Adhyaya 172: The Harm of Destroying a Grove and the Merit of Tree-Planting as Pūrta-Dharma

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ गोकर्णस्तु तथा चक्रे तस्मिन्नायतने शुभे ॥ प्रथमेऽह्नि यथा कृत्यमेवमेव त्रयोदश ॥

ພຣະສີວະຣາຫະຕັດວ່າ: ໂກກັນນະໄດ້ປະຕິບັດວັດຖະປະພິທີຕາມກຳນົດ ໃນສະຖານອັນເປັນມົງຄຸນນັ້ນ; ວັນທຳອິດເຮັດກິດທີ່ພຶງເຮັດ ແລະດຳເນີນຕໍ່ໄປຈົນຄົບສິບສາມວັນ។

Verse 2

ता देव्यॊ नृत्यगीतॆषु कुशलाश्चागमेऽभवन् ॥ सुरूपाश्च स्वलङ्काराः रमयन्ति दिने दिने ॥

ເທວີເຫຼົ່ານັ້ນເກັ່ງການຟ້ອນລຳແລະຂັບຮ້ອງ ແລະຍັງຊຳນານໃນສິລະປະວິຊາ; ງາມດ້ວຍຮູບລັກສະນະ ແລະປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງອາພອນຂອງຕົນ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ (ເຂົາ) ຊື່ນບານທຸກມື້ທຸກວັນ។

Verse 3

गोकर्णः सर्वभावेन गृहं विस्मृतवानसौ ॥ तथैकदा स गोकर्णस्ताः देव्यश्च हतौजसः ॥

ໂກກັນນະໄດ້ຈົ່ມຈິດທັງໝົດຢູ່ທີ່ນັ້ນ ຈົນລືມເຮືອນຂອງຕົນ. ຕໍ່ມາຄັ້ງໜຶ່ງ ໂກກັນນະນັ້ນໄດ້ (ເຫັນ) ເທວີເຫຼົ່ານັ້ນ—ຜູ້ທີ່ບັດນີ້ສູນເສຍພະລັງຊີວິດແລະລັດສະຫມີໄປແລ້ວ।

Verse 4

विवर्णं वदना दीनाः भग्नालङ्कारवाससः ॥ हीनाङ्गा लुञ्चितशिरः केशपक्ष्मनखादयः ॥

ໃບໜ້າຂອງນາງເຫຼົ່ານັ້ນຊີດຈາງ; ນາງຢູ່ໃນສະພາບທຸກທ້ອນ ເຄື່ອງປະດັບແລະເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມກະຈັດກະຈາຍ; ອະວະຍະວະຊຸດໂຊມ ຫົວ (ດັ່ງ) ຖືກດຶງຂາດ—ຜົມ, ຂົນຕາ, ເລັບ ແລະອື່ນໆ ກໍຍຸ່ງຍາກ।

Verse 5

दृश्यन्ते विकृताकाराः सव्रणा रुधिरस्रवाः ॥ ता दृष्ट्वाऽतीवदुःखार्ताश्चक्रे मनसि वेदनाम् ॥

ນາງເຫຼົ່ານັ້ນປາກົດໃນຮູບຮ່າງຜິດປົກກະຕິ—ມີບາດແຜແລະເລືອດໄຫຼ. ເມື່ອເຫັນເຊັ່ນນັ້ນ ເຂົາຖືກຄວາມໂສກເຂົ້າຄອບງຳຢ່າງແຮງ ແລະເກີດຄວາມເຈັບປວດໃນໃຈຢ່າງລຶກຊຶ້ງ।

Verse 6

अपुत्रस्य गतिर् नास्ति स्वर्गो नैव च नैव च ॥ मम सङ्गादिमा देव्यॊ दशमीं च दशां गताः ॥

ຜູ້ທີ່ບໍ່ມີບຸດຊາຍ ບໍ່ມີທາງໄປສູ່ພົບໜ້າ; ສະຫວັນກໍບໍ່ມີ—ບໍ່ມີແທ້. ເນື່ອງຈາກການຄົບຄ້າກັບຂ້ອຍ ເທວີເຫຼົ່ານີ້ຈຶ່ງໄດ້ເຖິງສະພາບທີ່ສິບ (ຂັ້ນເສື່ອມຖອຍຕໍ່ໄປ).

Verse 7

एवं ज्ञात्वा स पप्रच्छ तासां रूपविपर्ययम् ॥ कथयध्वं महाभागाः किमेतद्रूपव्यत्ययम् ॥

ເມື່ອຮູ້ດັ່ງນັ້ນ ລາວຈຶ່ງຖາມເຖິງການຜັນແປຮູບຮ່າງຂອງນາງໆ: “ໂອ ຜູ້ມີວາສະນາດີ, ຈົ່ງເລົ່າ—ການກັບຄືນຮູບນີ້ແມ່ນຫຍັງ?”

