डदेवदारुमहौषधं पिवेत् सर्वाङ्गिके वाते सामे सन्ध्यस्थिमज्जगे
രാസ്നാ, ഗുഡൂചി, എരണ്ടം, ദേവദാരു, മഹൗഷധം എന്നിവ പാനം ചെയ്യണം; ആമസഹിത സർവാംഗവാതം സന്ധി-അസ്ഥി-മജ്ജയിൽ ബാധിക്കുമ്പോൾ ഇത് ഉചിതം।
Verse 41
दशमूलकशायं वा पिवेद्धा नागराम्भसा शुण्ठीगोक्षुरकक्वाथः प्रातः प्रातिर् निषेवितः
അല്ലെങ്കിൽ ദശമൂല കഷായം ഉണക്ക ഇഞ്ചി (നാഗരം) ചേർത്ത വെള്ളത്തോടൊപ്പം കുടിക്കണം; ശുണ്ഠി-ഗോക്ഷുര ക്വാഥം ഓരോ പ്രഭാതവും നിത്യമായി സേവിക്കണം।
Verse 42
सामवातकटीशूलपाचनो रुक्प्रणाशनः समूलपत्रशाखायाः प्रसारण्याश् च तैलकं
പ്രസാരണി എന്ന ഔഷധത്തിന്റെ മൂലം, ഇല, ശാഖ എന്നിവ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ തൈലം ആമസഹിത വാതത്തെ പചിപ്പിക്കുകയും കടി-ശൂലംയും ശരീരവേദനയും ശമിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു।
Verse 43
गुडुच्याः सुरसः कल्कः चूर्णं वा क्वाथमेव च प्रभूतकालमासेव्य मुच्यते वातशोणितात्
ഗുഡൂചിയും സുരസയും (തുളസി) കല്കം, ചൂർണം അല്ലെങ്കിൽ ക്വാഥം—ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ദീർഘകാലം സേവിച്ചാൽ വാതശോണിതത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നു।
Verse 44
पिप्पली वर्धमानं वा सेव्यं पथ्या गुडेन वा पटोलत्रिफलातीव्रकटुकासृतसाधितं
പിപ്പലിയെ ‘വർധമാന’ (ക്രമമായി അളവ് കൂട്ടുന്ന) രീതിയിൽ സേവിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ ഹരീതകി (പഥ്യാ)യെ ശർക്കര/വെല്ലം ചേർത്ത് സ്വീകരിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ പടോല, ത്രിഫല, തീവ്രകടുകാ എന്നിവ ചേർത്ത് സിദ്ധമാക്കിയ ഘൃതം പാനം ചെയ്യണം।
Verse 45
पक्वं पीत्वा जयत्याशु सदाहं वातशोणितं कफवातविनाशिनीमिति ज त्रिकटुत्रिफलाकुष्ठमिति ञ पटोलत्रिफलाभिरुकटुकामृतसाधितमिति ख , छ , ञ च गुग्गुलं कोष्णशीते तु गुडुची त्रिफलाम्भसा
ഈ തയ്യാറാക്കൽ നന്നായി പാകമായ ശേഷം സേവിച്ചാൽ, സ്ഥിരമായ ദാഹവും വാത-ശോണിതവും (രക്തത്തിലെ വാതജ വികാരം) വേഗത്തിൽ ജയിക്കുകയും കഫ-വാത രോഗങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു—ഇത് ‘ജ’ എന്ന സംജ്ഞ. ‘ത്രികടു–ത്രിഫലാ–കുഷ്ഠ’ എന്ന യോഗം ‘ഞ’. പടോല, ത്രിഫല, അഭിരു, കടുകാ, അമൃതാ (ഗുഡൂചി) എന്നിവ ചേർത്ത് സിദ്ധമാക്കിയതു ‘ഖ/ഛ/ഞ’ എന്ന് പറയുന്നു. ഗുഗ്ഗുലുവിനെ ഉഷ്ണമോ ശീതമോ ആയി, ഗുഡൂചി-ത്രിഫലാ സംസ്കൃത ജലത്തോടൊപ്പം നൽകണം।
