Adhyaya 53: The Origin Account of Saptamūrti Svara and the Emergence of Saṃbhūti through Vibhūti

Verse 1

भद्राश्व उवाच । मत्प्रश्नविषये ब्रह्मन् कथेयं कथिता त्वया । तस्या विभूतिरभवत् कस्य केन कृतॆन ह ॥ ५३.१ ॥

ພັດຣາສະວະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນ, ທ່ານໄດ້ເລົ່າເລື່ອງນີ້ຕາມຫົວຂໍ້ຄຳຖາມຂອງຂ້ອຍ. ຄວາມປາກົດອັນພິເສດນັ້ນ ເກີດຂຶ້ນໂດຍອຳນາດຂອງໃຜ ແລະໂດຍກິດການໃດແທ້?»

Verse 2

अगस्त्य उवाच । आगतेयं कथा चित्रा सर्वस्य विषये स्थिता । त्वद्देहे मम देहे च सर्वजन्तुषु सा समा ॥ ५३.२ ॥

ອະກັດສະຕະຍະ ກ່າວວ່າ: «ເລື່ອງລາວກ່ຽວກັບ ອາຄາເຕຍ ນີ້ ນ່າພິສົດ ແລະຕັ້ງຢູ່ໂດຍອ້າງອີງທຸກຂອບເຂດ. ໃນຮ່າງກາຍຂອງເຈົ້າ ແລະໃນຮ່າງກາຍຂອງຂ້ອຍ ຕະຫຼອດຈົນໃນສັດມີຊີວິດທັງປວງ ມັນກໍເປັນສິ່ງດຽວກັນ»

Verse 3

तस्यां सम्भूतिमिच्छन् यस्तस्योपायं स्वयं परम् । पशुपालात् समुत्पन्नो यश्चतुष्पाच्चतुर्मुखः ॥ ५३.३ ॥

ຜູ້ໃດປາຖະໜາການປາກົດກຳເນີດໃນນາງ (ແຜ່ນດິນ) ແລະຜູ້ນັ້ນເອງໄດ້ກາຍເປັນວິທີອັນສູງສຸດສຳລັບການປາກົດນັ້ນ—ຜູ້ທີ່ເກີດຂຶ້ນຈາກຄົນລ້ຽງງົວ ແລະຜູ້ທີ່ມີສີ່ຕີນ ແຕ່ກາຍເປັນສີ່ໜ້າ.

Verse 4

स गुरुः स कथायास्तु तस्याश्चैव प्रवर्तकः । तस्य पुत्रः स्वरो नाम सप्तमूर्तिंरसौ स्मृतः ॥ ५३.४ ॥

ທ່ານນັ້ນເປັນຄູອາຈານ ແລະເປັນຜູ້ເຜີຍແຜ່ຄຳສອນນັ້ນ. ບຸດຂອງທ່ານຊື່ ສະວະຣະ ຖືກຈື່ຈຳວ່າ «ສັບຕະມູຣຕິມຣະສະ».

Verse 5

तेन प्रोक्तं तु यत्किञ्चित् चतुर्णां साधनं नृप । ऋगर्थानां चतुर्भिस्ते तद्भक्त्याराध्यतां ययुः ॥ ५३.५ ॥

ໂອ ພະຣາຊາ, ບັນດາວິທີປະຕິບັດ (sādhana) ທີ່ທ່ານໄດ້ສອນເພື່ອເປົ້າໝາຍທັງສີ່ນັ້ນ, ຄົນທັງສີ່ຜູ້ເລື່ອມໃສໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງຄຳຮ້ອງ Ṛk ໄດ້ໄປນະມັດສະການພຣະຕັດຕະວະນັ້ນດ້ວຍພັກຕິ (bhakti).

Verse 6

चतुर्णां प्रथमो यस्तु चतुःशृङ्गसमास्थितः । वृषद्वितीयस्तत्प्रोक्तमार्गेणैव तृतीयकः । चतुर्थस्तत्प्रणीतस्तां पूज्य भक्त्या सुतं व्रजेत् ॥ ५३.६ ॥

ໃນບັນດາສີ່ນັ້ນ, ຄົນທຳອິດແມ່ນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ທີ່ Catuḥśṛṅga; ຄົນທີສອງຖືກເອີ້ນວ່າ Vṛṣa; ຄົນທີສາມແມ່ນຜູ້ໄປຮອດຕາມເສັ້ນທາງທີ່ໄດ້ກ່າວໄວ້; ແລະຄົນທີສີ່ແມ່ນຜູ້ຖືກນຳພາໂດຍຄຳສອນນັ້ນ. ເມື່ອບູຊານາງດ້ວຍພັກຕິແລ້ວ ຄວນໄປຫາພຣະບຸດອັນເທວະ.