Verse 8

देव्य ऊचुः ॥ अप्रष्टव्यं महाभाग दैवः सर्वेषु कारणम् ॥ कालात्मकः स भगवान् भुज्यते सुकृतं यतः ॥

ເທວີທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ມີກຽດ, ເລື່ອງນີ້ບໍ່ຄວນຖາມ; ດວງຊະຕາ/ເທວະເປັນເຫດໃນທຸກສິ່ງ. ພຣະພະຄະວານຜູ້ມີສະພາບເປັນກາລະ ຊົງໃຫ້ເສວຍຜົນແຫ່ງບຸນ—ດັ່ງນັ້ນ (ຈຶ່ງເກີດ).”

Verse 9

स एव नित्यकालं च पृच्छति स्म तदुत्तरम् ॥ दुःखार्तस्य सुदीनस्य न जल्पन्त्यतिदुःखिताः ॥

ລາວຖາມຄໍາຕອບນັ້ນຊໍ້າໆ. ແຕ່ຜູ້ທີ່ທຸກທໍລະມານຢ່າງຫນັກ ບໍ່ເວົ້າ—ຕໍ່ຜູ້ທີ່ຖືກຄວາມໂສກຄອບງໍາ ແລະຢູ່ໃນສະພາບນ່າສົງສານ.

Verse 10

यदि गोप्यं ममार्तस्य वैरूप्यं कथयिष्यथ ॥ अगाधे दुस्तरे प्राणांस्त्यक्ष्याम्यद्य सुदुःखितः ॥

“ຖ້າພວກເຈົ້າບໍ່ເປີດເຜີຍໃຫ້ຂ້ອຍ—ຜູ້ກໍາລັງທຸກ—ຮູ້ເຫດແຫ່ງຄວາມພິການແຫ່ງຮູບນີ້, ມື້ນີ້ໃນສະພາບອັນເລິກລ້ຳແລະຂ້າມພົ້ນຍາກນີ້ ຂ້ອຍຈະສະລະຊີວິດ ດ້ວຍຄວາມໂສກຢ່າງຫນັກ.”

Verse 11

एवमुक्ते तदा तासां मध्ये एका अब्रवीदिदम् ॥ दुःखं तस्य समाख्येयं यो विनाशयते रुजम् ॥

ເມື່ອໄດ້ກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ຍິງຄົນໜຶ່ງໃນຫມູ່ນາງທັງຫຼາຍໄດ້ກ່າວວ່າ: “ຄວາມທຸກຂອງທ່ານນັ້ນຄວນຖືກເລົ່າຂານ—ຂອງຜູ້ທີ່ທຳລາຍຄວາມເຈັບປວດແລະໂຣຄາ”

Verse 12

शृणु वत्स वदिष्येऽहं विरूपकरणं यथा ॥ अस्माकं च समुत्पन्नम् एकचित्तोऽवधारय ॥

“ຟັງເຖີດ ລູກເອີຍ; ຂ້າຈະອະທິບາຍວ່າຄວາມພິການແຫ່ງຮູບລັກສະນະເກີດຂຶ້ນແນວໃດ. ຈົ່ງຕັ້ງໃຈໃຫ້ເປັນອັນດຽວ ແລະພິຈາລະນາສິ່ງທີ່ເກີດແກ່ພວກເຮົາດ້ວຍ”

Verse 13

आस्ते मधुपुरी रम्या नृणां मुक्तिप्रदायिनी ॥ अयोध्याधिपतिर्वीरश्चतुरङ्गबलान्वितः ॥

“ມີນະຄອນມະທຸປຸຣີອັນງາມລະມຸນ ຜູ້ປະທານໂມກສະແກ່ມະນຸດ. (ທີ່ນັ້ນ) ມີອະທິປະຕິແຫ່ງອະໂຍທະຍາຜູ້ກ້າຫານ ພ້ອມດ້ວຍກອງທັບສີ່ຫມວດ”

Verse 14

चातुर्मास्यं तीर्थसेवी स गतो भक्तिपूर्वकम् ॥ विष्णोर्देवस्य चागारं पञ्चसंख्यासमन्वितम् ॥

“ທ່ານນັ້ນຖືພຣະຕະຈາຕຸຣມາສະຍະ ແລະອຸທິດຕົນໃນການບໍລິການທີ່ສັກສິດ (ຕີຣຖະ) ຈຶ່ງໄປດ້ວຍຄວາມພັກດີ. (ແລ້ວ) ເຂົ້າເຖິງສະຖານ/ວິຫານຂອງພຣະວິສນຸ ຜູ້ເປັນເທວະ ອັນປະກອບດ້ວຍຈຳນວນຫ້າປະການ”

Verse 15

आरामवाटिकाः शुभ्राः प्राकारवरवेष्टिताः ॥ कूपप्रावर्तकोपेताः पुष्पजात्यः सुवासिताः ॥

“ທີ່ນັ້ນມີສວນອາຣາມອັນສະອາດສວ່າງ ຖືກລ້ອມຮອບດ້ວຍກຳແພງອັນດີເລີດ; ມີບໍ່ນ້ຳແລະເຄື່ອງຊັກນ້ຳພ້ອມ, ແລະຫອມຟຸ້ງດ້ວຍດອກໄມ້ຫຼາຍຊະນິດ”

Verse 16

फलवन्तो द्रुमास्तस्मिन् सर्वर्त्तुसुमनोहराः ॥ तस्याभ्यासे स राजर्षिश्चकारावासमुत्तमम् ॥

ໃນສະຖານນັ້ນມີຕົ້ນໄມ້ອອກຜົນດົງດັງ ງາມນ່າຊົມໃນທຸກລະດູ. ໃກ້ກັນນັ້ນ ຣາຊະຣິສິໄດ້ສ້າງທີ່ພັກອັນປະເສີດຍິ່ງ.