Verse 46
बलापुनर् नवैर् अण्डवृहतीद्वयगोक्षुरैः सहिङ्गु लवनैः पीतं सद्यो वातरुजापहं
ബലയും പുനർനവയും പുതിയ അണ്ഡം, രണ്ട് ബൃഹതികൾ, ഗോക്ഷുരം എന്നിവയോടൊപ്പം, ഹിംഗും ലവണങ്ങളും ചേർത്ത് പാനം ചെയ്താൽ, അത് വാതജന്യ വേദനയെ ഉടൻ ശമിപ്പിക്കുന്നു।
Verse 47
कार्षिकं पिप्पलीमूलं पञ्चैव लवणानि च पिप्पली चित्रकं शुण्ठी त्रिफला त्रिवृता वचा
പിപ്പലീമൂലം ഒരു കാർഷ അളവ്, കൂടാതെ അഞ്ചു ലവണങ്ങൾ; പിപ്പലീ, ചിത്രകം, ശുണ്ഠി, ത്രിഫല, ത്രിവൃത്, വചാ—ഇവയാണ് പ്രസ്തുത ഔഷധയോഗത്തിലെ ദ്രവ്യങ്ങൾ।
Verse 48
द्वौ क्षारौ शाद्वला दन्ती स्वर्णक्षीरी विषाणिका कोलप्रमाणां गुटिकां पिवेत् सौवीरकायुतां
രണ്ട് ക്ഷാരങ്ങൾ, ശാദ്വലാ, ദന്തീ, സ്വർണക്ഷീരീ, വിഷാണികാ—ഇവ ചേർത്ത് കോല (ഇലന്തപ്പഴം) വലിപ്പത്തിലുള്ള ഗുടിക ഉണ്ടാക്കി, അത് സൗവീരക (കിണ്വിത പുളിയുള്ള പാനീയം) സഹിതം പാനം ചെയ്യണം।
Verse 49
शोथावपाके त्रिवृता प्रवृद्धे चोदरादिके क्षीरं शोथहरं दारु वर्षाभूर्नागरैः शुभम्
നീര് പഴുക്കുമ്പോഴും ഉദരരോഗങ്ങളിലും ത്രിവൃത് ഉപയോഗിക്കണം. ദേവതാരം, തഴുതാമ, ചുക്ക് എന്നിവ ചേർത്ത പാൽ നീരു കുറയ്ക്കും.
Verse 50
सेकस् तथार्कवर्षाभूनिम्बक्वाथेन शोथजित् व्योषगर्भं पलाशस्य त्रिगुणे भस्मवारिणि
എരിക്ക്, തഴുതാമ, വേപ്പ് എന്നിവയുടെ കഷായം കൊണ്ട് ധാര കോരുന്നത് നീരു കുറയ്ക്കും. പ്ലാവിന്റെ ക്ഷാരജലത്തിൽ ത്രികടു ചേർത്തു കഴിക്കാം.
Verse 51
साधितं पिवतः सर्पिः पतत्यर्शो न संशयः विश्वक्सेनावनिर्गुण्डीसाधितं चापि लावणं
ഈ നെയ്യ് സേവിക്കുന്നവന് മൂലക്കുരു ഇല്ലാതാകുമെന്നതിൽ സംശയമില്ല. വിശ്വക്സേനയും വനനിർഗുണ്ടിയും ചേർത്തുണ്ടാക്കിയ ഉപ്പും നല്ലതാണ്.
Verse 52
विडङ्गानलसिन्धूत्थरास्नाग्रक्षारदारुभिः तैलञ्चतुर्गुणं सिद्धं कटुद्रव्यं जलेन वा
വിഴാലരി, കൊടുവേലി, ഇന്തുപ്പ്, അരത്ത, യവക്ഷാരം, ദേവതാരം എന്നിവ ചേർത്ത് നാലിരട്ടി വെള്ളത്തിൽ തೈലം കാച്ചുക.
Verse 53
गण्डमालापहं तैलमभ्यङ्गात् गलगण्डनुत् शटीकुनागबलयक्वाथः क्षीररसे युतम्
ഈ തൈലം തേക്കുന്നത് ഗണ്ഡമാലയും തൊണ്ടയിലെ മുഴയും മാറ്റും. കച്ചോലം, കുനാഗ, കുറുന്തോട്ടി എന്നിവയുടെ കഷായം പാലിൽ ചേർത്തു കഴിക്കുക.
