Adhyaya 212: An Awakening Description within the Allegory of the Wheel of Saṃsāra
Saṃsāracakropākhyāne Prabodhanīya-varṇanam
Ethical-Discourse (Tapas, Dharma, and Soteriological Orientation)
ໃນກອບການສອນລະຫວ່າງ ວະຣາຫະ–ປຣິຖະວີ ອັດຍາຍນີ້ເປັນຕອນຮັບຮອງແລະຜົນຕໍ່ເນື່ອງຈາກເລື່ອງທຳມະກ່ອນໜ້າທີ່ເອີ້ນວ່າ ອຸປະມາ “ວົງລໍ້ສັງສາຣະ”. ນາຣະດະຊົມເຊີຍພະຣາຊາທີ່ກ່າວ ທຳມະ-ສັງຫິຕາ ອັນມີກອບແຫ່ງທິບຍະ, ພໍໃຈໃນຄວາມໝັ້ນຄົງໃນທາງທຳມະ ແລ້ວເດີນທາງອອກໄປທາງຟ້າດ້ວຍຮັດສະມີດັ່ງດວງອາທິດ. ຕໍ່ມາເລື່ອງຍ້າຍໄປຫາສະພາຕະປະສະວີ ຜູ້ຟັງແລ້ວອັດສະຈັນ ແລະຢືນຢັນຄວາມເຊື່ອອີກຄັ້ງ; ພ້ອມທັງລະບຸວິທີຕະປະຫຼາກຫຼາຍ—ແນວວານະປຣັສຖະ, ບິນທະບາດ/ເກັບກ່ຽວ, ພຣົດມູນີ (ສັນຍາງຽບ), ຢູ່ນ້ຳ, ຕະປະປັນຈາກນີ, ອາຫານໃບໄມ້ແລະໝາກໄມ້, ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍລົມແລະນ້ຳ. ຕະປະຖືກສະແດງເປັນທາງໃຫ້ພິຈາລະນາເກີດ-ຕາຍ ແລະກ່າວວ່າການຟັງຫຼືສວດ “ປະຣະມາຂະຍານ” ນີ້ ນຳໃຫ້ໄດ້ຜົນຕາມປາດຖະໜາ ແລະເພີ່ມພັກຕິຕໍ່ ພະພະຄະວານ.
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 212
Verse 1
अथ संसारचक्रोपाख्याने प्रबोधनीयवर्णनम् ॥ नारद उवाच ॥ साधु साधु महाराज सर्वधर्मविदां वर ॥ त्वया तु कथिता दिव्या कथेयं धर्मसंहिता ॥
ບັດນີ້ ໃນນິທານທີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ຈັກກະວົງແຫ່ງສັງສາຣະ’ ຈະພັນນາເຖິງ ປຣະໂບທິນີ (ວັນ/ພິທີ). ນາຣະດະກ່າວວ່າ: “ດີແທ້ ດີແທ້ ໂອ້ມະຫາຣາຊາ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ຜູ້ຮູ້ທັມທັງປວງ; ທ່ານໄດ້ເລົ່າທັມກະຖາອັນທິບຍນີ້ ອັນເປັນປະມວນແຫ່ງທັມແລ້ວ”
Verse 2
अतोऽहमपि सुप्रीतस्तव धर्मपथे स्थितः ॥ तव वाक्यान्निस्सृतानि प्रोक्तानि च श्रुतानि च ॥
ດັ່ງນັ້ນ ເຮົາກໍຍິນດີຢ່າງຍິ່ງ ຕັ້ງມັ່ນຢູ່ໃນເສັ້ນທາງທັມຂອງທ່ານ; ຈາກຖ້ອຍຄຳຂອງທ່ານ ຄຳສອນໄດ້ໄຫຼອອກມາ—ທັງທີ່ໄດ້ກ່າວແລ້ວ ແລະທັງທີ່ໄດ້ຟັງຮັບແລ້ວ
Verse 3
त्वयाहं चैव राजेन्द्र पूजितश्च विशेषतः ॥ गच्छामि त्वरितो लोकान्यत्र मे रमते मनः ॥
ໂອ ພຣະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ, ທ່ານໄດ້ບູຊາແລະໃຫ້ກຽດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າຢ່າງແທ້ຈິງ ໂດຍສະເພາະດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບພິເສດ. ບັດນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປໂດຍໄວສູ່ໂລກທັງຫຼາຍທີ່ໃຈຂ້າພະເຈົ້າພໍໃຈ.
