Adhyaya 196: Description of the City of Dharmarāja (Yama)

Verse 1

अथ धर्मराजपुरवर्णनम् ॥ वैशम्पायन उवाच ॥ तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ऋषीणां भावितात्मनाम् ॥ उवाच वाक्यं वाक्यज्ञः सर्वं निरवशेषतः ॥

ບັດນີ້ແມ່ນການພັນນານະຄອນຂອງທໍາມະຣາຊ (ຍົມ). ໄວຊັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄໍາຂອງລະສີຜູ້ຝຶກຈິດແລ້ວ ຜູ້ຊໍານານວາຈາໄດ້ກ່າວທຸກຢ່າງໂດຍບໍ່ເຫຼືອຂາດ

Verse 2

नाचिकेत उवाच ॥ श्रूयतां द्विजशार्दूलाः कथ्यमानं मया द्विजाः ॥ योजनानां सहस्रं तु विस्ताराद्द्विगुणायतम् ॥

ນາຈິເກຕະກ່າວວ່າ: “ຈົ່ງຟັງເຖີດ ໂອ ທະວິຊະຜູ້ດຸດັ່ງເສືອ; ໂອ ທະວິຊະທັງຫຼາຍ ຂ້າພະເຈົ້າຈະພັນນາ. ຄວາມກວ້າງມີໜຶ່ງພັນໂຍຊະນະ ແລະຄວາມຍາວເປັນສອງເທົ່າ”

Verse 3

द्विगुणं परिवेषेण तद्वै प्रेतपतेः पुरम् ॥ भवनैरावृतं दिव्यैर्याम्बूनदमयैः शुभैः ॥

ດ້ວຍການລ້ອມຮອບດ້ວຍຄູຫາ/ກໍາແພງຊັ້ນນອກທີ່ມີຂະໜາດເປັນສອງເທົ່າ ນັ້ນແມ່ນນະຄອນຂອງຈອມແຫ່ງຜູ້ລ່ວງລັບ; ແລະຖືກຫ້ອມລ້ອມດ້ວຍຄະຫາສະນາທິບອັນເປັນມົງຄຸນ ທຳດ້ວຍຄໍາຈາມບູນະດະ (jāmbūnada)

Verse 4

हर्म्यप्रासादसंबाधमहाट्टालसमन्वितम् ॥ सौवर्णेनैव महता प्राकारॆणाभिवेष्टितम् ॥

ໜາແໜ້ນໄປດ້ວຍຄະຫາສະນາແລະປາສາດ ມີຫໍຄອຍຍາມການອັນໃຫຍ່ປະກອບຢູ່ ແລະຖືກຫ້ອມລ້ອມດ້ວຍກໍາແພງເມືອງຄໍາອັນມະຫາໃຫຍ່

Verse 5

कैलासशिखराकारैर्भवनैरुपशोभितम् ॥ तत्र वै विमला नद्यस्तोयपूर्णाः सुशोभनाः ॥

ປະດັບດ້ວຍອາຄານທີ່ມີຮູບຮ່າງດຸດດັ່ງຍອດເຂົາໄກລາສ; ທີ່ນັ້ນມີແມ່ນ້ໍາອັນບໍລິສຸດ ງາມສະຫງ່າ ເຕັມໄປດ້ວຍນ້ໍາ

Verse 6

दीर्घिकाश्च तथा कान्ता नलिन्यश्च सरांसि च ॥ तडागाश्चैव कूपाश्च वृक्षषण्डाः सुशोभनाः

ທີ່ນັ້ນມີສະນ້ຳຍາວໆ ສວນບົວອັນງາມ ແລະ ທະເລສາບ; ພ້ອມທັງອ່າງເກັບນ້ຳ ບໍ່ນ້ຳ ແລະ ກຸ່ມໄມ້ທີ່ປະດັບງາມຍິ່ງ

Verse 7

नरनारीसमाकीर्णा गजवाजिसमाकुलाः ॥ नानादेशसमुत्थानैर्नानाजातिभिरेव च

ນະຄອນນັ້ນແອອັດດ້ວຍຊາຍຍິງ ເຕັມໄປດ້ວຍຊ້າງແລະມ້າ ແລະມີຜູ້ຄົນມາຈາກຫຼາຍແຄວ້ນ ຫຼາຍຊຸມຊົນອາໄສຢູ່