Verse 7

सप्तमूर्त्तेष्टु चरितं शुश्रुवुः प्रथमं नृप । ब्रह्मचर्येण वर्त्तेत द्वितीयोऽस्य सनातनः ॥ ५३.७ ॥

ໂອ ພະຣາຊາ, ພວກເຂົາໄດ້ຟັງເລື່ອງລາວກ່ຽວກັບຮູບທັງເຈັດເປັນອັນດັບທຳອິດ. ຄຳສອນຂໍ້ທີສອງຂອງທຳອັນເກົ່າແກ່ນີ້ ແມ່ນໃຫ້ດຳລົງຊີວິດຕາມ brahmacarya ຄືຄວາມສຳລວມແລະການຮັກສາພຣະວິນັຍ.

Verse 8

ततो भृत्यादिभरणं वृषभारोहणं त्रिषु । वनवासश्च निर्दिष्ट आत्मस्थे वृषभे सति ॥ ५३.८ ॥

ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ໄດ້ກ່າວເຖິງການອຸປະຖຳບໍລິວານ ແລະຜູ້ອື່ນໆ; ພ້ອມທັງການຂຶ້ນຂີ່ງົວຜູ້ (vṛṣabha) ໃນບັນດາສາມ. ແລະການຢູ່ປ່າກໍຖືກກຳນົດໄວ້—ເມື່ອງົວຜູ້ນັ້ນມີຢູ່ ແລະຕັ້ງຢູ່ໃນຕົນເອງ.

Verse 9

अहमस्मि वदत्यन्यश्चतुर्द्धा एकधा द्विधा । भेदभिन्नसहोत्पन्नास्तस्यापत्यानि जज्ञिरे ॥ ५३.९ ॥

«ຂ້ອຍແມ່ນນີ້» ອີກຜູ້ໜຶ່ງເວົ້າ—ເປັນສີ່ປະການ, ເປັນອັນດຽວ, ແລະເປັນຄູ່. ຈາກອົງນັ້ນ ລູກຫຼານເກີດຂຶ້ນພ້ອມກັນ ແລະແຍກຕ່າງດ້ວຍຄວາມແຕກຕ່າງ.

Verse 10

नित्यानित्यस्वरूपाणि दृष्ट्वा पूर्वं चतुर्मुखः । चिन्तयामास जनकं कथं पश्याम्यहं नृप ॥ ५३.१० ॥

ເມື່ອໄດ້ເຫັນກ່ອນແລ້ວຮູບລັກຂອງສິ່ງທີ່ເປັນນິດທິ ແລະອະນິດທິ, ຜູ້ມີສີ່ໜ້າ (ພຣະພຣະຫມາ) ຈຶ່ງຄິດຕອບຕົນວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຂ້ອຍຈະເຫັນຊະນະກະ (Janaka) ໄດ້ແນວໃດ?»

Verse 11

मदीयस्य पितुर्ये हि गुणा आसन् महात्मनः । न ते सम्प्रति दृश्यन्ते स्वारापत्येषु केषुचित् ॥ ५३.११ ॥

ແທ້ຈິງ ຄຸນຄ່າທີ່ເຄີຍເປັນຂອງພໍ່ຂ້ອຍ ຜູ້ໃຈໃຫຍ່—ບັດນີ້ບໍ່ປາກົດໃຫ້ເຫັນໃນລູກຫຼານຂອງທ່ານເລີຍ.

Verse 12

पितुः पुत्रस्य यः पुत्रः स पितामहनामवान् । एवं श्रुतिः स्थिता चेयं स्वारापत्येषु नान्यथा ॥ ५३.१२ ॥

ລູກຊາຍຂອງລູກຊາຍ ຖືກເອີ້ນດ້ວຍນາມ «ປິຕາມະຫະ» (ປູ່/ຕາ). ດັ່ງນັ້ນ ຂະບວນທຳນຽມອັນອີງຕາມ śruti ນີ້ ຈຶ່ງຖືກສະຖາປະນາໃນສາຍສືບພັນ ແລະບໍ່ແມ່ນຢ່າງອື່ນ.

Verse 13

क्वापि संपत्स्यते भावो द्रष्टव्यश्चापि ते पिता । एवं नीतेऽपि किं कार्यमिति चिन्तापरोऽभवत् ॥ ५३.१३ ॥

«ບາງທີ ບາງແຫ່ງ ສະພາບການອາດຈະດີຂຶ້ນ; ແລະພໍ່ຂອງເຈົ້າກໍຄວນຖືກເຫັນ» ດັ່ງນັ້ນ. ແມ່ນແຕ່ຖືກນຳໄປແລ້ວ ລາວກໍຍັງຈົມຢູ່ໃນຄວາມຄິດວ່າ: «ຈະເຮັດຢ່າງໃດ?»