Verse 4
स्वस्ति तेऽस्तु महाराज त्वकम्पो भव सुव्रत ॥ एवमुक्त्वा ततो यातो नारदो मुनिसत्तमः ॥
ຂໍໃຫ້ຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ທ່ານ ມະຫາຣາຊາ; ໂອ ຜູ້ມີປະຕິຍານດີ ຈົ່ງຢູ່ຢ່າງໝັ້ນຄົງບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ. ເວົ້າແລ້ວນາຣະດະມຸນີຜູ້ປະເສີດກໍຈາກໄປ.
Verse 5
तेजसा द्योतयन्सर्वं गगनं भास्करो यथा ॥ विचचार दिवं रम्यां कामचारो महामुनिः ॥
ເຫມືອນດວງອາທິດ ດ້ວຍລັດສະໝີຂອງທ່ານໄດ້ສ່ອງສະຫວ່າງທົ່ວຟ້າ ມະຫາມຸນີຜູ້ໄປໄດ້ຕາມປາຖະໜາ ໄດ້ທ່ອງທ່ຽວໃນສະຫວັນອັນງາມ.
Verse 6
गते तस्मिंस्तु सुचिरं स राजा धर्मवत्सलः ॥ मां दृष्ट्वा सुमना विप्रा वाक्यैश्चित्रैरवन्दयन् ॥
ເມື່ອທ່ານນັ້ນໄດ້ໄປແລ້ວເປັນເວລາດົນ, ພຣະຣາຊາຜູ້ຮັກທຳມະ ເມື່ອເຫັນຂ້າພະເຈົ້າກໍມີໃຈບານ. ແລະພຣາຫມະນທັງຫຼາຍໄດ້ນົບນ້ອມດ້ວຍຖ້ອຍຄຳອັນງາມແລະຫຼາກຫຼາຍ.
Verse 7
कृत्वा पूजां च मे युक्तां प्रियमुक्त्वा च सुव्रत ॥ विसर्जयामास विभुः सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥
ເມື່ອໄດ້ກະທຳການບູຊາທີ່ສົມຄວນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ແລະໄດ້ເວົ້າຖ້ອຍຄຳອັນໄພເພາະ, ໂອ ຜູ້ມີປະຕິຍານດີ, ຜູ້ມີອຳນາດນັ້ນໄດ້ອະນຸຍາດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຈາກໄປ ດ້ວຍໃຈພາຍໃນທີ່ອີ່ມເຕັມ.
Verse 8
एतद्वः कथितं विप्रास्तस्य राज्ञः पुरोत्तमे ॥ यथा दृष्टं श्रुतं चैव यथा चेहागतो ह्यहम् ॥
ໂອ ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍ! ຕໍ່ໜ້າພຣະຣາຊາຜູ້ປະເສີດນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເລົ່າເລື່ອງນີ້ໃຫ້ທ່ານທັງຫຼາຍ—ຕາມທີ່ໄດ້ເຫັນ ແລະໄດ້ຍິນ ແລະຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າມາຮອດທີ່ນີ້ໂດຍແທ້។
Verse 9
वैशम्पायन उवाच ॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा हृष्टपुष्टास्तपोधनाः ॥ केचिद्वैखानसास्तत्र केचिदासन्निरासनाः ॥
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຍິນຄໍາຂອງລາວ ນັກບໍາເພັນຕະບະຜູ້ມີທະນະແຫ່ງຕະບະ ກໍຍິນດີ ແລະແຂງແຮງຂຶ້ນ; ທີ່ນັ້ນບາງທ່ານເປັນໄວຄານະສະ ແລະບາງທ່ານເປັນນິຣາສະນະ ຄືຢູ່ໂດຍບໍ່ມີທີ່ນັ່ງ.
Verse 10
शालानीश्च तथा केचित्कापोतीवृत्तिमास्थिताः ॥ तथा चान्ये जगुर्वृत्तिं सर्वभूतदयां शुभाम् ॥
ບາງທ່ານເປັນ ‘ສາລານີ’ ຄືຜູ້ກ່ຽວຂ້ອງກັບສາລາຫຼືທີ່ພັກອາໄສ; ບາງທ່ານດໍາລົງຊີວິດແບບ “ດຸຈນົກພິຣາບ”. ອື່ນໆກໍສອນວິຖີຫາລ້ຽງຊີບທີ່ເປັນມົງຄຸນ ອີງໃສ່ເມດຕາກະລຸນາຕໍ່ສັດທັງປວງ.