Verse 54
पयस्यापिप्पलीवासाकल्कं सिद्धं क्षये हितम् वचाविडभयाशुण्ठीहिङ्गुकुष्ठाग्निदीप्यकान्
ക്ഷയരോഗത്തിൽ പയസ്യാ, പിപ്പലി, വാസാ എന്നിവയുടെ കൽക്കം പാകം ചെയ്ത് സേവിക്കുന്നത് ഹിതകരം. കൂടാതെ വചാ, വിഡഭയാ, ശുണ്ഠി, ഹിംഗു, കുഷ്ഠ, അഗ്നിദീപ്യക തുടങ്ങിയ ഔഷധങ്ങളും പ്രയോഗ്യമാണ്.
Verse 55
द्वित्रिषट्चतुरेकांशसप्तपञ्चाशिकाः क्रमात् चूर्णं पीतं हन्ति गुल्मं उदरं शूलकासनुत्
രണ്ട്, മൂന്ന്, ആറു, നാല്, ഒന്ന്, ഏഴ്, അമ്പത് ഭാഗങ്ങൾ—ഈ ക്രമത്തിൽ അളവെടുത്തു—ഈ ചൂർണം പാനം ചെയ്താൽ ഗുല്മം, ഉദരരോഗം, ശൂലം, കാസം എന്നിവ ശമിക്കുന്നു.
Verse 56
पाठानिकुम्भत्रिकटुत्रिफलाग्निषु साधितम् क्तोष्टुशीते ऽथेति ख मूत्रेण चूर्णगुटिका गुल्मप्लीहादिमर्दनी
പാഠാ, നികുംഭ, ത്രികടു, ത്രിഫല, അഗ്നി (ചിത്രക) എന്നിവയോടെ സംസ്കരിച്ചു സിദ്ധമാക്കി, തണുപ്പിച്ചതിന് ശേഷം അതിന്റെ ചൂർണത്തിൽ നിന്ന് ഗുടിക ഉണ്ടാക്കി, മൂത്രത്തെ അനുപാനമായി നൽകി സേവിപ്പിച്ചാൽ ഗുല്മവും പ്ലീഹാദി രോഗങ്ങളും ശമിക്കുന്നു.
Verse 57
वासानिम्बपटीलानि त्रिफला वातपित्तनुत् लिह्यात् क्षौद्रेण विडङ्गं चूर्णं कृमिविनाशनम्
വാസാ, നിംബ, പടീലാ എന്നിവ ത്രിഫലയോടൊപ്പം സ്വീകരിച്ചാൽ വാത-പിത്തം ശമിക്കുന്നു. അതുപോലെ വിഡംഗചൂർണം തേൻ ചേർത്ത് ലേഹ്യമായി നക്കിയാൽ കൃമി (ആന്ത്രകൃമി) നശിക്കുന്നു.
Verse 58
विडङ्गसैन्धवक्षारमूत्रेनापि हरीतकी शल्लकीवदरीजम्बुपियालाम्रार्जुनत्वचः
വിഡംഗ, സൈന്ധവം, ക്ഷാരം, മൂത്രം എന്നിവയോടൊപ്പം ഹരീതകിയും നൽകാം. അതുപോലെ ശല്ലകീ, ബദരീ, ജംബു, പിയാല, ആമ്ര, അർജുന എന്നീ വൃക്ഷങ്ങളുടെ ത്വക്ക് (തൊലി)യും ഔഷധമായി പ്രയോഗ്യമാണ്.
