Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

सोऽपि विद्याबलात्सर्पान्निर्विषांस्तांश्चकारह । तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा कृत्वा च पितृतर्पणम् । निष्क्रांतः सलिलात्तस्मात्कृतकृत्यो मुदान्वितः

Transliteration

so'pi vidyābalātsarpānnirviṣāṃstāṃścakāraha | tatra snātvā śucirbhūtvā kṛtvā ca pitṛtarpaṇam | niṣkrāṃtaḥ salilāttasmātkṛtakṛtyo mudānvitaḥ

Translation

ທ່ານກໍໂດຍພະລັງແຫ່ງວິຊາອັນສັກສິດ ເຮັດໃຫ້ງູເຫຼົ່ານັ້ນປອດພິດ ແລະບໍ່ອັນຕະລາຍ. ແລ້ວທ່ານອາບນ້ຳຢູ່ນັ້ນ ກາຍເປັນຜູ້ບໍລິສຸດ ແລະຖວາຍທັຣປະນະແກ່ບັນພະບຸລຸດ; ຈາກນັ້ນຈຶ່ງຂຶ້ນຈາກນ້ຳ ດ້ວຍກິດສໍາເລັດ ແລະໃຈເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມປິຕິ।

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन; सर्वनाम

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपेक्षासूचक (also/even)

• विद्याबलात्: by the power of knowledge
• विद्याबलात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: विद्या-बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th/Ablative); एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (‘power of knowledge’)

• सर्पान्: snakes
• सर्पान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); बहुवचन

• निर्विषान्: non-venomous
• निर्विषान्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्-विष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन; विशेषण (qualifying सर्पान्)

• तान्: those
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन; सर्वनाम (referring to snakes)

• चकार: made
• चकार: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + लिट्
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• ह: indeed
• ह: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्मरण/प्रसिद्ध्यर्थक निपात (emphatic particle)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location adjunct/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वकाल (prior action)

• शुचिः: pure/clean
• शुचिः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (of implied subject ‘he’)

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकाल

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकाल

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• पितृतर्पणम्: ancestor-offering (pitṛ-tarpaṇa)
• पितृतर्पणम्: Karma (Object of कृत्वा/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ-तर्पण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (‘satiation/oblations for the ancestors’)

• निष्क्रान्तः: came out/emerged
• निष्क्रान्तः: Karta (Predicate of subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: निस्-क्रम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (past participle, क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्तरि (having come out)

• सलिलात्: from the water
• सलिलात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सलिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th/Ablative); एकवचन

• तस्मात्: from that (place/water)
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक; पञ्चमी (5th/Ablative); एकवचन; सर्वनाम

• कृतकृत्यः: one who has accomplished his duty
• कृतकृत्यः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत-कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (of subject)

• मुदान्वितः: filled with joy
• मुदान्वितः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुदा-अन्वित (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण; समासः तृतीया-तत्पुरुष (‘endowed with joy’)

Speaker

Deductive (Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Purāṇic frame)

Tirtha Mahatmya

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: The sage, freed from danger, stands by the water; serpents lie calm and harmless. He bathes, then offers tarpaṇa with cupped hands, emerging radiant and joyful.

Characters & Entities

• muni
• sarpa (serpents)
• pitṛ (ancestors)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True purity combines inner power (vidyā) with outer dharma—bathing at the tīrtha and honoring the ancestors through tarpaṇa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse praises a tīrtha in Nāgarakhaṇḍa where bathing and ancestral rites are efficacious; the exact name is not given in this excerpt.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tīrtha-snāna (ritual bathing) followed by pitṛ-tarpaṇa (libations/oblations to ancestors).