Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 35

Devanagari script

ततः सैन्यं समालोक्य तद्भग्नं च तया रणे । कोपाविष्टस्ततो दैत्यः स्वयं तां समुपाद्रवत्

Transliteration

tataḥ sainyaṃ samālokya tadbhagnaṃ ca tayā raṇe | kopāviṣṭastato daityaḥ svayaṃ tāṃ samupādravat

Translation

ຕໍ່ມາ ເມື່ອເຫັນກອງທັບຂອງຕົນຖືກນາງທຳລາຍໃນສົງຄາມ ໄດຕະຍະນັ້ນກໍເກີດໂກດກຽວ ແລະພຸ້ນເຂົ້າໄປຫານາງດ້ວຍຕົນເອງ।

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रम/अनन्तरार्थक (then)

• सैन्यम्: the army
• सैन्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सैन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन (accusative singular)

• समालोक्य: having looked at
• समालोक्य: Kriya-viseshana (Adverbial to main verb/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: लोक् (धातु) + सम्-आ (उपसर्ग) → समालोक्य (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वकाल (having seen)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन (accusative singular)

• भग्नम्: broken/defeated
• भग्नम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भञ्ज् (धातु) → भग्न (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘सैन्यम्’ विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• तया: by her
• तया: Karana (Instrument/Agent in passive sense/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; तृतीया, एकवचन (instrumental singular)

• रणे: in battle
• रणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन (locative singular)

• कोपाविष्टः: seized by anger
• कोपाविष्टः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कोप (प्रातिपदिक) + आविष्ट (कृदन्त)
• Form: तत्पुरुषसमास (कोपेन आविष्टः = possessed by anger); भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘आ-विश्’; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तरार्थक

• दैत्यः: the Daitya (demon)
• दैत्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन (nominative singular)

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Karta (Emphatic/कर्ता-बल)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मनः/स्वतः (indeclinable; “himself”)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन (accusative singular)

• समुपाद्रवत्: rushed upon/attacked
• समुपाद्रवत्: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: द्रु (धातु) + सम्-उप (उपसर्ग) → समुपाद्रवत्
• Form: लङ् (imperfect/past); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Narrator (Purāṇic narration within Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya; exact speaker not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A daitya commander, furious at the broken ranks, charges forward alone toward the Goddess, the battlefield behind him strewn with defeated troops.

Characters & Entities

• daitya (unnamed)
• Devī (unnamed)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Krodha (anger) blinds the ego after failure, pushing it toward reckless confrontation with the Divine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it is part of the chapter’s wider tīrtha narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.