Verse 14

तस्य चिन्तयतः शस्त्रं पितृकं पुरतो बभौ । तेन शस्त्रेण तं रोषान्ममन्थ स्वमन्तिके ॥ ५३.१४ ॥

ເມື່ອລາວກໍາລັງຄິດພິຈາລະນາ ອາວຸດມໍລະດົກຂອງບັນພະບຸລຸດກໍ່ປາກົດຢູ່ຕໍ່ໜ້າ. ດ້ວຍຄວາມໂກດ ລາວໄດ້ຟາດຕີຜູ້ນັ້ນດ້ວຍອາວຸດນັ້ນຢ່າງໃກ້ຊິດ.

Verse 15

तस्मिन् मथितमात्रे तु शिरस्तस्यापि दुर्ग्रहम् । नालिकेरफलाकारं चतुर्वक्त्रोऽन्वपश्यत ॥ ५३.१५ ॥

ແຕ່ເມື່ອການກວນນັ້ນສໍາເລັດທັນທີ ລາວໄດ້ເຫັນແມ່ນແຕ່ຫົວຂອງມັນດ້ວຍ—ຈັບຍາກ—ມີຮູບຮ່າງຄ້າຍຜົນມະພ້າວ; ຜູ້ມີສີ່ໜ້າໄດ້ສັງເກດເຫັນມັນ.

Verse 16

तच्छावृतं प्रधानेन दशधा संवृतो बभौ । चतुष्पादेन शस्त्रेण चिच्छेद तिलकाण्डवत् ॥ ५३.१६ ॥

ເມື່ອສິ່ງນັ້ນຖືກຫໍ່ຫຸ້ມໂດຍ «ປະທານ» (ສານດັ້ງເດີມ) ມັນປາກົດວ່າຖືກປິດບັງເປັນສິບຊັ້ນ. ດ້ວຍອາວຸດມີສີ່ຂາ ລາວໄດ້ຕັດມັນອອກ ເຫມືອນຕັດກ້ານງາ.

Verse 17

प्रकामं तिलसंच्छिन्नॆ तदमूलौ न मे बभौ । अहं त्वहं वदन्भूतं तमप्येवमथाच्छिनत् ॥ ५३.१७ ॥

ເມື່ອມັນຖືກຕັດແຍກເປັນຊິ້ນໆ ຈົນເຖິງຂະໜາດເມັດງາ ຮາກຂອງມັນກໍຍັງບໍ່ປາກົດໃຫ້ຂ້ອຍເຫັນ. ແລ້ວສັດຕະພາບນັ້ນ ທີ່ເວົ້າຊໍ້າໆວ່າ “ຂ້ອຍແມ່ນຂ້ອຍ” ກໍຕັດມັນອີກໃນທໍານອງດຽວກັນ.

Verse 18

तस्मिन् छिन्ने तदस्यांसे ह्रस्वमन्यमवेक्षत । अहं भूतादि वः पञ्च वदन्तं भूतिमन्तिकात् ॥ ५३.१८ ॥

ເມື່ອສ່ວນນັ້ນຖືກຕັດ ລາວເຫັນອີກຮູບໜຶ່ງທີ່ສັ້ນ ຢູ່ເທິງສ່ວນນັ້ນເອງ. ໃກ້ໆນັ້ນ ລາວເຫັນຜູ້ໜຶ່ງປະກາດວ່າ “ຂ້ອຍແມ່ນຕົ້ນກໍາເນີດຂອງສັດທັງປວງ” ແລະເວົ້າກັບທາດທັງຫ້າ.

Verse 19

तमप्येवमथो छित्त्वा पञ्चाशून्यममीक्षत । कृत्वावकाशं ते सर्वे जल्पन्त इदमन्तिकात् ॥ ५३.१९ ॥

ແລ້ວພວກເຂົາກໍຕັດເຂົາລົງດັ່ງນັ້ນເຊັ່ນກັນ ແລະເຫັນວ່າຊຸມນຸມຫ້າສິບນັ້ນຫວ່າງເປົ່າ. ເມື່ອຈັດໃຫ້ມີທີ່ວ່າງແລ້ວ ທຸກຄົນກໍເວົ້າຄໍານີ້ຈາກໃກ້ໆ.