Verse 11
शिलोञ्छाश्च तथैवान्ये काष्ठान्ताश्च महौजसः ॥ अपाकपाचिनः केचित्पाकिनश्च क्वचित्पुनः ॥
ບາງທ່ານເປັນ ສິໂລນຊະ (śiloñcha) ແລະບາງທ່ານເປັນ ກາສຖານຕະ (kāṣṭhānta) ຜູ້ມີພະລັງອັນໃຫຍ່. ບາງທ່ານດໍາລົງຊີວິດດ້ວຍອາຫານທີ່ບໍ່ປຸງສຸກ ແລະບາງຄັ້ງທ່ານອື່ນໆກໍປຸງອາຫານ.
Verse 12
नानाविधिधराः केचिज्जितात्मानस्तु केचन ॥ स्थानमौनव्रताः केचित्तथान्ये जलशायिनः ॥
ບາງທ່ານຮັກສາຂໍ້ປະຕິບັດຫຼາຍປະການ; ບາງທ່ານເປັນຜູ້ຊະນະຕົນເອງ. ບາງທ່ານຖືພຣະຕະຢືນ ແລະພຣະຕະມົນ (ຄວາມງຽບ); ແລະບາງທ່ານເປັນ ຊະລະຊາຍີ ຄືບໍາເພັນຕະບະໂດຍນອນໃນນ້ໍາ.
Verse 13
तथोर्ध्वशायिकाश्चान्ये तथान्ये मृगचारिणः ॥ पञ्चाग्नयस्तथा केचित् केचित्पर्णफलाशिनः
ດັ່ງນັ້ນ ບາງພວກປະພຶດວິນັຍນອນໂດຍຕັ້ງກາຍໃຫ້ຕົງຢູ່ເທິງ; ບາງພວກດຳລົງຊີວິດເດີນທ່ອງໄປດັ່ງກວາງ. ບາງພວກບຳເນົາຕະປະ “ໄຟຫ້າ” (pañcāgni) ແລະບາງພວກດຳລົງຊີວິດດ້ວຍໃບໄມ້ແລະໝາກໄມ້ເທົ່ານັ້ນ.
Verse 14
अब्भक्षाः वायुभक्षाश्च तथान्ये शाकभक्षिणः ॥ अतोऽन्येऽप्यतितीव्रं वै तपश्चैव प्रपेदिरे
ບາງພວກດຳລົງຊີວິດດ້ວຍນ້ຳເທົ່ານັ້ນ, ບາງພວກດ້ວຍລົມ, ແລະບາງພວກກິນແຕ່ຜັກແລະພືດສະໝຸນໄພ. ດັ່ງນັ້ນ ຍັງມີຜູ້ອື່ນໆທີ່ບຳເນົາຕະປະອັນຮຸນແຮງຢ່າງຍິ່ງ.
Verse 15
तपसोऽन्यन्न चास्तीति चिन्तयित्वा पुनः पुनः ॥ जन्मनो मरणाच्चैव केचिद्धीराः महर्षयः
ເມື່ອຄິດພິຈາລະນາຊ້ຳໆວ່າ “ບໍ່ມີສິ່ງໃດສູງກວ່າຕະປະ” ບັນດາມະຫາລິສີຜູ້ໝັ້ນຄົງບາງທ່ານກໍໄດ້ພິຈາລະນາເລື່ອງການເກີດແລະຄວາມຕາຍດ້ວຍ.
Verse 16
त्यक्त्वा धर्ममधर्मं च शाश्वतीं धियमास्थिताः ॥ श्रुत्वा चैव कथामेतामृषयो दिव्यवर्चसः
ເມື່ອລະທິ້ງທັງທຳມະແລະອະທຳມະ (ຄວາມເປັນຄູ່) ແລ້ວ ພວກເຂົາດຳລົງຢູ່ໃນປັນຍາອັນຖາວອນ. ແລະເມື່ອໄດ້ຟັງເລື່ອງນີ້ແລ້ວ ບັນດາລິສີຜູ້ມີລັດສະໝີທິບກໍ (ໄດ້ຕອບ).
