Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

हतशेषास्ततो विप्रा गत्वा स्कन्दं क्रुधान्विताः । प्रोचुश्च किमिदं पाप त्वया कृतमबुद्धिना

Transliteration

hataśeṣāstato viprā gatvā skandaṃ krudhānvitāḥ | procuśca kimidaṃ pāpa tvayā kṛtamabuddhinā

Translation

ແລ້ວພວກພຣາຫມັນທີ່ຍັງເຫຼືອຊີວິດ ດ້ວຍຄວາມໂກດແຄ້ນ ໄດ້ໄປຫາພຣະສະກັນດະ ແລະກ່າວວ່າ: “ການກະທຳບາບອັນໃດນີ້ ທ່ານໄດ້ເຮັດດ້ວຍຄວາມບໍ່ຮູ້?”

Word by Word

• हतशेषाः: those who remained (alive) after slaughter
• हतशेषाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हत (कृदन्त; √हन् (धातु) ‘to kill’) + शेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय-समास ‘remaining (only) after being slain’

• ततः: then, thereafter
• ततः: Visheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb)

• विप्राः: Brahmins
• विप्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘having gone’

• स्कन्दम्: Skanda
• स्कन्दम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• क्रुधान्विताः: filled with anger
• क्रुधान्विताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्रुधा (प्रातिपदिक; ‘anger’) + अन्वित (कृदन्त; √अन्वि/अनु+√इ (धातु) ‘to be endowed with’)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; तृतीया-तत्पुरुष (क्रुधया अन्विताः) ‘endowed with anger’

• प्रोचुः: they said
• प्रोचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + √वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• किम्: what?
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; निर्देशवाचक सर्वनाम

• पाप: O sinful one!
• पाप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr-karana (Agent-instrumental/कर्ता-तृतीया)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• कृतम्: done
• कृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: कृत (कृदन्त; √कृ (धातु) ‘to do’)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; भूतकृत् (क्त) — ‘done’

• अबुद्धिना: with lack of understanding, foolishly
• अबुद्धिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अबुद्धि (प्रातिपदिक; a- + बुद्धि)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन

Speaker

Viprāḥ (Brāhmaṇas)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Skanda

Visual Art Cues

Scene: Surviving brāhmaṇas, dust-streaked and grieving, stride toward Skanda with raised hands and stern faces, voicing accusation of pāpa and abuddhi.

Characters & Entities

• Skanda
• Brāhmaṇas (Viprāḥ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even divine acts may be questioned by the righteous; dharma welcomes inquiry when harm appears to have occurred.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya (Adhyāya 71), in the episode connected with Raktaśṛṅga (a sacred mountain/tīrtha setting).

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed here; it introduces a moral confrontation that leads to restoration and tīrtha-glorification.