Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

तस्या दक्षिणदिग्भागे तत्रास्ति कपिला नदी । कपिलो यत्र संप्राप्तः सिद्धिं सांख्यसमुद्भवाम्

Transliteration

tasyā dakṣiṇadigbhāge tatrāsti kapilā nadī | kapilo yatra saṃprāptaḥ siddhiṃ sāṃkhyasamudbhavām

Translation

ທາງທິດໃຕ້ຂອງບ່ອນນັ້ນ ມີແມ່ນ້ຳກະປິລາໄຫຼຜ່ານ—ບ່ອນທີ່ກະປິລະໄດ້ບັນລຸສິດທິອັນເກີດຈາກສາງຂະຍະ.

Word by Word

• तस्याः: of that (place/river)
• तस्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध/Genitive), एकवचनम्

• दक्षिणदिग्भागे: in the southern part/direction
• दक्षिणदिग्भागे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दक्षिण + दिक् + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरणे/Locative), एकवचनम्; 'दक्षिणायाः दिशः भागः' इति (षष्ठी-तत्पुरुष)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरणार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)

• अस्ति: is, exists
• अस्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमानकाल/Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• कपिला: Kapilā (river)
• कपिला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कपिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्तरि/Nominative), एकवचनम्; नदी-नाम

• नदी: river
• नदी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'कपिला' इत्यस्य विशेष्यः

• कपिलः: Kapila (sage)
• कपिलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कपिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्तरि/Nominative), एकवचनम्

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरणार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: सम्बन्धक-अव्ययम् (relative adverb: where)

• संप्राप्तः: having attained, arrived
• संप्राप्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-प्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि/भूतकालिक-विशेषणम् (past participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'प्राप्तः'

• सिद्धिम्: perfection, attainment
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/Accusative), एकवचनम्

• सांख्यसमुद्भवाम्: arising from Sāṃkhya (doctrine)
• सांख्यसमुद्भवाम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सांख्य + समुद्भवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; 'सांख्यात् समुद्भवा' (सांख्य-जन्या) इति (पञ्चमी/षष्ठी-तत्पुरुषभावः)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapilā Nadī

Type: river

Visual Art Cues

Scene: A calm river flowing south of the tīrtha; sage Kapila seated on the bank in meditation, surrounded by subtle light; disciples or pilgrims at a respectful distance.

Characters & Entities

• Kapilā River
• Kapila
• Sāṅkhya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrthas are linked with realized sages; sacred rivers become living reminders that true knowledge and discipline culminate in siddhi.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kapilā Nadī, the river on the southern side of the pilgrimage region described in Adhyāya 52.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is stated here; the verse establishes the river’s sanctity through Kapila’s attainment.