Verse 8

सर्वजीवैस्तथाकीर्णं तस्य राज्ञः पुरोत्तमम् ॥ क्वचिद्युद्धं क्वचिद्द्वन्द्वं तेन बद्धो यमालये

ນະຄອນອັນປະເສີດຂອງພະຣາຊານັ້ນເຕັມໄປດ້ວຍສັດມີຊີວິດທຸກປະເພດ; ບາງແຫ່ງມີສົງຄາມ ບາງແຫ່ງມີການດວນ; ເພາະເຫດນັ້ນເຂົາຈຶ່ງຖືກຜູກມັດໃນສຳນັກພະຍົມ

Verse 9

क्वचिद्गायन् हसांश्चैव क्वचिद्दुःखेन दुःखितः ॥ क्वचित्क्रीडन् यथाकर्म क्वचिद्भुञ्जन् क्वचित्स्वपन्

ບາງແຫ່ງເຂົາຮ້ອງເພງແລະຫົວເຮາະ; ບາງແຫ່ງເຂົາເສົ້າໝອງເນື່ອງຈາກຄວາມທຸກ. ບາງແຫ່ງເຂົາຫຼິ້ນຕາມກຳຂອງຕົນ; ບາງແຫ່ງເຂົາກິນ ບາງແຫ່ງເຂົານອນ

Verse 10

स्वकर्मभिः प्रदृश्यन्ते स्थूलाः सूक्ष्माश्च जन्तवः ॥ मया दृष्टा द्विजश्रेष्ठास्तस्य राज्ञः पुरोत्तमे

ສັດທັງຫຼາຍ—ທັງຫຍາບແລະລະອຽດ—ປາກົດໃຫ້ເຫັນຕາມກຳຂອງຕົນ. ໂອ ຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດາທະວິຊະ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພວກເຂົາໃນນະຄອນອັນປະເສີດຂອງພະຣາຊານັ້ນ

Verse 11

अङ्गानि चैव सीदन्ति मनो विह्वलतीव मे ॥ दिव्यभावाः स्पृशन्त्येते चिन्तयानस्य तत्फलम्

ອະໄວຍະວະຂອງຂ້າພະເຈົ້າອ່ອນແຮງລົງແທ້ໆ ແລະ ຈິດໃຈກໍເຫມືອນຈະວຸ້ນວາຍສັບສົນ। ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າພິຈາລະນາຜົນນັ້ນ ສະພາວະອັນເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ກໍມາແຕະຕ້ອງຂ້າພະເຈົ້າ।

Verse 12

तथापि कथयिष्यामि यथादृष्टं तथाश्रुतम् ॥ पुष्पोदका नाम तत्र नदीनाṃ प्रवरा नदी

ແມ່ນແຕ່ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າຕາມທີ່ໄດ້ເຫັນ ແລະ ຕາມທີ່ໄດ້ຍິນ। ທີ່ນັ້ນມີແມ່ນ້ຳອັນເປັນເລີດໃນບັນດາແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍ ຊື່ ‘ປຸສໂປດະກາ’।

Verse 13

दृश्यते न च दृश्येत नानावृक्षसमाकुला ॥ सुवर्णकृतसोपाना दिव्यकाञ्चनवालुका

ມັນປາກົດ—ແຕ່ກໍເຫມືອນບໍ່ປາກົດ—ນ່າອັດສະຈັນຢ່າງຍິ່ງ; ແອດແນ້ນດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ຫຼາກຫຼາຍ. ມີຂັ້ນບັນໄດທຳດ້ວຍຄຳ ແລະ ມີຊາຍຄຳອັນເທວະດາ।

