
Chapter 40 — भूपरिग्रहो नाम (Bhū-parigraha) / अर्घ्यदानविधानम् (Arghya-dāna-vidhāna)
ഈ അധ്യായത്തിൽ ഭഗവാൻ അഗ്നി ഭൂമി-കർമ്മത്തെ വാസ്തു-പുരുഷന്റെ പുരാണ-യജ്ഞീയ തത്ത്വത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു—ദേവന്മാർ ഒരു ഭയങ്കര സത്തയെ കീഴടക്കി ഭൂമിയിൽ ശയിപ്പിച്ചതിനാൽ സ്ഥലം തന്നെ പവിത്ര ദേഹമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് साधകൻ 64-പദ മണ്ഡലത്തിൽ പദങ്ങളിലും അർധപദങ്ങളിലും ദേവത/ശക്തികളെ വിന്യസിച്ച് നെയ്യ്, അക്ഷത, പുഷ്പം, ധാന്യം, മാംസം, തേൻ, പാൽവികാരങ്ങൾ, വർണ്ണദ്രവ്യങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ഹോമ-ബലി അർപ്പിക്കുന്നു; ശുഭശക്തികൾ പോഷിക്കപ്പെടുകയും അസുരവിഘ്നം, പാപം, രോഗം എന്നിവ ശമിക്കയും ചെയ്യുന്നു. നിർമ്മാണത്തിന് മുമ്പ് രക്ഷസുകൾ, മാതൃഗണങ്ങൾ, പിശാചുകൾ, പിതൃകൾ, ക്ഷേത്രപാലകർ മുതലായ അനുബന്ധ സത്തകൾക്ക് ബലി നൽകുന്നത് സ്ഥല-സൗഹാർദ്ദത്തിനുള്ള അനിവാര്യ മുൻവ്യവസ്ഥയായി പറയുന്നു. തുടർന്ന് പ്രതിഷ്ഠാ ക്രമത്തിൽ കുംഭസ്ഥാപനം (മഹീശ്വര/വാസ്തുരൂപം വർധനീയോടുകൂടെ), ബ്രഹ്മാ-ദിക്പാല കുംഭങ്ങൾ, പൂർണാഹുതി, മണ്ഡലപ്രദക്ഷിണ, നൂൽ-ജലരേഖांकन, ഖനനം, മദ്ധ്യകൂപ ഒരുക്കം, ചതുര്ഭുജ വിഷ്ണുവിന് അർഘ്യം, കൂടാതെ ശുഭ നിക്ഷേപങ്ങൾ—വെള്ളപ്പൂക്കൾ, ദക്ഷിണാവർത്ത ശംഖ്, വിത്തുകൾ, മണ്ണ്—വിവരിക്കുന്നു. അവസാനം വാസ്തുശാസ്ത്ര മുന്നറിയിപ്പ്: ജലനിലവരെ ഖനിച്ച് ശല്യം (മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വിദേശ തടസ്സവസ്തു) കണ്ടെത്തി നീക്കണം; ശകുന-ലക്ഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കും, നീക്കാതിരുന്നാൽ മതിൽവികാരം, ഗൃഹസ്വാമിയുടെ ദുഃഖം മുതലായ ദോഷങ്ങൾ ഉണ്ടാകും—ഇങ്ങനെ ആത്മീയ ശുദ്ധിയും എഞ്ചിനീയറിംഗ് ജാഗ്രതയും ഏകീകരിക്കുന്നു।
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये प्रतिष्ठायां भूपरिग्रहो नामोनचत्वारिंशोध्यायः अथ चत्वारिंशो ऽध्यायः अर्घ्यदानविधानं भगवानुवाच पूर्वमासित् महद्भूतं सर्वभूतभयङ्करं तद्देवैर् निहितं भुमौ स वास्तुपुरुषः स्मृतः
ഇങ്ങനെ ആദിമഹാപുരാണമായ അഗ്നിപുരാണത്തിന്റെ പ്രതിഷ്ഠാ-ഖണ്ഡത്തിൽ ‘ഭൂ-പരിഗ്രഹം’ എന്ന നാൽപ്പതാം അധ്യായം. ഇനി നാൽപ്പതാം അധ്യായം—അർഘ്യദാനവിധാനം. ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—പൂർവ്വം സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കും ഭയങ്കരമായ ഒരു മഹാഭൂതം ഉണ്ടായിരുന്നു; ദേവന്മാർ അതിനെ ഭൂമിയിൽ നിഹിതമാക്കി; അതാണ് ‘വാസ്തുപുരുഷൻ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്.
