Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

त्वया पूर्वं सुरार्थाय प्रपीतः पयसांनिधिः । वातापिश्च तथा दैत्यो भक्षितो द्विजकण्टकः

Transliteration

tvayā pūrvaṃ surārthāya prapītaḥ payasāṃnidhiḥ | vātāpiśca tathā daityo bhakṣito dvijakaṇṭakaḥ

Translation

«ໃນກ່ອນນັ້ນ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ເທວະດາ ທ່ານໄດ້ດື່ມທະເລໃຫຍ່ໝົດສິ້ນ; ແລະດັ່ງນັ້ນດ້ວຍ ທ່ານໄດ້ກິນອະສຸລ Vātāpi ຜູ້ເປັນໜາມແກ່ພຣາຫມັນ»។

Word by Word

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-शब्दः; पुल्लिङ्गे (सामान्य-प्रयोगः), तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम् — Pronoun; Instrumental case, Singular

• पूर्वम्: formerly, earlier
• पूर्वम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम् (कालवाचक-क्रियाविशेषणम्) — Indeclinable adverb of time

• सुरार्थाय: for the sake of the gods
• सुरार्थाय: Sampradana (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणाम् अर्थः); पुल्लिङ्गः, चतुर्थी-विभक्तिः (सम्प्रदान), एकवचनम् — Dative singular

• प्रपीतः: was drunk up
• प्रपीतः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: प्र-पा (धातु)
• Form: कृदन्तः; क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि-प्रत्ययः (Past Passive Participle); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — PPP, nominative singular masculine

• पयसाम्: of waters
• पयसाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), बहुवचनम् — Genitive plural

• निधिः: treasure, repository
• निधिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Nominative singular

• पयसांनिधिः: the ocean (repository of waters)
• पयसांनिधिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पयसाम् (पयस्) + निधिः (निधि)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (पयसाम् निधिः); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Nominative singular masculine

• वातापिः: Vātāpi
• वातापिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वातापि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Proper noun, nominative singular

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक-अव्ययम् (conjunction) — ‘and’

• तथा: likewise, also
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (रीतिवाचक-क्रियाविशेषणम्) — Indeclinable adverb

• दैत्यः: the demon
• दैत्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Nominative singular

• भक्षितः: was eaten, devoured
• भक्षितः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: भक्ष् (धातु)
• Form: कृदन्तः; क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि-प्रत्ययः (Past Passive Participle); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — PPP, nominative singular masculine

• द्विजकण्टकः: a thorn to the twice-born (a tormentor of Brahmins)
• द्विजकण्टकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + कण्टक (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानाम् कण्टकः = द्विजानां पीडकः); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Nominative singular masculine

Speaker

Bhāskara (Sūrya)

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas/ṛṣis at the recitation (Naimiṣa context typical)

Visual Art Cues

Scene: A radiant sage (Agastya implied) performs a cosmic act: the ocean’s waters drawn into his mouth; nearby, the demon Vātāpi—deceptive and hostile to brāhmaṇas—is subdued/consumed, while devas look on in relief.

Characters & Entities

• Bhāskara (Sūrya)
• Agastya
• Devas
• Ocean (payasāṃnidhi)
• Vātāpi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is safeguarded when enlightened sages remove obstacles—cosmic (ocean) or moral (demonic oppression).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse recalls Agastya’s famed deeds; it supports the māhātmya narrative authority rather than naming a particular tīrtha in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed; the verse is encomium (praise) establishing Agastya’s capability.