Verse 17

सेवकैर्नाशितः सर्वम् आरामः सफलद्रुमः ॥ प्राकारपरिखा चैव स्थण्डिलप्रतिमा कृता ॥

ບັນດາຜູ້ຮັບໃຊ້ໄດ້ທຳລາຍທຸກຢ່າງ—ທັງສວນທີ່ມີຕົ້ນໄມ້ອອກຜົນ. ກຳແພງລ້ອມແລະຄູນ້ຳກໍຖືກທຳໃຫ້ຮາບ ຈົນຄ້າຍພື້ນດິນໂລ່ງ.

Verse 18

बहुधा वार्यमाणैस्तु पापबुद्धिसमाश्रितैः ॥ एवं तेन कृतं तत्र सोऽपि दैववशङ्गतः ॥

ແມ່ນວ່າຖືກຫ້າມປາມຫຼາຍເທື່ອ ແຕ່ຜູ້ທີ່ອາໄສໃນຈິດໃຈບາບກໍຍັງກະທຳເຊັ່ນນັ້ນຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ ເຂົາກໍໄດ້ເຮັດໃນສະຖານນັ້ນເຊັ່ນກັນ ເນື່ອງຈາກເຂົາຕົວເອງຕົກຢູ່ໃຕ້ອຳນາດແຫ່ງວາສະນາ.

Verse 19

रुरोदोच्चैः स्वरं दीना हा कष्टमिति जल्पती ॥ सर्वासां रुदतीनां च कुररीणामिव स्वनः ॥

ນາງຜູ້ທຸກຂ໌ທົນທຸກໄດ້ຮ້ອງໄຫ້ດັງ ພ້ອມຄຳຄວນວ່າ “ອ້າຍ ຊ່າງເຈັບປວດນັກ!” ແລະສຽງຮ້ອງໄຫ້ຂອງທຸກຄົນກໍຄ້າຍສຽງຮ້ອງຂອງນົກກຸຣຣີ.

Verse 20

श्रूयते बहुधाकारो गोकर्णोऽप्यतिदुःखितः ॥ एकैकस्यास्तु चक्रेऽसौ मूर्ध्ना पादाभिवन्दनम् ॥

ໄດ້ຍິນສຽງຄຳຄວນຫຼາຍຮູບແບບ; ໂກກັນນະກໍໂສກເສົ້າຢ່າງຫນັກ. ແລ້ວເຂົາໄດ້ກົ້ມຫົວກາບທີ່ພະບາດຂອງແຕ່ລະຄົນແຍກໆກັນ.

Verse 21

प्राञ्जलिर्दीनया वाचा सान्त्वयामास ताः शनैः ॥ प्राप्तसंज्ञास्तु ताः सर्वाः गोकर्णोऽप्याह सुस्वनः ॥

ລາວປະນົມມື ແລ້ວປອບໂຍນພວກນາງຢ່າງຄ່ອຍໆ ດ້ວຍສຽງອ່ອນນ້ອມແລະຖ່ອມຕົນ। ເມື່ອທຸກນາງຟື້ນສະຕິແລ້ວ ໂກກັນນະກໍໄດ້ກ່າວດ້ວຍນ້ຳສຽງໄພເຣາະ।

Verse 22

भविता यदि तत्राहं राजानं तं निवारयम् ॥ किं करिष्यामि दैवेन समर्थोऽप्यवसादितः ॥

ຖ້າຂ້າຢູ່ທີ່ນັ້ນ ຂ້າຈະຫ້າມກະສັດຜູ້ນັ້ນໄວ້। ແຕ່ຂ້າຈະເຮັດຫຍັງໄດ້? ແມ່ນແຕ່ຜູ້ມີກຳລັງກໍຖືກພຣະພິທີແຫ່ງຊະຕາ (ໄທວະ) ກົດໃຫ້ຕໍ່າລົງ।

Verse 23

इत्युक्तमात्रे वचने ताः सर्वा लब्धचेतसः ॥ ऐक्यभावेन ताः सर्वाः पप्रच्छुर्वणिजं प्रति ॥ कस्त्वं कथय कस्माच्च स्थानाद्यत्त्वमिहागतः ॥

ເມື່ອກ່າວຄຳນັ້ນຈົບ ພວກນາງທັງໝົດກໍກັບຄືນສູ່ຄວາມສະຫງົບແລະມີສະຕິ. ແລ້ວດ້ວຍໃຈຮ່ວມກັນ ຈຶ່ງຖາມພໍ່ຄ້າວ່າ “ເຈົ້າແມ່ນໃຜ? ຈົ່ງບອກ—ມາຈາກສະຖານທີ່ໃດຈຶ່ງມາຮອດນີ້?”