Verse 2
चतुःषष्टिपदे क्षेत्रे ईशं कोणार्धसंस्थितं घृताक्षतैस्तर्पयेत्तं पर्जन्यं पदगतं ततः
ചതുഃഷഷ്ടി പദങ്ങളുള്ള ക്ഷേത്രവിന്യാസത്തിൽ കോണാർദ്ധസ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഈശൻ (ശിവൻ)നെ നെയ്യും അക്ഷതവും കൊണ്ട് തർപ്പണം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് തന്റെ പദസ്ഥാനത്ത് നിലകൊള്ളുന്ന പർജന്യൻ (മഴദേവൻ)നെ പൂജിക്കണം.
Verse 3
उत्पलादिभिर्जयन्तञ्च द्विपदस्थं पताकया महेन्द्रञ्चैककोष्ठस्थं सर्वरक्तैः पदे रविं
ഉത്പലാദികളാൽ ജയന്തനെ ചിത്രീകരിക്കണം—ദ്വിപദസ്ഥനായി, പതാകയോടുകൂടി. മഹേന്ദ്രനെ ഏക കോഷ്ടത്തിൽ കാണിക്കണം; രവിയെ (സൂര്യനെ) തന്റെ പദത്തിൽ മുഴുവനായി രക്തവർണ്ണങ്ങളാൽ രേഖപ്പെടുത്തണം.
Verse 4
वितानेनार्धपदगं सत्यं पदे भृशं घृतैः व्योम शाकुनमांसेन कोणार्धपदसंस्थितं
അർദ്ധപദത്തിൽ വിതാനം സ്ഥാപിക്കണം; പദത്തിൽ സത്യം സ്ഥാപിക്കണം. ‘വ്യോമ’ പ്രദേശം നെയ്യാൽ ധാരാളമായി പൂരിപ്പിക്കണം/ലേപിക്കണം; കോണാർദ്ധപദത്തിൽ പക്ഷിമാംസം വിന്യസിക്കണം.
Verse 5
स्रुचा चार्धपदे वह्निं पूषाणं लाजयैकतः स्वर्णेन वितथं द्विष्ठं मथनेन गृहाक्षतं
സ്രുചാ (ഹോമകരണ്ടി) ഉപയോഗിച്ച് അർദ്ധപദത്തിൽ വഹ്നി (അഗ്നി)യെ വിന്യസിക്കണം; പൂഷണനെ ലാജ (വറുത്ത ധാന്യം) സഹിതം ഒരുമിച്ച് സ്ഥാപിക്കണം. സ്വർണ്ണം കൊണ്ട് വിതഥ (അസത്യ/ദോഷം) ശമിപ്പിക്കണം; മഥനദണ്ഡം കൊണ്ട് ദ്വിഷ്ട (വൈരം) നിവാരണം ചെയ്യണം; ഗൃഹാക്ഷതം കൊണ്ട് കർമ്മം പ്രതിഷ്ഠിക്കണം.
Verse 6
मांसौदनेन धर्मेशमेकैकस्मिन् स्थितं द्वयं गन्धर्वं द्विपदं गन्धैर् भृशं शाकुनजिह्वया
ഹേ ധർമ്മേശ്വരാ! മാംസൗദനം (മാംസത്തോടെ പാകം ചെയ്ത അന്നം) നിവേദ്യമായി ഓരോ സ്ഥാനത്തും രണ്ട് ഭാഗം വെക്കണം—ഒന്ന് ഗന്ധർവനു, മറ്റൊന്ന് ദ്വിപദ (മനുഷ്യാദി) ജീവിക്കു. സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളാൽ നന്നായി സുഗന്ധിപ്പിച്ച് ‘ശാകുനജിഹ്വാ’യാൽ സമർപ്പിക്കണം.
