Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

अस्पृष्टं कलिना स्थानं किंचि द्वद बृहस्पते । समाश्रयाय तीर्थानां यदि वेत्सि जगत्त्रये

Transliteration

aspṛṣṭaṃ kalinā sthānaṃ kiṃci dvada bṛhaspate | samāśrayāya tīrthānāṃ yadi vetsi jagattraye

Translation

ໂອ້ ບຣິຫັສປະຕິ, ຂໍຈົ່ງບອກບ່ອນໃດບ່ອນໜຶ່ງທີ່ກະລີບໍ່ອາດແຕະຕ້ອງໄດ້ ເພື່ອເປັນທີ່ພຶ່ງພາຮ່ວມຂອງຕີຣຖະທັງຫຼາຍ—ຖ້າທ່ານຮູ້ຢູ່ໃນໂລກສາມ।

Word by Word

• अस्पृष्टम्: untouched
• अस्पृष्टम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अ+स्पृष्ट (स्पृश् धातोः क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; क्त-प्रत्यय (PPP)

• कलिना: by Kali
• कलिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3/Instrumental), एकवचन

• स्थानम्: place
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• किंचित्: some/a little
• किंचित्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Indeclinable
• Root: किंचित् (अव्यय)
• Form: अल्पार्थक-अव्यय

• वद: tell/say
• वद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• बृहस्पते: O Bṛhaspati
• बृहस्पते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

• समाश्रयाय: for taking refuge
• समाश्रयाय: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: सम्+आ+श्रि (धातु) + घञ्/अय (प्रातिपदिक: आश्रय)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4/Dative), एकवचन; प्रयोजनार्थे (for refuge)

• तीर्थानाम्: of the sacred fords/pilgrimage places
• तीर्थानाम्: Shashthi-sambandha (Possessive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक-अव्यय (conditional conjunction)

• वेत्सि: you know
• वेत्सि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• जगत्त्रये: in the three worlds
• जगत्त्रये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जगत् + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7/Locative), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि जगन्ति)

Speaker

Indra (Śakra/Śatakratu) addressing Bṛhaspati

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Indra respectfully petitions Bṛhaspati: ‘Tell us a place untouched by Kali, a common refuge for tīrthas, if you know it in the three worlds.’

Characters & Entities

• Indra
• Bṛhaspati
• Kali
• Tīrthas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

To preserve holiness in a corrupt age, one must seek and uphold protected centers of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not yet named; the verse asks for the identification of such a place.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the concern is the continued efficacy of tīrthas (tīrtha-prabhāva) in Kali-yuga.