Verse 24

गोकर्ण उवाच ॥ गोकर्णोऽहं सुचार्वास्यः सुकपोलोऽब्रवीन्मया ॥ पूर्वं दृष्टा भवत्यो वै चार्वाङ्ग्यश्चारुलोचनाः ॥

ໂກກັນນະກ່າວວ່າ “ຂ້າແມ່ນໂກກັນນະ ຜູ້ມີໃບໜ້າງາມ ແລະແກ້ມງາມ. ໂອ ຜູ້ມີອວັຍະວະອ່ອນຊ້ອຍ ແລະດວງຕາງາມ ຂ້າເຄີຍເຫັນພວກເຈົ້າມາກ່ອນແລ້ວ”

Verse 25

इदानीं मलिना जाता मम शोकविवर्धनाः ॥ कथयध्वं ममात्मानमत्र हेतुमनन्तरम् ॥

“ບັດນີ້ພວກເຈົ້າກາຍເປັນມົວໝອງມະລິນ—ຍິ່ງເພີ່ມຄວາມໂສກໃຫ້ຂ້າ. ເພື່ອໃຫ້ຂ້າເຂົ້າໃຈ ຈົ່ງບອກເຫດອັນໃກ້ຊິດນີ້ໃຫ້ຂ້າໂດຍທັນທີ”

Verse 26

ज्येष्ठा सोवाच तस्याग्रे पुष्पजात्या स्वलङ्कृताः ॥ वयमारामसंस्थाश्च स्वामिना परिपालिताः ॥

ຜູ້ໃຫຍ່ສຸດໄດ້ກ່າວຕໍ່ໜ້າລາວວ່າ: “ພວກເຮົາຖືກປະດັບດ້ວຍດອກໄມ້ຕາມທໍາມະຊາດ ອາໄສຢູ່ໃນສວນ ແລະໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງໂດຍນາຍຂອງພວກເຮົາ.”

Verse 27

हृद्यवेषाः सुचार्वङ्ग्यः पुष्पवृद्धिरताः तदा ॥ पूर्वं द्रष्टाः सुरूपाश्च विपर्यमथो शृणु ॥

“ໃນເວລານັ້ນ ພວກເຮົາມີເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມງາມຊື່ນໃຈ ຮ່າງກາຍອ່ອນຊ້ອຍງາມ ແລະຍິນດີໃນການເຕີບໂຕຂອງດອກໄມ້; ແຕ່ກ່ອນພວກເຮົາຖືກເຫັນວ່າງາມ. ບັດນີ້ຈົ່ງຟັງຄວາມຜັນຜວນກັບຄືນນີ້.”

Verse 28

पुष्पमालाविहीनाश्च मूलस्कन्धावशेषिताः ॥ एवंविधाश्च संभूता नष्टसंज्ञाः स्थिताः वयम् ॥

“ເມື່ອຂາດພວງມາລາດອກໄມ້ ພວກເຮົາເຫຼືອແຕ່ຮາກແລະລໍາຕົ້ນເປັນເສດຊາກ; ພວກເຮົາຈຶ່ງກາຍເປັນແບບນີ້ ແລະເມື່ອສູນເສຍສະຕິ ກໍຢູ່ນິ່ງໃນສະພາບນັ້ນ.”

Verse 29

यो देवस्तत्र पाषाणो मृत्पिण्डेष्टकयन्त्रितः ॥ सोऽत्र सत्त्वमयः साक्षी तस्य पुण्यस्य कर्मणि ॥

“ເທວະອົງນັ້ນຢູ່ທີ່ນັ້ນ—ປາກົດເປັນຫີນ ຖືກຈໍາກັດດ້ວຍກ້ອນດິນແລະອິດ—ຢືນຢູ່ທີ່ນີ້ເປັນພະຍານ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍສະພາວະແຫ່ງສັດຕະວະ ຕໍ່ກຳອັນເປັນບຸນນັ້ນ.”

Verse 30

पुण्यं सोदकपूर्णोऽयं तस्यारामस्य सेचकः ॥ सरश्चोत्पलपूर्णं च कलहंसैर्युतं सदा ॥

“ຄອງນ້ຳອັນເປັນບຸນນີ້ ເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳ ໄດ້ຊົມຊື່ນລົງສວນນັ້ນ; ແລະຍັງມີສະນ້ຳໜຶ່ງເຕັມໄປດ້ວຍດອກບົວ ມີຫົງຢູ່ຄຽງຄູ່ເສມອ.”

