Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

Devanagari script

सूत उवाच । शृणुध्वं मुनयः सर्वे चातुर्मास्यव्रतोद्भवम् । माहात्म्यं विस्तरेणैव कथयिष्यामि वोऽग्रतः

Transliteration

sūta uvāca | śṛṇudhvaṃ munayaḥ sarve cāturmāsyavratodbhavam | māhātmyaṃ vistareṇaiva kathayiṣyāmi vo'grataḥ

Translation

ສູຕາ ກ່າວວ່າ: ຈົ່ງຟັງເຖີດ ບັນດາມຸນີທັງປວງ ເຖິງກຳເນີດແຫ່ງວຣະຕະຈາຕຸຣມາສະຍະ; ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າມະຫາຕະມະຂອງມັນຢ່າງລະອຽດ ຕໍ່ໜ້າທ່ານທັງຫຼາຍ.

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• शृणुध्वम्: listen
• शृणुध्वम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), बहुवचन, आत्मनेपद

• मुनयः: O sages
• मुनयः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा-बहुवचन (Vocative/Nominative plural; संबोधनार्थ प्रयोग)

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (मुनयः)

• चातुर्मास्यव्रतोद्भवम्: the origin of the Cāturmāsya vow
• चातुर्मास्यव्रतोद्भवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: चातुर्मास्य + व्रत + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; तत्पुरुष-समास (चातुर्मास्यव्रतस्य उद्भवः)

• माहात्म्यम्: the glory
• माहात्म्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• विस्तरेण: in detail
• विस्तरेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थ ‘in detail’

• एव: indeed
• एव: Avadharana (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle), अवधारणार्थ ‘indeed/only’

• कथयिष्यामि: I will narrate
• कथयिष्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु; णिजन्त from कथ्)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद

• वः: to you
• वः: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी/षष्ठी-रूप (Dative/Genitive), बहुवचन; अत्र सम्प्रदानार्थ (to you)

• अग्रतः: in front; before you
• अग्रतः: Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतः (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Skanda Dialogue

Listener: Munis (sages)

Visual Art Cues

Scene: Sūta seated in a forest āśrama or Naimiṣa-like setting, addressing an assembly of sages; palm-leaf manuscripts, sacrificial fires, and monsoon clouds hinting at the coming Cāturmāsya season.

Characters & Entities

• Sūta
• Ṛṣis
• Cāturmāsya-vrata

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is transmitted through lineage of narration: the vow’s origin and greatness are taught so practice rests on right understanding.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single site is named here; the emphasis is on the vrata’s udbhava (origin) within the Nāgara Khaṇḍa’s māhātmya literature.

What ritualistic prescription is mentioned?

An instruction to listen (śṛṇudhvaṃ) as Sūta begins the detailed exposition of Cāturmāsya-vrata.