Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

तच्छ्रुत्वा तं समानीय सांकृतिं तत्र पद्मजः । प्रोवाच सांत्वपूर्वं च वृकस्यास्य द्विजोत्तम

Transliteration

tacchrutvā taṃ samānīya sāṃkṛtiṃ tatra padmajaḥ | provāca sāṃtvapūrvaṃ ca vṛkasyāsya dvijottama

Translation

ເມື່ອໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ປັດມະຊະ (ພຣະພຣະຫມາ) ໄດ້ນໍາ ສາງກຣິຕິ ມາທີ່ນັ້ນ ແລະ ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ ໄດ້ກ່າວປອບໃຈແກ່ ວຣຶກ ຜູ້ນີ້។

Word by Word

• तत्: that (speech/request)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• समानीय: having brought (near)
• समानीय: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + नी (धातु)
• Form: क्त्वान्त-प्रायः ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष (gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• सांकृतिम्: Sāṃkṛti
• सांकृतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सांकृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• पद्मजः: the lotus-born (Brahmā)
• पद्मजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पद्म + ज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—पद्मात् जातः (ablative-tatpurusha)

• प्रोवाच: said
• प्रोवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सान्त्वपूर्वम्: with prior conciliation / soothingly
• सान्त्वपूर्वम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सान्त्व + पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमास; क्रियाविशेषण (adverbial)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• वृकस्य: of Vṛka
• वृकस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वृक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अस्य: of this (one)
• अस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• द्विजोत्तम: O best of the twice-born
• द्विजोत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—द्विजानाम् उत्तमः

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator; within Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya context)

Tirtha Mahatmya

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: dvijottama (addressed audience within the frame)

Visual Art Cues

Scene: Brahmā gestures as Saṃkṛti arrives; Vṛka is comforted. The composition shows a triad: deity, sage, devotee—signaling transition from request to fulfillment.

Characters & Entities

• Padmaja (Brahmā)
• Vṛka
• Saṃkṛti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine boons often unfold through appointed agents; compassion and reassurance accompany restoration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No explicit tīrtha is named in this verse; it continues the Māhātmya narrative sequence.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite is prescribed; the verse describes summoning Saṃkṛti as part of fulfilling the boon.