Verse 31

ये च वृक्षाः फलोपेतास्ते सौवर्णाश्च सत्तम ॥ एता रक्षन्ति सततमारामं सुखदं नृणाम् ॥ तस्या नाशाद्यथा नोऽत्र जातेयं च विरूपता ॥

ແລະຕົ້ນໄມ້ທັງຫຼາຍທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຜົນ—ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ຄົນດີ—ດຸດດັ່ງເປັນຄຳ. ພວກມັນຄຸ້ມຄອງສວນອັນໃຫ້ຄວາມສຸກແກ່ມະນຸດຢູ່ເສມອ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ການພິນາດເກີດຂຶ້ນທີ່ນີ້ ແລະບໍ່ໃຫ້ຄວາມຜິດຮູບຜິດຮ່າງເກີດຂຶ້ນ

Verse 32

गोकर्ण उवाच ॥ आरामकर्तुः किं चात्र फलं भवति यादृशम् ॥ करणात्कूपदेवानां तस्य पुण्यफलं वद ॥

ໂກກັນນະກ່າວວ່າ: “ຜູ້ທີ່ສ້າງສວນຢູ່ນີ້ ຈະເກີດຜົນແນວໃດ? ແລະຂໍທ່ານຈົ່ງບອກຜົນບຸນອັນປະເສີດຈາກການກໍ່ສ້າງບໍ່ນ້ຳ (ພ້ອມທັງງານທີ່ອຸທິດແດ່ເທວະຜູ້ກ່ຽວກັບບໍ່ນ້ຳ) ໃຫ້ຂ້ອຍດ້ວຍ”

Verse 33

ज्येष्ठ उवाच ॥ इष्टापूर्तं द्विजातीनां प्रथमं धर्मसाधनम् ॥ इष्टेन लभते स्वर्गं पूर्त्ते मोक्षं च विन्दति ॥

ຊເຍດຖະກ່າວວ່າ: “ສໍາລັບຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (ທະວິຊະ) ອິດຕະ ແລະ ປູຣຕະ ແມ່ນວິທີອັນປະຖົມໃນການສໍາເລັດທຳມະ. ໂດຍອິດຕະ ຍ່ອມໄດ້ສະຫວັນ; ໂດຍປູຣຕະ ຍ່ອມພົບໂມກສະດ້ວຍ”

Verse 34

वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च ॥ पतितान्युद्धरेद्यस्तु स पूर्त्तफलमश्नुते ॥

ຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ຟື້ນຟູວາປີ (ບໍ່ນ້ຳຂັ້ນບັນໄດ), ບໍ່ນ້ຳ, ສະຫຼອງ/ອ່າງນ້ຳ ແລະເທວະສະຖານທີ່ຊໍາຮຸດພັງທະລາຍໃຫ້ກັບຄືນດີ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄດ້ເສວຍຜົນແຫ່ງປູຣຕະ

Verse 35

भूमिदानेन ये लोका गोदानेन च कीर्त्तिताः ॥ ते लोकाः प्राप्यते पुंभिः पादपानां प्ररोहणे ॥

ໂລກທັງຫຼາຍທີ່ກ່າວວ່າໄດ້ຮັບຈາກການບໍລິຈາກດິນ ແລະການບໍລິຈາກງົວ—ໂລກເຫຼົ່ານັ້ນເອງ ບຸກຄົນຍ່ອມໄດ້ຮັບດ້ວຍການປູກແລະເຮັດໃຫ້ຕົ້ນໄມ້ເຕີບໃຫຍ່

Verse 36

अश्वत्थमेकं पिचुमन्दमेकं न्यग्रोधमेकं दश पुष्पजातिः ॥ द्वे द्वे तथा दाडिममातुलिङ्गे पञ्चाम्ररोपी नरकं न याति ॥

ຜູ້ໃດປູກຕົ້ນອັສວັດຖະ 1 ຕົ້ນ, ຕົ້ນພິຈຸມັນດະ 1 ຕົ້ນ, ຕົ້ນນະຍະໂຄຣທະ 1 ຕົ້ນ, ພືດອອກດອກ 10 ຊະນິດ, ຕົ້ນທັບທິມ 2 ຕົ້ນ, ຕົ້ນມາຕຸລິງຄະ (citron) 2 ຕົ້ນ ແລະ ຕົ້ນໝາກມ່ວງ 5 ຕົ້ນ—ຜູ້ປູກນັ້ນບໍ່ໄປສູ່ສະພາບທຸກຂ໌ຄື ນະຣະກະ (naraka) ເລີຍ।

Verse 37

गोकर्ण उवाच ॥ इन्धनार्थं यदानितमग्निहोत्रं तदुच्यते ॥ छायाविश्रामपथिकैः पक्षिणां निलयेन च ॥

ໂກກັນນະ ກ່າວວ່າ: “ເມື່ອນໍາໄມ້ຟືນມາເພື່ອຈຸດປະຄອງໄຟສັກສິດ ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ອັກນິໂຫຕຣ; ແລະທຳນອງດຽວກັນ ການໃຫ້ຮົ່ມເງົາແລະທີ່ພັກແກ່ຜູ້ເດີນທາງ ພ້ອມທັງເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສໃຫ້ນົກ…”

Verse 38

पत्रमूलत्वगाद्यैश्च औषधार्थं तु देहिनाम् ॥ उपकुर्वन्ति वृक्षस्य पञ्चयज्ञः स उच्यते ॥