Verse 59
पीताः क्षीरेण मध्वक्ताः पृथक्शीणितवारणाः विल्वाम्रघातकीपाठाशुण्ठीमोचरसाः समाः
പാലോടും തേനും ചേർത്ത്, വേർതിരിച്ച് പാകം ചെയ്ത് കുറച്ച ബിൽവം, ആമ്രം, ഘാതകീ, പാഠാ, ശുണ്ഠി, മോചരസം എന്നിവയുടെ സ്വരസങ്ങൾ സമഭാഗമായി വായിലൂടെ സേവിക്കണമെന്ന് വിധിക്കുന്നു।
Verse 60
पीता रुन्धन्त्यतीसारं गुडतक्रेण दुर्जयम् चाङ्गेरीकोलदध्यम्बुनागरक्षारसंयुतम्
ശർക്കരക്കട്ട (ഗുഡം) ചേർത്ത മോർ കൂടെ, ചാങ്ങേരി, കോല, തൈര് കലർന്ന വെള്ളം, ശുണ്ഠി, ക്ഷാരരസം എന്നിവ ചേർന്ന ഈ യോഗം ഉള്ളിൽ സേവിച്ചാൽ ദുർജയം ആയ അതിസാരവും തടയും।
Verse 61
घृतयुक्क्वाथितं पेयं गुदंभ्रसे रुजापहम् विडङ्गातिविषामुस्तं दारुपाथाकलिङ्गकम्
നെയ്യോടുകൂടെ കഷായമായി തിളപ്പിച്ച് തയ്യാറാക്കുന്ന പേയം ഗുദഭ്രംശത്തിൽ വേദന ശമിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് വിഡംഗം, അതിവിഷ, മുഷ്ട, ദാരു, പാഠാ, കലിംഗകം എന്നിവകൊണ്ട് സിദ്ധമാക്കുന്നു।
Verse 62
मरीचेन समायुक्तं शोथातीसारनाशनम् शर्करासिन्धुशुण्ठीभिः कृष्णामधुगुडेन वा
മരീചം ചേർത്താൽ ഇത് ശോഥവും അതിസാരവും നശിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് ശർക്കര, സൈന്ധവം, ശുണ്ഠി എന്നിവയോടെയോ, അല്ലെങ്കിൽ പിപ്പലി, തേൻ, ഗുഡം എന്നിവയോടെയോ നൽകാം।
Verse 63
द्वे द्वे खादेद्धरीतक्यौ जीवेद्वर्षशतं सुखी त्रिफला पिप्पलीयुक्ता सम्ध्वाज्या तथैव सा
ഹരീതകി രണ്ടെണ്ണം വീതം കഴിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ സുഖത്തോടെ നൂറുവർഷം ജീവിക്കും. അതുപോലെ പിപ്പലി ചേർന്ന ത്രിഫല നെയ്യിൽ കലർത്തി കഴിച്ചാലും അതേ ഫലം ലഭിക്കും।
Verse 64
चूर्नमामलकं तेन सुरसेन तु भवितम् मध्वाज्यशर्करायुक्तं लिढ्वा स्त्रीशः पयः पिवेत्
ആമലകപ്പൊടി തയ്യാറാക്കി അത് സുരസാ (തുളസി) രസത്തിൽ ഭാവിതമാക്കണം. തുടർന്ന് തേൻ, നെയ്യ്, പഞ്ചസാര ചേർത്ത് നക്കി, ശേഷം സ്ത്രീ പാൽ കുടിക്കണം.
Verse 65
मासपिप्पलिशालीनां यवगोधूमयोस् तथा चूर्णभागैः समांशैश् च पचेत् पिप्पलीकां शुभां
മാഷ (ഉഴുന്ന്), പിപ്പലി, ശാലി അരി, കൂടാതെ യവവും ഗോതമ്പും—ഇവയുടെ പൊടികൾ സമഭാഗമായി എടുത്ത് ശുഭമായ പിപ്പലി-യോഗം പാകം ചെയ്ത് തയ്യാറാക്കണം.
Verse 66
तां भक्षयित्वा च पिवेत् शर्करामधुरं पयः नवश् चटकवज्जम्भेद् दशवारान् स्त्रियं ध्रुवम्
ആ തയ്യാറാക്കിയത് കഴിച്ച് പഞ്ചസാര ചേർത്ത് മധുരപ്പെടുത്തിയ പാൽ കുടിക്കണം. തുടർന്ന് കുരുവിയെപ്പോലെ ആവർത്തിച്ച്, ഉറപ്പായി, സ്ത്രീയുമായി ഒമ്പത് അല്ലെങ്കിൽ പത്ത് പ്രാവശ്യം സംഗമിക്കണം.
