Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

Devanagari script

स बभूव फलाहारो यावद्वर्षशतं नृपः । शीर्णपर्णाशनः पश्चात्तावत्कालं समाहितः

Transliteration

sa babhūva phalāhāro yāvadvarṣaśataṃ nṛpaḥ | śīrṇaparṇāśanaḥ paścāttāvatkālaṃ samāhitaḥ

Translation

ພະຣາຊານັ້ນດໍາລົງຊີວິດດ້ວຍຜົນໄມ້ຕະຫຼອດຮ້ອຍປີ. ຕໍ່ມາ ພະອົງຢູ່ໃນສະມາທິຢ່າງໝັ້ນຄົງເທົ່າເວລານັ້ນ ແລະດໍາລົງດ້ວຍໃບໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນ.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• बभूव: became/was
• बभूव: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• फलाहारः: one whose food was fruits
• फलाहारः: Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: फल + आहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (फलम् आहारः यस्य/फलम् आहारः)

• यावत्: for as long as
• यावत्: Kriyāviśeṣaṇa (Extent/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय (परिमाण/कालवाचक): ‘as long as’

• वर्षशतम्: a hundred years
• वर्षशतम्: Kāla-adhikaraṇa (Duration/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष + शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (शतं वर्षाणि) कालपरिमाणम्

• नृपः: the king
• नृपः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शीर्णपर्णाशनः: one who ate withered leaves
• शीर्णपर्णाशनः: Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शीर्ण + पर्ण + अशन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (शीर्णानि पर्णानि अशनम् यस्य/शीर्णपर्णम् अशनम्)

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: Kriyāviśeṣaṇa (Temporal modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक adverb): ‘afterwards’

• तावत्: for that long
• तावत्: Kriyāviśeṣaṇa (Extent/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय (परिमाणवाचक): ‘for that much/so long’

• कालम्: time
• कालम्: Kāla-adhikaraṇa (Duration/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालपरिमाणम्

• समाहितः: composed, concentrated
• समाहितः: Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + धा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘collected/absorbed (in meditation)’

Speaker

Sūta (narration continues)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Time-lapse feel: the king in the same hermitage across ages—first with fruit offerings, later gathering fallen leaves; body lean, posture unwavering, eyes half-closed in meditation.

Characters & Entities

• nṛpa (the King)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s greatness is accessed through sustained discipline—outer restraint (diet) supports inner steadiness (samādhi-like focus).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The austerities are performed in the Hāṭakeśvara sacred region described in this Adhyāya’s tīrtha-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas through regulated diet (phalāhāra, then śīrṇaparṇāśana) and sustained mental composure (samāhita).