ແລະດ້ວຍໃບ ຮາກ ເປືອກ ແລະອື່ນໆ—ເພື່ອປະໂຫຍດທາງຢາແກ່ສັດຜູ້ມີກາຍ—ຕົ້ນໄມ້ຍ່ອມເກື້ອກູນ; ນີ້ເອີ້ນວ່າ “ປັນຈະຍັດຍະ” (pañcayajña) ຂອງຕົ້ນໄມ້ນັ້ນ।

Verse 39

गृहकृत्यानि काष्ठानि क्षुद्रजन्तुगृहास्तथा ॥ यत्र निर्वर्त्तनं प्रोक्तं भिक्षा पत्रैः समीक्षिता ॥

ໄມ້ສຳລັບວຽກໃນເຮືອນ ແລະທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງສັດນ້ອຍໆ ກໍມີຢູ່ທີ່ນັ້ນ; ແລະກ່າວວ່າ ດ້ວຍໃບໄມ້ກໍມີ “ພິກສາ” ຄືເຄື່ອງຫຼ້ຽງຊີວິດ ຖືກຈັດຫາໃຫ້ດ້ວຍ।

Verse 40

फलन्ति वत्सरे मध्ये द्विवारं शकुनादयः ॥ सांवत्सरं पितुर्मातुरुपकारं फलैः कृतम् ॥ एवं पुत्रसमारोपाः एवं तत्त्वविदो विदुः ॥

ນົກແລະສັດອື່ນໆ ປານດັ່ງອອກຜົນສອງຄັ້ງໃນຮອບປີ. ຕະຫຼອດໜຶ່ງປີເຕັມ ການຕອບແທນບຸນຄຸນພໍ່ແມ່ ສຳເລັດໄດ້ດ້ວຍຜົນໄມ້. ດັ່ງນັ້ນ ການປູກຕົ້ນໄມ້ເປັນເຫມືອນການສະຖາປະນາບຸດ—ຜູ້ຮູ້ຫຼັກທຳຍ່ອມເຂົ້າໃຈຢ່າງນີ້।

Verse 41

श्रीवराह उवाच ॥ एवमुक्तस्तया देव्या मालत्या पुष्पजातया ॥ हा कष्टं कथमित्येव मुमोह च पपात ह ॥

ພຣະສີວະຣາຫະຕັດວ່າ: ເມື່ອເທວີມາລະຕີ ຜູ້ເກີດຈາກດອກໄມ້ ກ່າວດັ່ງນັ້ນ ລາວອຸທານວ່າ “ອະລາດ! ຊ່າງເຈັບປວດຫນັກ!” ແລ້ວກໍສະຫຼົບລົງທັນທີ।

Verse 42

ताभिराश्वासितो धीमान्ससंज्ञो वारिणोक्षितः ॥ आत्मानं कथयास्माकं यस्माच्च त्वमुपागतः ॥

ພວກນາງໄດ້ປອບໃຈ ແລະປະພົມນ້ຳ ເຮັດໃຫ້ຜູ້ມີປັນຍານັ້ນຟື້ນສະຕິຄືນ। ພວກນາງກ່າວວ່າ “ຈົ່ງເລົ່າເລື່ອງຂອງທ່ານໃຫ້ພວກເຮົາຟັງ ແລະດ້ວຍເຫດໃດທ່ານຈຶ່ງມາຮອດນີ້”

Verse 43

गोकर्ण उवाच ॥ वृद्धौ च मातापितरौ साधु भार्याचतुष्टयम् ॥ मथुरायां ममैवैतदुद्यानं देवतागृहम् ॥

ໂກກັນນະກ່າວວ່າ: “ພໍ່ແມ່ຂອງຂ້າເຖົ້າແກ່ແລ້ວ ແລະຂ້າມີພັນລະຍາຜູ້ດີງາມສີ່ນາງ। ທີ່ເມືອງມະຖຸຣາ ສວນນີ້ແລະເທວາໄລ (ວັດ) ນີ້ເປັນຂອງຂ້າ”

Verse 44

यदि तत्र गतश्चाहं पितृराज्ञोस्तु सन्निधौ ॥ इमामापदमापन्ना यूयं तद्वै निवेदये ॥

“ຖ້າຂ້າໄປທີ່ນັ້ນ ເຂົ້າເຝົ້າພຣະຣາຊາແຫ່ງປິຕຣະທັງຫຼາຍ ຂ້າຈະທູນວ່າ ພວກເຈົ້າໄດ້ຕົກຢູ່ໃນຄວາມວິບັດນີ້”

Verse 45

ज्येष्ठा प्रोवाच नेष्यामि यदि ते रोचतेऽनघ ॥ अद्यैव मथुरां देवीमवेक्ष्यामोऽधिगम्यताम् ॥

ເຈຍດຖາກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ ຖ້າທ່ານພໍໃຈ ຂ້າຈະນຳທ່ານໄປ। ມື້ນີ້ເທົ່ານັ້ນ ພວກເຮົາຈົ່ງໄປເບິ່ງນະຄອນມະຖຸຣາອັນເປັນທິບ—ຈົ່ງເຂົ້າໄປໃກ້ຖືກທີ່ນັ້ນ”