Verse 7
एकस्थमूर्ध्वसंस्थञ्च मृगं नीलपटैस् तथा पितॄन् कृशरयार्धस्थं दन्तकाष्ठैः पदस्थितं
അവൻ ധ്യാനിക്കേണ്ടത്—ഒരു സ്ഥാനത്ത് സ്ഥിരമായി, തല ഉയർത്തി നിൽക്കുന്ന മൃഗം നീലവസ്ത്രങ്ങളാൽ ആവൃതമാണ്; പിതൃകൾ കൃശര (അരി-പയർ) പാത്രത്തിന്മേൽ അർദ്ധാസീനരായി, ദന്തകാഷ്ഠങ്ങളിൽ പാദസ്ഥിതരായി ഇരിക്കുന്നു.
Verse 8
नृहस्त इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः व्योम शाकुलमांसेनेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः दौवारिकं द्विसंस्थञ्च सुग्रीवं यावकेन तु पुष्पदन्तं कुशस्तम्बैः पद्मैर् वरुणमेकतः
ചിഹ്നിത പാണ്ഡുലിപികളിൽ ‘നൃഹസ്ത’ ‘വ്യോമ’ എന്ന പാഠം കാണുന്നു. ദൗവാരികൻ (ദ്വാരപാലകൻ)ക്കും ദ്വിസംസ്ഥയ്ക്കും നിവേദ്യം അർപ്പിക്കണം; സുഗ്രീവനു യാവകം (യവം/ബാർലി), പുഷ്പദന്തനു കുശസ്തംഭങ്ങൾ, വരുണനു പ്രത്യേകം പദ്മപുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം.
Verse 9
असुरं सुरया द्विष्ठं पदे शेषं घृताम्भसा यवैः पापं पदार्धस्थं रोगमर्धे च मण्डकैः
സുരാ (മദ്യ) ഉപയോഗിച്ച് ദ്വേഷ്യമായ അസുരപ്രഭാവം അകറ്റണം. പാദത്തിൽ ശേഷിക്കുന്ന ദോഷം ഘൃതമിശ്രിത ജലത്തിൽ ശുദ്ധീകരിക്കണം. അർദ്ധപാദ പ്രദേശത്തെ പാപം യവംകൊണ്ട് നശിപ്പിക്കണം; മദ്ധ്യഭാഗത്തെ രോഗം മണ്ഡക കേക്കുകൾകൊണ്ട് ശമിപ്പിക്കണം.
Verse 10
नागपुष्पैः पदे नागं मुख्यं भक्ष्यैर् द्विसंस्थितं मुद्गौदनेन भल्लाटं पदे सोमं पदे तथा
നാഗപുഷ്പങ്ങളാൽ നിർദ്ദിഷ്ട പദത്തിൽ നാഗദേവനെ സ്ഥാപിക്കണം. മുഖ്യസ്ഥാനത്ത് ഭക്ഷ്യപ്രധാന നിവേദ്യം രണ്ട് ഭാഗങ്ങളായി വെക്കണം. മുദ്ഗൗദനം (പയർ ചേർത്ത പാകം ചെയ്ത അന്നം) കൊണ്ട് ഭല്ലാടനു അർപ്പിക്കണം; അതുപോലെ മറ്റൊരു പദത്തിൽ സോമനെയും സ്ഥാപിക്കണം.
Verse 11
मधुना पायसेनाथ शालूकेन ऋषिं द्वये पदे दितिं लोपिकाभिरर्धे दितिमथापरं
മധു, പായസം, ശാലൂകം (താമരത്തണ്ട്) എന്നിവ നൈവേദ്യമായി അർപ്പിച്ചാൽ ഋഷിപദം ലഭിക്കുന്നു; അതിൽ നിന്ന് രണ്ട് പാദം മേലായി ദിതിയുടെ പദം പ്രാപിക്കുന്നു. ലോപികയാൽ അർദ്ധമാത്രയിൽ ദിതിയെ പ്രാപിച്ച് പിന്നീട് മറ്റൊരു ഉയർന്ന സ്ഥിതിയും ലഭിക്കുന്നു.
Verse 12
पूरिकाभिस्ततश्चापमीशाधः पयसा पदे ततोधश्चापवत्सन्तु दध्ना चैकपदे स्थितं
അതിനുശേഷം പൂരികകളാൽ ‘അപ്’ (ജലനൈവേദ്യം) സ്ഥാപിക്കണം. ഈശസ്ഥാനത്തിന്റെ താഴെ നിശ്ചിത പാദത്തിൽ പാൽ വെക്കണം. അതിന്റെ താഴെ ‘ആപവത്സ’ (പാൽ കലർന്ന ജലം) ഇരിക്കട്ടെ; തൈര് ഒരു പാദത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം.