Verse 14

प्रसन्नेन च तोयेन शीतलेन सुगन्धिना ॥ पुष्प्यत्फलवनाकीर्णा नाना पक्षिसमाकुला

ດ້ວຍນ້ຳອັນໃສ—ເຢັນ ແລະ ຫອມ—ຝັ່ງຂອງມັນເຕັມໄປດ້ວຍປ່າທີ່ມີດອກໄມ້ແລະໝາກໄມ້ ແລະ ແອດແນ້ນດ້ວຍນົກຫຼາຍຊະນິດ।

Verse 15

भ्राजते सरितां श्रेष्ठा सर्वपापप्रणाशिनी ॥ तस्यास्तीरे मया दृष्टाः पादपाश्च सहस्रशः

ມັນສ່ອງປະກາຍ ເປັນແມ່ນ້ຳອັນປະເສີດໃນບັນດາສາຍນ້ຳ ແລະ ເປັນຜູ້ທຳລາຍບາບທັງປວງ। ທີ່ຝັ່ງຂອງມັນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນຕົ້ນໄມ້ນັບເປັນພັນໆ।

Verse 16

अमराः क्रीडमानाश्च जलक्रीडां पुनःपुनः ॥ विशालजघना यस्यां गन्धर्वाः सामगा इव

ທີ່ນັ້ນ ບັນດາອະມະຕະພາກັນຫຼິ້ນນ້ຳຊ້ຳໆ; ໃນແມ່ນ້ຳນັ້ນມີນາງຜູ້ມີສະໂພກກວ້າງ ແລະພວກກັນທັຣວະຂັບຮ້ອງດັ່ງນັກຂັບສາແມນຮິມນ໌।

Verse 17

भुजङ्गावनताङ्ग्यश्च किन्नर्यश्च सुगायनाः ॥ दिव्यभूषणसम्भोगैः क्रीडन्त्यत्र समागताः

ທີ່ນີ້ ມີນາງຜູ້ມີອະວັຍະວະໂຄ້ງອ່ອນຊ້ອຍດັ່ງງູ ແລະນາງກິນນະຣີຜູ້ຮ້ອງເພງໄພເຣາະ ມາຊຸມນຸມກັນ ແລ້ວຫຼິ້ນສະໜຸກໂດຍເພີດເພີນກັບເຄື່ອງປະດັບທິບຍະ।

Verse 18

एवं नारीसहस्राणि तत्र दिव्यानि नित्यशः ॥ क्रीडन्ति सलिले तत्र प्रासादेषु शुभेषु च

ດັ່ງນັ້ນ ທີ່ນັ້ນມີນາງທິບຍະນັບພັນ ຢູ່ເປັນນິດ ຫຼິ້ນສະໜຸກໃນນ້ຳ ແລະຍັງຮ່າເຮີງໃນປະສາດອັນເປັນມົງຄົນອີກດ້ວຍ।

Verse 19

प्रमदाश्च जले तत्र कामरूपाः सुमेखलाः ॥ रमयन्त्यो नरास्तत्र यथाकामं यथासुखम्

ແລະທີ່ນັ້ນໃນນ້ຳ ມີນາງຜູ້ນ່າຊື່ນຊົມ—ສາມາດແປງຮູບໄດ້ຕາມໃຈ ປະດັບດ້ວຍເຂັມຂັດອັນງາມ—ຜູ້ບັນເທີງຊາຍທີ່ນັ້ນຕາມຄວາມປາຖະໜາ ແລະຕາມຄວາມສຸກສະບາຍ।

Verse 20

तां नदीं क्षोभयन्त्यस्ताः क्रीडन्ति सहिताः प्रियैः ॥ गायन्ति सलिले काश्चिन्मधुरं मधुविह्वलाः

ນາງເຫຼົ່ານັ້ນຫຼິ້ນສະໜຸກຮ່ວມກັບຄູ່ຮັກ ຈົນເຮັດໃຫ້ແມ່ນ້ຳນັ້ນປັ່ນປ່ວນ; ແລະບາງນາງເຄລີ້ມດ້ວຍຄວາມຫວານ (ດຸດນ້ຳເຜິ້ງວະສັນ) ກໍຂັບຮ້ອງຢ່າງໄພເຣາະໃນນ້ຳ।

Verse 21

जलतूर्यनिनादेन भूषणानां स्वनेन च ॥ भाति सा निम्नगा दिव्या दिव्यरत्नैरलंकृता

ດ້ວຍສຽງກ້ອງກັງຂອງເຄື່ອງດົນຕີນ້ຳ ແລະສຽງກິ່ງກັງຂອງເຄື່ອງປະດັບ ແມ່ນ້ຳທິບນັ້ນສ່ອງປະກາຍ—ປະດັບດ້ວຍຮັດນະທິບ.