Verse 46

गृह्णीष्वोपायनं राज्ञे तस्मै त्वं देह्यनर्घ्यकम् ॥ आरुह्य स तथेत्युक्त्वा नमस्कृत्य हरिं च ताः ॥

“ຈົ່ງຮັບເອົາເຄື່ອງບູຊາໄປຖວາຍພະຣາຊາ; ແລະຈົ່ງມອບເຄື່ອງຖວາຍອັນລ້ຳຄ່ານີ້ໃຫ້ພະອົງ.” ເມື່ອຂຶ້ນເພື່ອອອກເດີນທາງ ລາວຕອບວ່າ “ຕະຖາສະຕຸ” ແລ້ວນົບນ້ອມຕໍ່ພຣະຫຣິ ແລະຕໍ່ພວກເຂົາ ຈຶ່ງໄປ

Verse 47

उत्पपात ततः स्थानाद्यत्र राजा व्यवस्थितः ॥ राज्ञे निवेदयामास रत्नानि सुबहूनि च ॥

ຕໍ່ມາ ລາວກໍຮີບອອກຈາກບ່ອນນັ້ນໄປຫາບ່ອນທີ່ພະຣາຊາປະທັບຢູ່ ແລະໄດ້ນຳອັນມະນີລ້ຳຄ່າຈຳນວນຫຼາຍໄປຖວາຍພະອົງ

Verse 48

राजा दर्शनमात्रेण सन्तुष्टः सोऽब्रवीदिदम् ॥ स्वागतम् ते महाभाग सम्मान्य परिपूज्य च ॥

ພະຣາຊາພໍພຣະໄທແຕ່ໄດ້ເຫັນ ແລະກ່າວວ່າ: “ຂໍຕ້ອນຮັບ ໂອ ຜູ້ມີພາກດີຍິ່ງ.” ແລ້ວພະອົງກໍໃຫ້ກຽດ ແລະບູຊາຕາມພິທີຢ່າງຖືກຕ້ອງ

Verse 49

अर्द्धासने कृतः प्रीत्या रत्नदो धनदो यथा ॥ अस्मात्स्थानादिदानीञ्च अपसर्प्य क्षणान्तरे ॥

ດ້ວຍຄວາມປິຕິ ພວກເຂົາໃຫ້ລາວນັ່ງໃນອາສນະກຶ່ງໜຶ່ງ (ບ່ອນກຽດຕິຍົດ) ເຫມືອນການຍົກຍ້ອງຜູ້ໃຫ້ອັນມະນີ ຫຼືຊັບສິນ. ແລ້ວລາວກໍຖອນອອກຈາກບ່ອນນັ້ນ ໃນພຽງຊົ່ວພິບຕາ…

Verse 50

आश्चर्यं दर्शयिष्यामि कथयिष्यामि चापि भोः ॥ स तथेत्य प्रतिश्रुत्य सेनापतिमुवाच ह ॥

“ໂອ ທ່ານ, ຂ້ອຍຈະສະແດງສິ່ງອັດສະຈັນ ແລະຈະອະທິບາຍມັນດ້ວຍ.” ລາວຮັບປາກວ່າ “ຕະຖາສະຕຸ” ແລ້ວຈຶ່ງກ່າວກັບແມ່ທັບກອງທັບ

Verse 51

मुहूर्तार्द्धाद्यथा याति सैन्यं तच्च तथा कुरु ॥ क्षिप्रं तत्प्रतिपद्यस्व न कालोऽत्यभ्यगाद्यथा

ດັ່ງທີ່ກອງທັບອອກເດີນທາງຫຼັງຈາກຄຶ່ງມຸຫູຣຕະ ສິ່ງນັ້ນທ່ານຈົ່ງເຮັດເຊັ່ນດຽວກັນ. ຈົ່ງຮີບປະຕິບັດ ແລະ ນ້ອມຮັບຄໍາສັ່ງ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເວລາອັນຄວນຜ່ານໄປ.

Verse 52

कृतं तेन तथा सर्वं यथा राज्ञा हि भाषितम् ॥ ता देव्यः दिव्यरूपाश्च विमानकृतरूपकाः

ເຂົາໄດ້ກະທໍາທຸກຢ່າງໃຫ້ສໍາເລັດຕາມທີ່ພະຣາຊາຕັດໄວ້. ແລ້ວເທວີເຫຼົ່ານັ້ນ—ຜູ້ມີຮູບງາມທິບ ແລະມີຮູບຮ່າງປານດັ່ງຖືກປັ້ນແຕ່ງເປັນວິມານ—ກໍປາກົດຂຶ້ນ.

Verse 53

साधु साध्विति गोकरणं प्रशशंसुः पुनः पुनः ॥ वरं दत्त्वा यथाकामं स्वस्तीत्युक्त्वा दिवं ययुः

ເຂົາເວົ້າວ່າ “ສາທຸ ສາທຸ” ແລ້ວສັນລະເສີນ ໂກກະຣະນະ ຊໍ້າໆ. ເມື່ອປະທານພອນຕາມປາຖະໜາ ແລະກ່າວ “ສະວັສຕິ” ເປັນຄໍາອວຍພອນແລ້ວ ພວກນາງກໍໄປສູ່ສະຫວັນ.