Verse 17
जगृहुर्नियमांस्तांस्तान्भयहेतोरणिन्दिताः ॥ नाचिकेतोऽपि धर्मात्मा पुत्रो दृष्ट्वा तपोधनम्
ບັນດາລິສີຜູ້ບໍ່ມີຄວາມດ່າງພ້ອງ ໄດ້ຮັບເອົານິຍົມວັດຕ່າງໆເຫຼົ່ານັ້ນ ໂດຍມີຄວາມຢ້ານກົວເປັນເຫດຈູງໃຈ. ແມ່ນແຕ່ນາຈິເກຕະ ບຸດຜູ້ມີໃຈທຳມະ ເມື່ອເຫັນ “ທະນະແຫ່ງຕະປະ” (ພະລັງ/ບຸນຈາກຕະປະ) ກໍຫັນໃຈໄປສູ່ທຳມະ.
Verse 18
प्रीत्या परमया युक्तो धर्ममेवान्वचिन्तयत् ॥ वेदार्थममितं विष्णुं शुद्धं चिन्मयमीश्वरम्
ເມື່ອປະກອບດ້ວຍຄວາມປິຕິອັນສູງສຸດ ທ່ານໄດ້ພິຈາລະນາແຕ່ທຳມະເທົ່ານັ້ນ—ພຣະວິດສະນຸຜູ້ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ເປັນອັດຖະແຫ່ງເວດ; ບໍລິສຸດ ເປັນຈິດສຳນຶກ ແລະເປັນພຣະເຈົ້າ.
Verse 19
शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि सर्वकामानवाप्नुयात्
ຜູ້ໃດຟັງ—ຫຼືໃຫ້ຜູ້ອື່ນອ່ານສວດໃຫ້ຟັງ—ຍ່ອມໄດ້ຮັບຈຸດປະສົງທີ່ປາດຖະນາທັງປວງ।
Verse 20
साधु साध्विति चैवोक्त्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः ॥ यायावरास्तथा चान्ये वानप्रस्थास्तथापरे
ເວົ້າວ່າ “ສາທຸ ສາທຸ” ດ້ວຍດວງຕາເບີກກວ້າງດ້ວຍຄວາມພິສວົງ—ບາງພວກເປັນດາບົດພະເດີນທາງ (ຢາຍາວະຣ) ແລະບາງພວກເປັນຜູ້ຢູ່ປ່າ (ວານະປຣັສຖະ)
Verse 21
चिन्तयामास धर्मात्मा तपः परममास्थितः ॥ इदं तु परमाख्यानं भगवद्भक्तिकारकम्
ຜູ້ມີໃຈເປັນທຳ ຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຕະປະອັນສູງສຸດ ໄດ້ພິຈາລະນາວ່າ: “ນີ້ແທ້ໆແມ່ນອາຂະຍານອັນສູງສຸດ—ທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດພັກຕິຕໍ່ພຣະເຈົ້າ”
Frequently Asked Questions
The passage emphasizes dharma articulated as a teachable compendium (dharma-saṃhitā) and presents tapas and niyama as disciplined responses to the existential problem of janma and maraṇa. It further frames hearing/reciting the narrative as spiritually efficacious, orienting the audience toward bhagavad-bhakti as a transformative disposition.
No explicit calendrical markers (tithi, nakṣatra, māsa) or seasonal timings are stated in the provided verses. The only temporal cues are narrative (“after a long time,” suchiraṃ) and the motif of celestial movement (divaṃ/gaganaṃ) without ritual dating.
Direct ecological instructions are not explicit here; however, the catalog of low-impact ascetic livelihoods (gleaning, leaf/fruit diets, minimal cooking, restraint practices) can be read as a model of reduced consumption. Within a Varāha–Pṛthivī framework, this supports an indirect ethic of terrestrial restraint and preservation through moderated resource use.
The narrative references Nārada (devarṣi), Vaiśaṃpāyana as a narrator voice, and Naciketas (known from broader Sanskrit tradition) as a dharmic figure reflecting on dharma after encountering ascetics. Ascetic communities are named by typology (e.g., vaikhānasa, vānaprastha, yāyāvara) rather than by dynastic lineage.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.