Verse 13
लड्डुकैश् च मरीचिन्तु पूर्वकोष्ठचतुष्टये सवित्रे रक्तपुष्पाणि ब्रह्माधःकोणकोष्ठके
ലഡ്ഡുവും മുളകും ഉപയോഗിച്ച് കിഴക്കേയറ്റത്തെ നാല് കോഷ്ടങ്ങൾ പൂരിപ്പിക്കണം. സവിതൃക്കായി ബ്രഹ്മയുടെ താഴെയുള്ള കോണ്കോഷ്ഠത്തിൽ ചുവന്ന പുഷ്പങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കണം.
Verse 14
तदधःकोष्ठके दद्यात् सावित्र्यै च कुशोदकं विवस्ते ऽरुणं दद्याच्चन्दनञ्चतुरङ्घ्रिषु
അതിന്റെ താഴെയുള്ള കോഷ്ടത്തിൽ സാവിത്രിക്കായി കുശമിശ്രിത ജലം അർപ്പിക്കണം. വസ്ത്രഭാഗത്തിൽ അരുണ (ചുവപ്പ്) വസ്ത്രം സമർപ്പിച്ച്, നാലു പാദങ്ങളിലും ചന്ദനം ലേപനം/അർപ്പണം ചെയ്യണം.
Verse 15
रक्षोधःकोणकोष्ठे तु इन्द्रायान्नं निशान्वितं इन्द्रजयाय तस्याधो घृतान्नं कोणकोष्ठके
രാക്ഷസദിശയിലെ കോണ്കോഷ്ഠത്തിൽ ഇന്ദ്രനായി മഞ്ഞൾ ചേർത്ത അന്നനൈവേദ്യം വെക്കണം. അതിന്റെ താഴെയുള്ള കോണ്കോഷ്ഠത്തിൽ ഇന്ദ്രജയത്തിനായി ഘൃതാന്നം (നെയ്യോരിച്ച ചോറ്) സ്ഥാപിക്കണം.
Verse 16
चतुष्पदेषु दातव्यमिन्द्राय गुडपायसं वाय्वधःकोणदेशे तु रुद्राय पक्वमांसकं
ചതുഷ്പദ ദിക്കുകളിൽ ഇന്ദ്രനു ശർക്കര (ഗുഡ) കലർത്തിയ പായസം അർപ്പിക്കണം; വായവ്യ അധഃകോണ പ്രദേശത്ത് രുദ്രനു വേവിച്ച മാംസം നിവേദിക്കണം।
Verse 17
तदधःकोणकोष्ठे तु यक्षायार्द्रं फलन्तथा महीधराय मांसान्नं माघञ्च चतुरङ्घ्रिषु
ആ അധഃകോണ കോഷ്ടത്തിൽ യക്ഷനു രസമുള്ള (ആർദ്ര) ഫലം നൽകണം; അതുപോലെ മഹീധരനു മാംസാന്നം; കൂടാതെ ചതുരംഗ്രി സ്ഥാനങ്ങളിൽ മാഘനെയും അർപ്പിക്കണം।
Verse 18
मध्ये चतुष्पदे स्थाप्या ब्रह्मणे तिलतण्डुलाः चरकीं माषसर्पिभ्यां स्कन्दं कृशरयासृजा
മദ്ധ്യത്തിലെ ചതുഷ്പദ (ചതുരശ്ര) സ്ഥാനത്ത് ബ്രഹ്മാവിനായി എള്ളും അരിമണികളും സ്ഥാപിക്കണം. ചരകീ മാഷവും നെയ്യും ചേർത്ത് അർപ്പിക്കണം; സ്കന്ദനു കൃശരയോടൊപ്പം രക്തരസവും ചേർത്ത് നിവേദിക്കണം।
Verse 19
रक्तपद्मैर् विदारीञ्च कन्दर्पञ्च पलोदनैः पूतनां पलपित्ताभ्यां मांसासृग्भ्याञ्च जम्भकं
ചുവന്ന പദ്മങ്ങളോടൊപ്പം വിദാരിയും കന്ദർപ്പനും പലോദനത്തോടുകൂടെ അർപ്പിക്കണം. പൂതനയെ പലപിത്തത്തോടൊപ്പം, ജംഭകത്തെ മാംസവും രക്തവും ചേർത്ത് (നിവേദിക്ക/പ്രയോഗിക്ക)ണം।
Verse 20