Verse 20

तमप्यसङ्गशस्त्रेण चिच्छेद तिलकाण्डवत् । तस्मिँच्छिन्ने दशांशेन ह्रस्वमन्यमपश्यत ॥ ५३.२० ॥

ເຂົາກໍຕັດຄົນນັ້ນດ້ວຍອາວຸດຊື່ “ອະສັງຄະ” ດັ່ງຕັດກ້ານງາ. ເມື່ອຄົນນັ້ນຖືກຕັດຂາດ ເຂົາເຫັນອີກຄົນໜຶ່ງ ທີ່ສັ້ນກວ່າໂດຍສ່ວນສິບໜຶ່ງ.

Verse 21

पुरुषं रूपशस्त्रेण तं छित्त्वाऽन्यमपश्यत । तद्वद् ह्रस्वं सितं सौम्यं तमप्येवं तदाऽकरोत ॥ ५३.२१ ॥

ເມື່ອຕັດຊາຍນັ້ນດ້ວຍອາວຸດແຫ່ງຮູບຮ່າງ ເຂົາກໍເຫັນອີກຄົນໜຶ່ງ. ເຊັ່ນນັ້ນເອງ ຜູ້ອ່ອນໂຍນຜູ້ສັ້ນ ແລະຜິວຂາວ ກໍຖືກກະທໍາໃນທໍານອງດຽວກັນໃນເວລານັ້ນ.

Verse 22

एवं कृते शरीरं तु ददर्श स पुनः प्रभुः । स्वकीयमेवाकाश्यन्तः पितरं नृपसत्तम ॥ ५३.२२ ॥

ເມື່ອເຮັດດັ່ງນີ້ແລ້ວ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າກໍເຫັນຮ່າງກາຍອີກຄັ້ງ. ແລະໃນທ້ອງຟ້ານັ້ນເອງ ເຂົາເຫັນພໍ່ຂອງຕົນ—ໂອ ກະສັດຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດ.

Verse 23

त्रसरेणुसमं मूर्त्या अव्यक्तं सर्वजन्तुषु । समं दृष्ट्वा परं हर्षं उभे विसस्वरार्त्तवित् ॥ ५३.२३ ॥

ເມື່ອເຫັນ “ອະວະຍັກຕະ” ອັນບໍ່ປາກົດ ທີ່ສະຖິດຢູ່ໃນສັດທັງປວງຢ່າງເທົ່າທຽມ ໃນຮູບອັນລະອຽດດັ່ງອະນຸພາກຝຸ່ນເກສອນ, ທັງສອງຜູ້ຮ່ວມສົນທະນາ ຜູ້ຮູ້ທຸກຂ໌ທີ່ສະທ້ອນອອກມາດ້ວຍສຽງສັ່ນໄຫວ ກໍໄດ້ຮັບຄວາມປິຕິຍິນດີສູງສຸດ.

Verse 24

एवंविधोऽसौ पुरुषः स्वरनाम महातपाः । मूर्त्तिस्तस्य प्रवृत्ताख्यं निवृत्ताख्यं शिरो महत् ॥ ५३.२४ ॥

ບຸລຸດນັ້ນເປັນເຊັ່ນນີ້ ມີນາມວ່າ «ສະວະຣະ» ເປັນຕະປະສີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່. ຮູບກາຍຂອງທ່ານເອີ້ນວ່າ «ປະວຣິຕຕິ» ແລະ ຫົວອັນໃຫຍ່ເອີ້ນວ່າ «ນິວຣິຕຕິ».

Verse 25

एतस्मादेव तस्याशु कथया राजसत्तम । संभूतिरभवद् राजन् विवृत्तिस्त्वेष एव तु ॥ ५३.२५ ॥

ຈາກເລື່ອງລາວນີ້ຂອງທ່ານເອງ, ໂອ ກະສັດຜູ້ປະເສີດ, ການເກີດຂຶ້ນອີກຄັ້ງໜຶ່ງໄດ້ບັງເກີດຢ່າງວ່ອງໄວ. ໂອ ກະສັດ, ນີ້ແຫຼະແມ່ນລຳດັບເຫດການທີ່ເກີດຂຶ້ນ.

Verse 26

एषेतिहासः प्रथमः सर्वस्य जगतो भृशम् । य इमं वेत्ति तत्त्वेन साक्षात् कर्मपरो भवेत् ॥ ५३.२६ ॥

ນີ້ແມ່ນອິຕິຫາສະ (ເລື່ອງສັກສິດ) ອັນປະເສີດທີ່ສຸດ ສຳລັບໂລກທັງປວງຢ່າງແທ້ຈິງ. ຜູ້ໃດຮູ້ເຂົ້າໃຈມັນຕາມຫຼັກຄວາມຈິງ ຈະເປັນຜູ້ອຸທິດຕົນໂດຍກົງຕໍ່ກຳອັນຖືກຕ້ອງ (ກັມມະ).