Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 42

Devanagari script

तत्रास्ति हि महालक्ष्म्या मूर्तिस्त्रैलोक्यवंदिता । तां प्रणम्य नरो भक्त्या न रोगी जायते क्वचित्

Transliteration

tatrāsti hi mahālakṣmyā mūrtistrailokyavaṃditā | tāṃ praṇamya naro bhaktyā na rogī jāyate kvacit

Translation

ທີ່ນັ້ນມີ ພຣະມູຣຕິ ຂອງ ພຣະມະຫາລັກສະມີ ອັນໄຕຣໂລກນົບນ້ອມບູຊາ. ຜູ້ໃດກົ້ມກາບດ້ວຍພັກຕິ ຜູ້ນັ້ນບໍ່ເຄີຍເກີດມາເປັນຜູ້ຖືກໂລກພະຍາດຮຸກຮານ.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: स्थानवाचक-अव्ययम्

• अस्ति: is / exists
• अस्ति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• हि: indeed
• हि: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-निपातः

• महालक्ष्म्याः: of Mahālakṣmī
• महालक्ष्म्याः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महालक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन

• मूर्तिः: an image/form
• मूर्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• त्रैलोक्यवंदिता: worshipped by the three worlds
• त्रैलोक्यवंदिता: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रैलोक्य-वंदित (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (मूर्तिः); तत्पुरुषः (त्रैलोक्येन वंदिता)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• प्रणम्य: having bowed to
• प्रणम्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + नम् (धातु)
• Form: ल्यप्-अव्ययकृदन्तः (absolutive); प्र-उपसर्गपूर्वकः नम् धातुः

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम्

• रोगी: diseased / sick
• रोगी: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रोगिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (नरः)

• जायते: is born / becomes
• जायते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• क्वचित्: ever / anywhere
• क्वचित्: Desha-Kala (Place/Time adjunct)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देश/काल-परिमाणे (at any time/anywhere)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa context, typically Skanda instructing Agastya)

Characters & Entities

• Mahālakṣmī
• Mahālakṣmī-mūrti
• Trailokya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional surrender (praṇāma) to the Goddess at a consecrated place is portrayed as a source of lasting well-being.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Mahālakṣmī sacred precinct in Kāśī—highlighting her trailokya-vanditā mūrti.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bhakti-yukta praṇāma—reverent bowing to Mahālakṣmī’s mūrti.