Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

नाऽहं शोचामि भूपाल मरणं स्वशरीरगम् । यथेमं वालकं दीनं क्षीरास्वादनलंपटम्

Transliteration

nā'haṃ śocāmi bhūpāla maraṇaṃ svaśarīragam | yathemaṃ vālakaṃ dīnaṃ kṣīrāsvādanalaṃpaṭam

Translation

“ໂອ ພະຣາຊາ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ໂສກເສົ້າຕໍ່ຄວາມຕາຍທີ່ມາສູ່ຮ່າງກາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າເທົ່າໃດ; ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າໂສກເສົ້າເພາະລູກນ້ອຍຜູ້ນ່າສົງສານນີ້—ອ່ອນແອ ແລະໂຫຍຫາລົດນົມ।”

Word by Word

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन

• शोचामि: grieve
• शोचामि: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शुच् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• भूपाल: O king
• भूपाल: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: भूपाल (प्रातिपदिक; भू + पाल)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; तत्पुरुष-समास

• मरणम्: death
• मरणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• स्वशरीरगम्: that has come to my own body
• स्वशरीरगम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्व + शरीर + ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (स्वशरीरे गतम्) विशेषण (मरणम्)

• यथा: as (I grieve)
• यथा: Upamāna/Prakāra (Comparative)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (comparative particle: as/like)

• इमम्: this
• इमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• वालकम्: calf/young one
• वालकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वालक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दीनम्: wretched/poor
• दीनम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (वालकम्)

• क्षीर: milk
• क्षीर: —
• Type: Noun
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासपूर्वपद

• आस्वादन: tasting/enjoying
• आस्वादन: —
• Type: Noun
• Root: आ + स्वाद् (धातु) + ल्युट् (कृदन्त)
• Form: कृदन्त-नाम (action noun); नपुंसकलिङ्ग; समासमध्यपद

• लंपटम्: greedy/eager
• लंपटम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: लंपट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (वालकम्)

• क्षीरास्वादनलंपटम्: eager for tasting milk
• क्षीरास्वादनलंपटम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: क्षीर + आस्वादन + लंपट (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: तत्पुरुष-समास (क्षीरस्य आस्वादने लंपटः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (वालकम्)

Speaker

Mṛgī (the doe)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The doe, weakening, gestures toward her unseen fawn—describing its hunger for milk; her eyes soften with maternal love even as life fades; the king is struck with remorse.

Characters & Entities

• bhūpāla (king)
• vālaka (fawn/calf)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma values protection of dependents; harming a caregiver multiplies suffering and karmic weight.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it functions within a tīrtha-glorifying narrative arc.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.