मध्यचतुष्टये इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः पित्तासृगस्थिभिः पापां पिलिपिञ्जं स्रजासृजा ईशाद्यान् रक्तमांसेन अभावादक्षतैर् यजेत्
“മദ്ധ്യ ചതുഷ്ടയത്തിൽ” എന്ന പാഠം. പിത്തം, രക്തം, അസ്ഥികൾ എന്നിവകൊണ്ട് പാപാ (പാപസ്വരൂപിണി)യെ പൂജിക്കണം; പിലിപിഞ്ജനെ സ്നായുമാലകൊണ്ട് പൂജിക്കണം. ഈശ മുതലായ ദേവതകളെ രക്തവും മാംസവുംകൊണ്ട് പൂജിക്കണം; അവ ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ അക്ഷതം (വേവിക്കാത്ത അരി) പകരമായി അർപ്പിച്ച് പൂജിക്കണം।
Verse 21
रक्षोमातृगणेभ्यश् च पिशाचादिभ्य एव च पितृभ्यः क्षेत्रपालेभ्यो बलीन् दद्यात् प्रकामतः
രാക്ഷസഗണങ്ങൾക്കും മാതൃഗണങ്ങൾക്കും, പിശാചാദികൾക്കും, പിതൃകൾക്കും ക്ഷേത്രപാലന്മാർക്കും ഇഷ്ടാനുസാരം യഥോചിതമായി ബലി-അർപ്പണം നൽകണം.
Verse 22
आहुत्वैतानसन्तर्प्य प्रासादादीन्न कारयेत् ब्रहमस्थाने हरिं लक्ष्मीं गणं पश्चात् समर्चयेत्
ഇവർക്കു ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ച് തൃപ്തിപ്പെടുത്താതെ പ്രാസാദാദി നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കരുത്. ബ്രഹ്മസ്ഥാനത്തിൽ ഹരി (വിഷ്ണു), ലക്ഷ്മി, തുടർന്ന് ഗണം (ഗണേശൻ) എന്നിവരെ വിധിപൂർവ്വം സമർച്ചിക്കണം.
Verse 23
महीश्वरं वास्तुमयं वर्धन्या सहितं घटं ब्रह्माणं मध्यतः कुम्भे ब्रह्मादींश् च दिगीश्वरान्
ഘടം/കുംഭത്തിൽ വാസ്തുരൂപമായ മഹീശ്വരനെ വർധനീയോടുകൂടെ സ്ഥാപിക്കണം; കുംഭത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിനെയും ബ്രഹ്മാദി ദിഗീശ്വരന്മാരെയും (ദിക്പാലന്മാരെയും) ആവാഹനം ചെയ്യണം.
Verse 24
दद्यात् पूर्णाहुतिं पश्चात् स्वस्ति वाच्य प्रणम्य च प्रगृह्य कर्करीं सम्यक् मण्डलन्तु प्रदक्षिणं
അതിനുശേഷം പൂർണാഹുതി അർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് സ്വസ്തിവാചനം ചൊല്ലിച്ച് പ്രണാമം ചെയ്ത്, കർക്കരിയെ ശരിയായി കൈയിൽ എടുത്ത് മണ്ഡലത്തെ പ്രദക്ഷിണമായി പരിക്രമിക്കണം.
Verse 25
सूत्रमार्देण हे ब्रह्मंस्तोयधाराञ्च भ्रामयेत् पूर्ववत्तेन मार्गेण सप्त वीजानि वापयेत्
ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! നനഞ്ഞ നൂൽകൊണ്ട് ജലധാരയെ വൃത്തമായി ചുറ്റിക്കൊണ്ടുപോകണം; തുടർന്ന് മുൻപറഞ്ഞ അതേ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ ഏഴ് വിത്തുകൾ വിതയ്ക്കണം.