Verse 54

गोकरणस्तु तदाचक्षे तत्सर्वं नृपतेः सुखी ॥ सर्वं तच्चात्मचरितं पूर्तधर्मस्य यत्फलम्

ຕໍ່ມາ ໂກກະຣະນະ ດ້ວຍໃຈປິຕິ ໄດ້ກ່າວບອກເລື່ອງທັງໝົດນັ້ນແກ່ພະຣາຊາ. ແລະທັງໝົດນັ້ນເປັນປະຫວັດການກະທໍາຂອງຕົນ—ເປັນຜົນຂອງ ປູຣຕ-ທັມມະ (ກຸສົນກິດເພື່ອສາທາລະນະ).

Verse 55

आश्चर्यं परमं धर्ममारामस्य महत्फलम् ॥ श्रुत्वा सर्वं चकारासौ सार्वभौमो महीपतिः

ເມື່ອໄດ້ຍິນເຖິງທັມມະອັນນ່າອັດສະຈັນ ແລະສູງສຸດ—ຄືຜົນອັນໃຫຍ່ຫຼວງຈາກການສ້າງອາຣາມ (ສວນ/ອຸທະຍານ)—ພະຣາຊາຜູ້ເປັນຈັກກະພັດກໍໄດ້ກະທໍາທຸກຢ່າງຕາມນັ້ນ.

Verse 56

निश्चयार्थं पुनः सोऽथ गोकरणस्ताः प्रणम्य च ॥ पृच्छत्याग्रहरूपेण निश्चयं विन्दते यथा

ແລ້ວອີກຄັ້ງ ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຄວາມແນ່ນອນ ໂກກະຣະນະໄດ້ກາບນົບນ້ອມພວກເຂົາ ແລະຖາມດ້ວຍຄວາມຍືນຍັນ ເພື່ອໄດ້ຂໍ້ຕັດສິນອັນຊັດເຈນ।

Verse 57

पञ्जरस्थो यथा सिंहः कोऽस्मांस्त्राता भवेदिति ॥ पिधायाञ्जलिना वक्त्रमश्रुक्लिन्नस्तनान्तरा

‘ເຫມືອນສິງທີ່ຖືກຂັງໃນກົງ—ໃຜຈະເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງພວກເຮົາ?’ (ພວກເຂົາກ່າວ) ແລ້ວປະນົມມືປິດໜ້າ ນ້ຳຕາຊຸ່ມອົກ

Verse 58

राजलोकैः पीडिताश्च छेदनॊन्मूलनेन च ॥ पीडिता भृशमुद्विग्नास्तेनेदानीं सकल्मषाः

ພວກເຂົາຖືກກົດຂີ່ໂດຍຄົນຂອງກະສັດ ແລະຍັງຖືກຕັດໂຄ່ນຖອນຮາກ ຈຶ່ງທຸກທໍລະມານຢ່າງຫນັກ ແລະຫວາດຫວັນ; ບັດນີ້ເນື່ອງຈາກນັ້ນ ຈຶ່ງແບກມົນທິນ (kalmāṣa)

Verse 59

यथा सुपुत्रः कुलमुद्धरेद्धि यथाऽतिकृच्छ्रान्नियमप्रयत्नात् ॥ तथाऽत्र वृक्षाः फलपुष्पभूताः स्वं स्वामिनं नरकादुद्धरन्ति

ເຫມືອນບຸດດີທີ່ຍົກກູ້ວົງຕະກູນໄດ້ແທ້ ແລະດ້ວຍຄວາມພາກພຽນຕາມວິໄນ ແມ່ນແຕ່ໃນຄວາມລຳບາກຢ່າງຫນັກ—ສັນນັ້ນແລ ທີ່ນີ້ ຕົ້ນໄມ້ຜູ້ມີຜົນແລະດອກ ຍົກກູ້ນາຍຂອງຕົນອອກຈາກນະຣົກ

Verse 60

विमानप्रतिमाकारं यानमारुह्य सत्वरः ॥ दिव्यानिमानि रत्नानि भूषणानि फलानि च

ເມື່ອຂຶ້ນຂີ່ພາຫະນະທີ່ມີຮູບດັ່ງວິມານຢ່າງຮວດເລັວ ທີ່ນັ້ນກໍມີຮັດນະທິບ ເຄື່ອງປະດັບ ແລະຜົນໄມ້ເຫຼົ່ານີ້ດ້ວຍ

Verse 61

राज्ञा तस्मै प्रदत्ताश्च ग्रामाश्चैव पुराणि च ॥ वस्त्राणि च गजाश्चैव वाजिनोऽन्यधनं बहु

ພະຣາຊາໄດ້ປະທານບ້ານເມືອງທັງຫຼາຍ ແລະຊັບສົມບັດໂບຮານໃຫ້ເຂົາ; ທັງເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ, ຊ້າງ, ມ້າ ແລະຊັບອື່ນໆອີກຫຼາຍ.