Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 43

Devanagari script

चातुर्मास्ये महापुण्ये लभ्यते भक्तितत्परैः । देववन्निष्फलं तेषां यमलोकस्यसेवनम्

Transliteration

cāturmāsye mahāpuṇye labhyate bhaktitatparaiḥ | devavanniṣphalaṃ teṣāṃ yamalokasyasevanam

Translation

ໃນຈາຕຸຣມາສະຍະອັນມີບຸນຍິ່ງ ຜູ້ທີ່ມຸ່ງໝັ້ນໃນພັກຕິຈຶ່ງໄດ້ຮັບ. ສໍາລັບເຂົາເຈົ້າ ການໄປສູ່ໂລກຂອງຍະມະ ກໍກາຍເປັນສິ່ງບໍ່ໃຫ້ຜົນ.

Word by Word

• चातुर्मास्ये: in the Cāturmāsya period
• चातुर्मास्ये: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• महापुण्ये: (which is) very meritorious
• महापुण्ये: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा-पुण्य (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महच्च तत् पुण्यम्)

• लभ्यते: is obtained
• लभ्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (is obtained)

• भक्तितत्परैः: by those devoted to devotion
• भक्तितत्परैः: Karana (Agent in passive/करण)
• Type: Adjective
• Root: भक्ति-तत्पर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (भक्तौ तत्पराः)

• देववत्: like (for) a god
• देववत्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: देववत् (अव्यय/तद्धित)
• Form: उपमानवाचक-अव्यय (like a god)

• निष्फलम्: fruitless
• निष्फलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निष्फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम्

• तेषाम्: for them / of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• यमलोकस्य: of Yama’s world
• यमलोकस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यमलोक (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (यमस्य लोकः)

• सेवनम्: service/attendance (visiting)
• सेवनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सेवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: During monsoon Cāturmāsya, devotees absorbed in bhakti chant; in the distance, Yamadūtas appear faint and powerless, dissolving like smoke, while Viṣṇu’s messengers or a protective radiance stands between the devotees and the path to Yamaloka.

Characters & Entities

• Cāturmāsya
• Yama
• Yamaloka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion practiced in Cāturmāsya leads to spiritual attainment and renders fear of Yama’s punishment ineffective.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named; the verse praises the sacred season (Cāturmāsya) and devotion.

What ritualistic prescription is mentioned?

To pursue bhakti-centered observance during Cāturmāsya.