Verse 67
समङ्गाधातकीपुष्पलोध्रनीलोत्पलानि च त्रिपला चाम्लपित्तनुदिति ख , ञ च एतत् क्षीरेन दातव्यं स्त्रीणां प्रदरनशनं
സമംഗാ, ധാതകീ പുഷ്പം, ലോധ്രം, നീലോത്പലം—ഇവയുടെ ത്രിപല (മൂന്ന് പല) മിശ്രണം ആമ്ലപിത്തം ശമിപ്പിക്കുന്നതെന്ന് പറയുന്നു. ഇത് പാലോടെ നൽകണം; സ്ത്രീകളിലെ പ്രദരം നശിപ്പിക്കുന്നു.
Verse 68
वीजङ्कौरण्टकञ्चापि मधुकं श्वेतचन्दनं पद्मोत्पलस्य मूलानि मधुकं शर्करातिलान्
കൂടാതെ ബീജങ്കൗരണ്ടക, മധൂക (യഷ്ടിമധു)യും ശ്വേതചന്ദനവും; പദ്മവും നീലോത്പലവും എന്നിങ്ങനെയുള്ളവയുടെ വേരുകൾ, കൂടെ മധൂക, പഞ്ചസാര, എള്ള് എന്നിവയും എടുക്കണം.
Verse 69
द्रवमाणेषु गर्भेषु गर्भस्यापनमुत्तमं देवदारु नभः कुष्ठं नलदं विश्वभेषजं
ഗർഭം ദ്രവീഭവിച്ച് സ്രവിച്ച് പോകാനുള്ള ഭീഷണി ഉണ്ടായാൽ, ഗർഭധാരണത്തെ നിലനിർത്താൻ ദേവദാരു, നഭഃ, കുഷ്ഠം, നലദം, വിശ്വഭേഷജം എന്നിവയുടെ യോഗം ഉത്തമമാണ്.
Verse 70
लेपः काञ्चिकमम्पष्टस्तैलयुक्तः शिरोर्तिनुत् वस्त्रपूतं क्षिपेत् कोष्णं मिन्धूत्यं कर्णशूलनुत्
കാഞ്ചികം നന്നായി അരച്ച് എണ്ണ ചേർത്ത് ലേപമാക്കിയാൽ തലവേദന ശമിക്കും. മിന്ദ്ഹൂത്യയെ അല്പം ചൂടാക്കി വസ്ത്രത്തിലൂടെ ചുരത്തി ചെവിയിൽ ഒഴിക്കണം; അത് കർണശൂലം നീക്കും.
Verse 71
लशुनार्द्रकशिग्रूणां कदल्या वा रसःपृथक् बलाशतावरीरास्नामृताः मैरीयकेः पिवेत्
വെളുത്തുള്ളി, ഇളം ഇഞ്ചി, ശിഗ്രു (മുരിങ്ങ) എന്നിവയുടെ നീർ വേർവേറായി എടുത്തോ, അല്ലെങ്കിൽ വാഴപ്പഴത്തിന്റെ നീർ എടുത്തോ, ബലാ, ശതാവരി, രാസ്നാ, അമൃതാ (ഗുഡൂചി) എന്നിവ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ മൈരീയകം പാനം ചെയ്യണം.
Verse 72
त्रिफलासहितं सर्पिस्तिमिरघ्नमनुत्तमं त्रिफलाव्योषसिन्धूप्त्यैर् घृतं सिद्धं पिवेन्नरः
ത്രിഫലയോടൊപ്പം സിദ്ധമാക്കിയ നെയ്യ് തിമിരം നശിപ്പിക്കുന്ന അനുത്തമ ഔഷധമാണ്. ത്രിഫല, വ്യോഷം, സൈന്ധവം എന്നിവ ചേർത്ത് ശരിയായി സിദ്ധമാക്കിയ ഘൃതം മനുഷ്യൻ പാനം ചെയ്യണം.
Verse 73
चाक्षुष्यम्भेदनं हृद्यं दीपनं क्रफरोगनुत् नीलोत्पलस्य किञ्जल्कं गोशकृद्रससंयुतं
നീലോത്പലത്തിന്റെ പരാഗം ഗോശകൃദ്-രസത്തോടൊപ്പം ചേർത്താൽ അത് കണ്ണിന് ഹിതം, ഭേദനം (അവരോദ്ധഭേദകം), ഹൃദ്യം, ദീപനം, കഫജന്യ രോഗനാശകം ആകുന്നു.