Verse 22

वैवस्वती नाम महानदी सा शुभा नदीनां प्रवरा अतिरम्या ॥ प्रयाति मध्ये नगरस्य नित्यं मातेव पुत्रं परिपालयन्ती

ແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ນັ້ນມີນາມວ່າ “ໄວວັສວະຕີ” —ເປັນມົງຄຸນ ເປັນຍອດໃນບັນດາແມ່ນ້ຳ ແລະງາມຍິ່ງ. ນາງໄຫຼຜ່ານກາງນະຄອນຢູ່ເສມອ ປົກປ້ອງດັ່ງແມ່ປົກປ້ອງລູກ.

Verse 23

तोयानुरूपा च मनोहरा च दिव्येन तोयेन सदैव पूर्णा ॥ यस्यास्तु हंसाः पुलिनेषु मत्ताः कुन्देन्दुवर्णाः प्रचरन्ति नित्यम्

ນາງກົງກັບສາຍນ້ຳຂອງນາງແລະງາມຊວນຫຼົງ ເຕັມຢູ່ເສມອດ້ວຍນ້ຳທິບ. ຕາມຝັ່ງຂອງນາງ ຫົງທັງຫຼາຍ—ເມົາດ້ວຍປິຕິ—ຂາວດັ່ງດອກກຸນທະແລະດວງຈັນ ພາກັນເດີນຫຼິ້ນຢູ່ເສມອ.

Verse 24

रथाङ्गसाह्वैः प्रवरैश्च पद्मैः प्रतप्तजाम्बूनद कर्णिकाभिः ॥ या दृश्यते चैव मनोज्ञरूपा सुवर्णसोपानयुता सुकान्ता

ນາງປາກົດດ້ວຍຮູບງາມນ່າຊົມ—ປະດັບດ້ວຍດອກບົວຊັ້ນຍອດທີ່ເອີ້ນວ່າ “ຣະຖາງຄະ” ແລະມີສ່ວນກາງດອກດັ່ງຄຳຈຳບູນະດະທີ່ຮ້ອນເຮືອງ. ນາງງາມອ່ອນຊ້ອຍ ແລະມີຂັ້ນບັນໄດຄຳ.

Verse 25

यस्यास्तु तोयं विमलं सुगन्धि स्वादु प्रसन्नं त्वमृतोपमं च ॥ वृक्षास्तु यस्या वनखण्डजाताः सदा शुभैः पुष्पफलैरुपेताः

ນ້ຳຂອງນາງໃສສະອາດ ຫອມ ຫວານ ແລະສະງົບຜ່ອງໃສ—ເທົ່າກັບນ້ຳອະມຣິຕ. ແລະຕົ້ນໄມ້ຂອງນາງທີ່ເກີດໃນປ່າພົງ ລ້ວນມີດອກແລະຜົນອັນເປັນມົງຄຸນຢູ່ເສມອ.

Verse 26

नार्यः सुरूपा मदविह्वलाश्च क्रीडन्ति ता यत्र मनोज्ञरूपाः ॥ यस्यां जनः क्रीडनताडनाद्यैर्विवर्णतां याति न वै कदाचित् ॥

ທີ່ນັ້ນ ນາງທັງຫຼາຍຜູ້ມີຮູບງາມ ເບີກບານດຸດດື່ມດ່ຳໃນຄວາມສຸກ ພາກັນຫຼິ້ນຢ່າງນ່າຊົມ. ໃນສະຖານນັ້ນ ຜູ້ຄົນບໍ່ເຄີຍຊີດເຜືອດ ຫຼືເສຍສີຜິວ ແມ່ນແຕ່ຢູ່ທ່າມກາງການຫຼິ້ນ ການຢອກຕີ ແລະກິລິຍາສະໜຸກອື່ນໆ.