Verse 26
प्रारम्भं तेन मार्गेण तस्य खातस्य कारयेत् ततो गर्तं खनेन्मध्ये हस्तमात्रं प्रमाणतः
നിർദ്ദിഷ്ട മാർഗരേഖ അനുസരിച്ച് ആദ്യം ഖാതം (കുഴി/കണ്ടകം) ചെയ്യിക്കണം. തുടർന്ന് മദ്ധ്യത്തിൽ ഒരു ഹസ്ത-പ്രമാണമുള്ള ഗർത്തം (കുഴി) ഖനിക്കണം.
Verse 27
चतुरङ्गुलकं चाधश्चोपलिप्यार्चयेत्ततः ध्यात्वा चतुर्भुजं विष्णुमर्घ्यं दद्यात्तु कुम्भतः
താഴ്ഭാഗം നാല് അങ്കുല-പ്രമാണം വരെ ലേപനം ചെയ്ത് തുടർന്ന് പൂജ നടത്തണം. ചതുര്ഭുജനായ വിഷ്ണുവിനെ ധ്യാനിച്ച് കുംഭത്തിൽ നിന്ന് അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം.
Verse 28
कर्कर्या पूरयेत् श्वभ्रं शुक्लपुष्पाणि च न्यसेत् दक्षिणावर्तकं श्रेष्ठं बीजैर् मृद्द्भिश् च पूरयेत्
ഗർത്തം ചെറുകല്ലുകൾ (കർക്കര) കൊണ്ട് നിറച്ച് അവിടെ വെളുത്ത പുഷ്പങ്ങൾ വെക്കണം. അത്യന്തം ശ്രേഷ്ഠമായ ദക്ഷിണാവർത്ത ശംഖം സ്ഥാപിച്ച് അതിൽ വിത്തുകളും മണ്ണുകട്ടകളും കൂടി നിറക്കണം.
Verse 29
अर्घ्यादानं विनिष्पाद्य गोवस्त्रादीन्ददेद्गुरौ कालज्ञाय स्थपतये वैष्णवादिभ्य अर्चयेत्
അർഘ്യദാനം യഥാവിധി പൂർത്തിയാക്കി ഗുരുവിന് പശുക്കൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ മുതലായവ ദാനം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് കാലജ്ഞൻ, സ്ഥപതി (വാസ്തുശില്പി), വൈഷ്ണവർ മുതലായവരെ പൂജിച്ച് ആദരിക്കണം.
Verse 30
ततस्तु खानयेद्यत्नज्जलान्तं यावदेव तु पुरुषाधःस्थितं शल्यं न गृहे दोषदं भवेत्
തുടർന്ന് ജാഗ്രതയോടെ ജലനിലവരെ ഖനനം നടത്തണം; മനുഷ്യന്റെ താഴെ കിടക്കുന്ന ശല്യം (അശുഭ വസ്തു) ഗൃഹത്തിൽ ശേഷിച്ച് ദോഷകാരണമാകാതിരിക്കേണ്ടതിന്.
Verse 31
पिलिपिच्छमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः महीधरं वास्तुमयमिति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पुरुषाधिष्ठितं शल्यमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अस्थिशल्ये विद्यते वै भित्तिर्वै गृहिणो ऽसुखं यन्नामशब्दं शृणुयात्तत्र शल्यं तदुद्भवं
അസ്ഥി-ശല്യം (എലുമ്പുപോലുള്ള മറഞ്ഞ തടസ്സം) ഉണ്ടായാൽ ഭിത്തിയിൽ വികാരം സംഭവിക്കുകയും ഗൃഹസ്ഥന് നിശ്ചയമായും അസുഖം ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യും. ഏത് പേര് അല്ലെങ്കിൽ ശബ്ദം ശകുനമായി കേൾക്കപ്പെടുന്നുവോ, അതിൽ നിന്നുതന്നെ അവിടെ ശല്യം ഉദ്ഭവിച്ചതായി ഗ്രഹിക്കണം।
The chapter emphasizes a Vāstu-śāstra workflow: 64-pada maṇḍala zoning with substance-specific offerings, followed by kumbha-sthāpana, pūrṇāhuti, traced trenching/pit creation, auspicious deposits (dakṣiṇāvarta conch, seeds), and finally śalya-doṣa detection by excavation to the water-line.
By treating land-taking and construction as dharmic worship: the site is approached as Vāstu-Puruṣa, offerings cultivate gratitude and restraint, bali reconciles visible and invisible stakeholders, and doṣa-removal becomes inner purification—aligning practical building with cosmic order and devotional discipline.