Verse 74
गुटिकाञ्जनमेतत् स्यात् दिनरात्र्यन्धयोर्हितं यष्टीमधुवचाकृष्णावीजानां कुटजस्य च
ഇത് ഗുടികാഞ്ജനം (ഗുളികാരൂപ അഞ്ജനം) ആയി തയ്യാറാക്കണം; പകലും രാത്രിയും ഉണ്ടാകുന്ന അന്ധതയ്ക്ക് ഇത് ഹിതകരമാണ്. യഷ്ടീമധു, വചാ, കൃഷ്ണാ വിത്തുകൾ, കൂടാതെ കുടജം എന്നിവകൊണ്ട് ഇത് സിദ്ധമാകുന്നു.
Verse 75
कल्केनालोड्य निम्बस्य कषायो वमनाय सः स्निग्धस्विन्नयवन्तोयं प्रदातव्यं विरेचनम्
നിംബത്തിന്റെ കഷായം അതിന്റെ തന്നെ കല്കം ചേർത്ത് വമനത്തിനായി നൽകണം. സ്നേഹനവും സ്വേദനവും കഴിഞ്ഞ് യവം ചേർന്ന ഈ തയ്യാറാക്കൽ വിരേചനമായി നൽകേണ്ടതാണ്.
Verse 76
अन्यथा योजितं कुर्यात् मन्दाग्निं गौरवारुचिं पथ्यासैन्धवकृष्णानां चूर्णमुष्णाम्बुना पिवेत्
അല്ലെങ്കിൽ മന്ദാഗ്നി, ഗൗരവം, അരുചി എന്നിവയിൽ യഥായോഗ്യം പ്രയോഗിക്കണം. പഥ്യാ (ഹരിതകി), സൈന്ധവം, കൃഷ്ണാ (കുരുമുളക്) എന്നിവയുടെ ചൂർണം ഉഷ്ണജലത്തോടെ കുടിക്കണം.
Verse 77
विरेकः सर्वरोगघ्नः श्रेष्ठो नाराचसंज्ञकः कृष्णमिति ख कुष्ठमिति ञ पथ्यासैन्धवकुष्ठानामिति ख सिद्धयोगा मुनिभ्यो ये आत्रेयेण प्रदर्शिताः सर्वरोगहराः सर्वयोगाग्र्याः सुश्रुतेन हि
വിരേചനം സർവരോഗഘ്നമാണ്; അതിൽ ശ്രേഷ്ഠം ‘നാരാച’ എന്ന പേരിലുള്ള യോഗം. ആത്രേയൻ മുനികൾക്ക് ഉപദേശിച്ച സിദ്ധയോഗങ്ങളെ സുശ്രുതൻ സർവരോഗഹരവും സർവയോഗങ്ങളിൽ അഗ്ര്യവും എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.
Frequently Asked Questions
To transmit Ātreya-attributed siddha-yogas via Dhanvantari—practical formulations and procedures across multiple disease classes—presented as universally disease-subduing and therapeutically authoritative.
Decoctions (kvātha), powders (cūrṇa), medicated ghee (ghṛta), oils (taila) for massage and nasya, pastes (lepa), pills (guṭikā), collyrium (añjana), affusion (seka), and the major eliminative therapies of vamana (emesis) and virecana (purgation), culminating in the ‘Nārāca’ virecana as best.
By treating healing and regimen as dhārmic preservation of the body-mind instrument, it supports disciplined living (bhukti aligned to dharma) that sustains ritual duty, ethical conduct, and long-term sādhanā oriented toward mukti.
Fever (jvara) and respiratory-gastrointestinal syndromes (kāsa/śvāsa/hikkā/arocana/chardi), skin diseases (kuṣṭha/visphoṭa), wound management (vraṇa/nāḍī/bhagandara), vāta disorders including āmavāta and vāta-śoṇita, edema (śotha), hemorrhoids (arśas), diarrhea (atīsāra), consumption (kṣaya), women’s disorders (pradara/āmlapitta), and eye disease (timira).