Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 47

Devanagari script

चिच्छेद वायोर्वृषणं पार्षदोन्यः प्रतापवान् । पाशयित्वा यमं कश्चित्को धर्म इति पृष्टवान्

Transliteration

ciccheda vāyorvṛṣaṇaṃ pārṣadonyaḥ pratāpavān | pāśayitvā yamaṃ kaścitko dharma iti pṛṣṭavān

Translation

ອີກຜູ້ໜຶ່ງເປັນບໍລິວານຜູ້ກ້າແຂງ ຕັດອັນທະຂອງວາຍຸ; ແລະມີຜູ້ໜຶ່ງມັດຍະມະໄວ້ແນ່ນ ແລ້ວຖາມວ່າ “ທັມມະແທ້ໆແມ່ນຫຍັງ?”

Word by Word

• चिच्छेद: cut
• चिच्छेद: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: छिद् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• वायोः: of Vāyu
• वायोः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• वृषणम्: testicle
• वृषणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृषण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पार्षदः: an attendant
• पार्षदः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्षद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अन्यः: another
• अन्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पार्षदः इत्यस्य विशेषणवत् (another)

• प्रतापवान्: mighty, powerful
• प्रतापवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रतापवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying पार्षदः)

• पाशयित्वा: having bound
• पाशयित्वा: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पाशय् (धातु, णिच् causative of पाश/पश् ‘to bind’) + क्त्वा
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive)

• यमम्: Yama
• यमम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कश्चित्: someone
• कश्चित्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चितवाचक सर्वनाम

• कः: who? / what?
• कः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम

• धर्मः: dharma, righteousness
• धर्मः: Pratipadyartha (उद्देश्य/विषय)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• इति: thus
• इति: Vakyartha (वाक्यार्थ-चिह्न)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)

• पृष्टवान्: asked
• पृष्टवान्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु) + क्तवत् (कृदन्त)
• Form: क्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (perfect participle, active); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे मुख्यक्रियावत्

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Characters & Entities

• Vāyu
• Yama
• Śiva-gaṇa (pārṣada)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

‘Dharma’ is not mere procedure; it is right alignment with the Supreme and humility—otherwise even Yama’s authority is challenged.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No direct tīrtha mention; the verse serves as a doctrinal illustration within the Kāśī Khaṇḍa’s Śiva-mahātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a dramatic interrogation highlighting the nature of dharma.