Verse 27

या देवतानामपि पूजनीया तापनिधीनां च तथा मुनीनाम् ॥ या दृश्यते तोयभरेण कान्ताकृतिः कवीनामिव निर्मलार्था ॥

ນາງ/ສິ່ງນັ້ນ—ພຣະສະຫງ່າອັນສັກສິດ—ຄວນແກ່ການບູຊາແມ່ນແຕ່ໂດຍເທວະ ແລະໂດຍຜູ້ເປັນຄັງແຫ່ງຕະບະ ກັບມຸນີທັງຫຼາຍ. ນາງ/ສິ່ງນັ້ນປາກົດດ້ວຍຄວາມເຕັມປ່ຽມແຫ່ງນ້ຳ ມີຮູບງາມ—ດຸດຄຳກະວີ ທີ່ຊັດໃສໃນຄວາມໝາຍ.

Verse 28

वादित्रगीतस्वनतालयुक्ता गायन्ति नार्यः सहिताः सदा हि ॥ कन्याकुलानां मृदुभाषितानि मनोहराणां च वनेषु तेषु ॥

ດ້ວຍສຽງແລະຈັງຫວະຂອງດົນຕີກັບບົດຮ້ອງ ນາງທັງຫຼາຍພາກັນຮ້ອງເພງຢູ່ເປັນນິດ. ແລະໃນປ່າສວນເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຖ້ອຍຄຳອ່ອນຫວານ ນ່າຟັງ ຂອງຝູງກຸມາຣີທັງຫຼາຍ.

Verse 29

कुर्वन्ति संहर्षमिव स्वनेन मनोज्ञरूपा दिवि देवतानाम् ॥ मृदङ्गनादश्च सुतन्त्रियुक्तगीतध्वनिश्चैव सुवंशयुक्तः ॥

ດ້ວຍສຽງຂອງນາງຜູ້ມີຮູບງາມ ຮາວກັບກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມຮື້ນເຮີງ ເພື່ອເທວະໃນສະຫວັນ. ທີ່ນັ້ນຍັງມີສຽງກ້ອງຂອງມຣິທັງຄະ ສຽງເພງທີ່ມີເຄື່ອງສາຍປະກອບ ແລະທຳນອງອ່ອນຫວານທີ່ປະສານກັບສຸວັງສະ (ຂຸ່ຍໄມ້ໄຜ່).

Verse 30

प्रासादकुञ्जेषु विहार्यमाणा न तृप्तिमेवं बहु ताः प्रयान्ति ॥ गन्धः सुगन्धोऽगुरुचन्दनानां वातः शुभो वाति सुशीतमन्दः ॥

ເມື່ອພາກັນພັກຜ່ອນຫຼິ້ນຢູ່ໃນສວນພຸ່ມໄມ້ແຫ່ງປະສາດ ນາງທັງຫຼາຍແມ່ນແຕ່ເສບສຸກຫຼາຍກໍຍັງບໍ່ອິ່ມໃຈ. ກິ່ນຫອມຂອງອະກະຣູ ແລະຈັນທະນາ ອົບອວນຢູ່ ແລະລົມມົງຄຸນພັດມາເຢັນສະບາຍ ອ່ອນໆ.

Verse 31

क्वचित् सुगन्धः प्रचचार भूयः प्रासादरोधं प्रविरूढमार्गः ॥ क्वचिज्जनाः क्रीडनकावसक्ताः क्वचिच्च नारीनरगीतशब्दाः ॥

ບາງແຫ່ງ ກິ່ນຫອມແຜ່ຊ້ຳໆ ດັ່ງຄົ້ນພົບເສັ້ນທາງທີ່ງອກຂຶ້ນຕາມກຳແພງພະລາຊະວັງ. ບາງແຫ່ງ ຜູ້ຄົນຫມົກມຸ່ນໃນການຫຼິ້ນ, ແລະບາງແຫ່ງ ມີສຽງເພງທີ່ຍິງຊາຍຂັບຮ້ອງກ້ອງກັງວານ.

