Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

Devanagari script

कुष्ठ्युवाच । कुत आगम्यते विप्र क्व यास्यसि वदाऽधुना । एवं लावण्ययुक्तोऽपि किमेकाकी यथार्तिभाक्

Transliteration

kuṣṭhyuvāca | kuta āgamyate vipra kva yāsyasi vadā'dhunā | evaṃ lāvaṇyayukto'pi kimekākī yathārtibhāk

Translation

ຄົນເປັນຂີ້ກະຕອກກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣາຫມັນ, ທ່ານມາຈາກໃສ ແລະບັດນີ້ຈະໄປໃສ? ແມ່ນວ່າມີຄວາມງາມເຊັ່ນນີ້ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຢູ່ຜູ້ດຽວ ປານດັ່ງຜູ້ແບກທຸກ?”

Word by Word

• कुष्ठी: the leper
• कुष्ठी: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुष्ठिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; वक्ता

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• कुतः: from where
• कुतः: Sambandha (Interrogative/प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: कुतस् (अव्यय/प्रश्न)
• Form: अव्यय; प्रश्नवाचक (whence/from where)

• आगम्यते: have you come/are you coming
• आगम्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + गम् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान); प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (is come/has arrived)

• विप्र: O Brahmin
• विप्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन (vocative), एकवचन

• क्व: where
• क्व: Sambandha (Interrogative/प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नवाचक (where)

• यास्यसि: will you go
• यास्यसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्/Future); मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वद: tell
• वद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative); मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अधुना: now
• अधुना: Sambandha (Temporal adverb/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अधुना (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (now)

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus/in this way)

• लावण्ययुक्तः: endowed with beauty
• लावण्ययुक्तः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लावण्य (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष-समास (लावण्येन युक्तः); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषण (त्वम् implied)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अप्यर्थ/अवधारण (even/also)

• किम्: why/what
• किम्: Sambandha (Interrogative/प्रश्न)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक (why/what)

• एकाकी: alone
• एकाकी: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाकिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषण (त्वम् implied)

• यथा: as if
• यथा: Sambandha (Comparative marker/उपमानसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमावाचक (as/like)

• आर्तिभाक्: one who partakes of suffering; afflicted
• आर्तिभाक्: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आर्ति (प्रातिपदिक) + भाज् (धातु) → भाक् (कृदन्त)
• Form: कृदन्त (क्विप्/क्विन्-प्रत्ययान्त; ‘भाज्’→‘भाक्’); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषण (त्वम् implied)

Speaker

Kuṣṭhī (the leper brāhmaṇa/householder)

Visual Art Cues

Scene: A leper, marked by disease yet dignified, addresses a radiant young brāhmaṇa traveler; the contrast between affliction and beauty is central, with an undertone of empathy and curiosity.

Characters & Entities

• vipra (traveler)
• kuṣṭhī (leper)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Suffering invites inquiry and guidance; respectful questioning becomes the beginning of transformation in Purāṇic tīrtha stories.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not yet; the question prompts the traveler’s account that will introduce the sacred place and its benefits.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse models respectful address and inquiry (vinaya) as part of dharmic conduct.