Verse 32

तथाऽपरे क्रीडनकाः सकान्ताः सुवर्णवेदीकृतसानुशोभाः ॥ विमानभूताः प्रचरन्ति तोये प्रमत्तनारीनरसं्कुलाश्च ॥

ດັ່ງນັ້ນດ້ວຍ ຄົນອື່ນໆ—ຜູ້ຮື່ນເຮືອງໃນການຫຼິ້ນ ແລະມີຄູ່ຮັກຄຽງຂ້າງ—ປະດັບດ້ວຍຊານທີ່ສ້າງເປັນເວທີຄຳ ເຄື່ອນໄປເທິງນ້ຳດັ່ງກັບໄດ້ກາຍເປັນວິມານລອຍຟ້າ ແລະແອດແນ້ນດ້ວຍຍິງຊາຍຜູ້ເມົາມ່ວນຍິນດີ.

Verse 33

शक्यो विभागो न हि रम्यताया ह्यसौ दिनैर्वा बहुभिः प्रवक्तुम् ॥ नैषा कथा कर्मसमाधियुक्ता शक्त्या प्रवक्तुं दिवसैरनल्पैः ॥

ແທ້ຈິງ ຂອບເຂດແຫ່ງຄວາມງາມອັນຮື່ນຮົມນັ້ນ ບໍ່ອາດຈະບັນຍາຍໄດ້ໝົດ ແມ່ນແຕ່ໃຊ້ເວລາຫຼາຍມື້ກໍຕາມ. ນິທານນີ້ຜູກພັນກັບການປະພຶດອັນມີວິໄນ ແລະສະມາທິອັນແນ່ວແນ່ ຈຶ່ງຍາກຈະເລົ່າໃຫ້ພໍຄວນ ແມ່ນແຕ່ໃຊ້ເວລາແລະຄວາມພາກເພຍຫຼາຍ.

Verse 34

क्वचिन्नृत्यन् क्वचित्तिष्ठन् क्वचिद्बन्धनसंस्थितः ॥ एवं शतसहस्राणि तस्य राज्ञः पुरोत्तमे ॥

ບາງແຫ່ງມີຜູ້ຟ້ອນລຳ ບາງແຫ່ງມີຜູ້ຢືນຢູ່ ບາງແຫ່ງມີຜູ້ຢູ່ໃນພາວະແຫ່ງການຜູກມັດ/ການສຳລວມ—ດັ່ງນີ້ແລ ໃນນະຄອນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງພະຣາຊານັ້ນ ມີພາບເຫດການນັບແສນໆ

Verse 35

तत्रापरे वृक्षषण्डा नित्यपुष्पफलान्विताः ॥ ते च कामप्रदा नित्यं तथा द्विजसमायुताः ॥

ທີ່ນັ້ນຍັງມີກຸ່ມຕົ້ນໄມ້ຫຼາຍກຸ່ມ ທີ່ມີດອກແລະໝາກຢູ່ເສມອ. ພວກມັນປະທານສິ່ງທີ່ປາດຖະໜາໃຫ້ເປັນນິດ ແລະບ່ອນນັ້ນກໍມີພວກທະວິຊະ (dvija: ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ/ນັກຮຽນຮູ້) ມາຊຸມນຸມເປັນປະຈຳ.

Verse 36

जलं च दत्तं बहुभिर्नरैश्च तस्याः स्वरूपप्रतिमा च निष्ठा ॥ प्रासादपङ्क्तिर्ज्वलनप्रकाशा तस्यास्तु तीरे बहुभक्तिरम्याः ॥

ຜູ້ຄົນຫຼາຍໄດ້ຖວາຍນ້ຳເປັນທານ ແລະຍັງມີການປະດິດສະຖານຮູບອົງນາງເປັນປະຕິມາຢ່າງໝັ້ນຄົງ។ ທີ່ຝັ່ງຂອງນາງມີແຖວປຣາສາດສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງແສງໄຟ ງາມດ້ວຍພັກຕິອັນຫຼາຍຫຼວງ।